Osoba małoletnia też musi zgłosić otrzymanie darowizny

Powołanie się przez podatnika w toku postępowania na otrzymaną darowiznę skutkuje ustaleniem podatku od darowizny według stawki 20 proc. Bez znaczenia jest to, że w chwili przekazania środków był osobą małoletnią, natomiast śmierć bliskiej osoby stanowiła dla niego ciężkie przeżycie, które spowodowało, że nie miał świadomości istnienia obowiązku zgłoszenia tej darowizny do opodatkowania.

Naczelnik urzędu skarbowego ustalił podatniczce wysokość podatku od spadków i darowizn od umowy darowizny środków pieniężnych. W związku z koniecznością sfinansowania kosztów leczenia małoletniej podatniczki jej macocha otrzymała środki finansowe za pośrednictwem fundacji oraz od innych osób prywatnych.

Część uzyskanych pieniędzy macocha przeznaczyła na sfinansowanie terapii małoletniej podatniczki, natomiast pozostałą część tych środków w wysokości 80 tys. zł przekazała bezpośrednio do rąk podatniczki, z przeznaczeniem dla niej samej oraz jej brata. Przekazanie tych pieniędzy w 1998 roku nie zostało zgłoszone do opodatkowania. Macocha zmarła w 1998 roku. Następnie środkami tymi zarządzali ojciec podatniczki oraz jej opiekun prawny.

Na mocy tego postanowienia kurator uzyskał też zgodę na dokonanie zakupu na rzecz podatniczki i jej brata w ich imieniu nieruchomości. W toku postępowania odwoławczego podatniczka kilkukrotnie powołała się na okoliczność otrzymania środków pieniężnych od swojej macochy.

W związku z tym organ podatkowy nałożył sankcyjną 20-proc. stawkę podatku z tytułu powołania się na niezgłoszoną do opodatkowania darowiznę, tj. od kwoty 40 tys. zł, przekazanej wcześniej podatniczce i jej bratu.

Pełnomocnik podatniczki złożył odwołanie. Podniósł, że sankcyjna 20-proc. stawka podatkowa nie może być stosowana, gdy podatnikowi z przyczyn obiektywnych - takich jak niepełnoletniość, osierocenie przez rodzica - nie można przypisać winy w zaniedbaniu zgłoszenia darowizny do opodatkowania. Wskazał również, że 20-proc. stawka podatkowa została wprowadzona po dacie dokonania przedmiotowej darowizny. Tym samym nie znajduje ona zastosowania do opodatkowania darowizn dokonanych przed dniem wejścia w życie przepisów wprowadzających tę stawkę.

Dyrektor izby skarbowej utrzymał w mocy decyzję naczelnika. Sprawa trafiła do sądu. WSA w Poznaniu w wyroku z 9 grudnia 2009 r. (sygn. akt III SA/Po 525/10) stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd uznał, że organy prawidłowo stwierdziły, że nabycie w 1998 roku przez podatniczkę środków pieniężnych, na które powołała się w trakcie postępowania odwoławczego przed dyrektorem izby, podlega opodatkowaniu sankcyjną 20-proc. stawką.

Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpatrzył kasację podatniczki, podtrzymał rozstrzygnięcie sądu wojewódzkiego.

Nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu według stawki 20 proc., jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje to, że podatniczka w toku postępowania podatkowego prowadzonego w 2008 roku powołała się na okoliczność otrzymania w 1998 roku darowizny w kwocie 40 tys. zł. Od powyższej czynności podatek nie został zapłacony.

Wyrok jest prawomocny.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 858/11

Oprac. Przemysław Molik