Jakie obowiązki podatkowe ma dorabiający emeryt

Dochodem z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych (w tym akcji) jest różnica pomiędzy przychodami z tego zbycia a kosztami uzyskania przychodów. Dochodów tych nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych według skali podatkowej oraz tzw. podatku liniowego z działalności gospodarczej.

Podatnik, który uzyskał dochód (poniósł stratę) z kapitałów, powinien złożyć we właściwym urzędzie skarbowym zeznanie według ustalonego wzoru (formularz PIT-38) w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. W tym samym terminie trzeba też wpłacić należny podatek wynikający z tego zeznania. W konsekwencji opodatkowanie przychodów ze sprzedaży akcji odbywa się przez złożenie przez podatnika zeznania podatkowego PIT-38. Przychody ze sprzedaży akcji zalicza się do przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, o czym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT. Natomiast przychody z tytułu udziału w funduszach kapitałowych określone są w art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT, w świetle którego za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z tytułu udziału w funduszach kapitałowych. Fundusze kapitałowe to fundusze inwestycyjne oraz fundusze zagraniczne, o których mowa w przepisach o funduszach inwestycyjnych, oraz ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe działające na podstawie przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej, z wyjątkiem funduszy emerytalnych, o których mowa w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

Od dochodu z tytułu udziału w funduszach kapitałowych pobiera się zryczałtowany 19-proc. podatek dochodowy. Dochodu tego nie pomniejsza się o straty z tytułu udziału w funduszach kapitałowych oraz inne straty z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, poniesione w roku podatkowym oraz w latach poprzednich. Kosztem uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych są wydatki poniesione w związku z nabyciem tych jednostek.

Zasadą jest, iż podatek zryczałtowany jest podatkiem należnym, a dochodów opodatkowanych w formie ryczałtu nie wykazuje się w zeznaniu podatkowym. Natomiast w zeznaniu wykazuje się należny podatek dochodowy, jeżeli podatek ten nie został pobrany przez płatnika.

Podatnicy muszą składać urzędom skarbowym odrębne zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym z:

● kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b ustawy o PIT (inwestycje giełdowe),

● pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej, opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30c ustawy o PIT (podatek liniowy),

● odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30e ustawy o PIT (19-proc. PIT od dochodu).

Z kolei obowiązek poboru 19-proc. zryczałtowanego podatku dochodowego m.in. od dochodów z tytułu udziału w funduszach kapitałowych ciąży na płatniku - podmiocie wypłacającym dochody.

Istota sprawy sprowadza się do tego, że według organów podatkowych inne są zasady opodatkowania dochodów i rozliczania straty ze sprzedaży akcji i inne opodatkowania dochodów i rozliczania straty (dokładnie braku możliwości jej rozliczenia) z udziału w funduszach kapitałowych. W konsekwencji nie jest możliwe łączenie tych dochodów czy strat ani wzajemne odliczanie strat z udziału w funduszach kapitałowych od dochodów ze sprzedaży akcji i na odwrót.

Art. 17, 30a, 30b, 45 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Rodzaj formularza, który trzeba złożyć w urzędzie skarbowym, zależy m.in. od tego, jakie zarobki podatnik osiągnął w danym roku podatkowym.

Jeśli nasza podatniczka w 2011 roku otrzymuję emeryturę, a dodatkowo wynagrodzenie z umowy zlecenia, wszystkie te zarobki wykaże w zeznaniu PIT-37.

Gdy dodatkowo osiągnie dochody (lub stratę) z inwestycji giełdowych, do końca kwietnia 2012 r. będzie musiała złożyć PIT-38.

Art. 10, 45 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Świadczenie w postaci zakupu ulgowych biletów ze zniżką dla emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami pracodawcy oraz członków ich rodzin jest świadczeniem rzeczowym otrzymanym przez emeryta lub rencistę, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem wolne od podatku dochodowego są świadczenia otrzymywane przez emerytów lub rencistów w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy, w tym od związków zawodowych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł.

Jeżeli wartość świadczeń rzeczowych wydanych w ciągu roku przekroczy limit 2280 zł to nadwyżka ponad tę kwotę będzie stanowiła przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu 10-proc. podatkiem zryczałtowanym.

W takiej sytuacji płatnicy (tj. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej), muszą pobierać zryczałtowany podatek dochodowy od dokonywanych wypłat (świadczeń) lub stawianych do dyspozycji podatnika pieniędzy lub wartości pieniężnych.

Oznacza to, że świadczenia uzyskane przez emerytów i rencistów w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym oraz członków ich rodzin (współmałżonków i małoletnich dzieci) w postaci uprawnień do ulgowych przejazdów środkami transportu stanowią dochód tych emerytów i rencistów zakwalifikowany do przychodów z innych źródeł korzystający ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym na spółce nie spoczywają obowiązki płatnika do wysokości limitu określonego w tym przepisie. W przypadku gdy wartość otrzymanych przez emerytów świadczeń rzeczowych przekroczy w ciągu roku limit 2280 zł, na pracodawcy będzie spoczywał obowiązek płatnika.

Art. 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Postawienie emerytury do dyspozycji podatnika rodzi konsekwencje podatkowe. Dla opodatkowania podatkiem dochodowym nie ma znaczenia czy osoba odebrała emeryturę. Zgodnie z art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.) przychodami, z pewnymi wyjątkami, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Postawienie emerytury do dyspozycji podatnika oznacza powstanie po jego stronie przychodu.

Świadczenie otrzymane to świadczenie dane, natomiast świadczenie postawione do dyspozycji to takie, które podatnik - wykazując określoną aktywność - ma możliwość włączyć do swojego władztwa. Oznacza to, że już sama możliwość odbioru należnego świadczenia, a nie dopiero faktyczne nim dysponowanie, jest warunkiem wystarczającym do stwierdzenia powstania przychodu. Nie ma znaczenia to, czy podatnik z możliwości tej zechce skorzystać, czy nie (emeryt np. odmówił przyjęcia emerytury). Jego zachowanie polegające np. na odmówieniu przyjęcia świadczenia nie ma wpływu na tę kwalifikację.

Nieodebrane świadczenie (emerytura) należało zakwalifikować jako postawione do dyspozycji podatnika, a w konsekwencji jako przychód rodzący po stronie płatnika obowiązek obliczenia i pobrania od podatnika podatku oraz wpłacenia go organowi podatkowemu.

Art. 10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl