Jak rozliczyć dochody kapitałowe

Podstawą do rozliczenia przychodów kapitałowych przez osoby fizyczne jest informacja PIT-8C. Dane wyszczególnione w tym druku przenosi się do zeznania rocznego PIT-38 (część C). W rocznym zeznaniu podatkowym należy uwzględnić te kwoty przychodów i kosztów uzyskania przychodów, które zostały wykazane w części E druku PIT-8C, czyli dotyczące:

● odpłatnego zbycia papierów wartościowych i realizacji praw wynikających z papierów wartościowych,

● odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających,

● odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną,

● objęcia udziałów (akcji) w spółkach z o.o. (akcyjnych) albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Jeśli inwestor posiada więcej niż jeden rachunek inwestycyjny w kilku różnych instytucjach finansowych - domach maklerskich lub brokerskich, to uzyskane przychody z kilku rachunków inwestycyjnych należy rozliczać łącznie w jednym zeznaniu PIT-38.

Podmioty prowadzące indywidualne rachunki inwestora powinny były wystawić PIT-8C do końca lutego 2011 roku o zrealizowanych przez nich transakcjach w 2010 roku, natomiast podatnik ma obowiązek złożyć roczne zeznanie podatkowe i wpłacić należny podatek na rachunek urzędu skarbowego w terminie do 2 maja (30 kwietnia wypada w sobotę).

Art. 30b, art. 45 ust. 1a pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Przychód uzyskany na giełdzie zagranicznej podlega opodatkowaniu zgodnie z zasadami określonymi w art. 30b ust. 5a i 5b ustawy o PIT i należy go wykazać w załączniku PIT/ZG do deklaracji PIT-38.

Zgodnie z polsko-amerykańską umową o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz.U. z 1976 r. nr 31, poz. 178) dochody z akcji uzyskane na giełdzie amerykańskiej mogą być zsumowane z innymi dochodami (stratami) ze zbycia papierów wartościowych w zeznaniu PIT-38.

Dochód uzyskany za granicą należy przeliczyć na złote według średniego kursu NBP (wartość przychodu oraz kosztu należy przeliczyć zgodnie z kursem z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu oraz poniesienia kosztu).

Do zeznania PIT-38 dołączyć należy PIT/ZG, w którym w części C.3 w poz. 32 i 33 wykazać należy dochody uzyskane ze sprzedaży akcji oraz podatek zapłacony za granicą.

Art. 11a, art. 30b ust. 5a i 5b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych podatnik ma obowiązek złożyć zeznanie PIT-38 nawet jeśli nie osiągnął dochodu, ale poniósł stratę, niezależnie od tego, na jakiego rodzaju papierach wartościowych czy instrumentach ta strata została zanotowana. Tylko i wyłącznie nieuzyskanie jakiegokolwiek przychodu w roku podatkowym nie powoduje konieczności składania deklaracji. A tak będzie w przypadku gdy podatnik nie sprzedał żadnych kontraktów lub nie zrealizował praw z nich wynikających.

A zatem jeśli podatnik otrzymał jakikolwiek przychód, to ma obowiązek złożyć roczną deklarację podatkową (za niedopełnienie tego obowiązku podatnikowi grozi sankcja karno-skarbowa). W przypadku podatnika, który poniósł stratę, nie występuje kwota podatku narażona na uszczuplenie, na podstawie której wymierzana jest wysokość kary. Podatnik powinien jednak jak najszybciej złożyć zaległe zeznanie ze stosownym wyjaśnieniem przyczyn niezłożenia deklaracji w terminie. Złożenie tej zaległej deklaracji pozwoli mu np. na uwzględnienie poniesionej i wcześniej niewykazanej straty w kolejnych latach podaktowych (stratę można odliczać od dochodu w ciągu pięciu kolejnych lat od końca roku podatkowego, w którym została poniesiona strata).

Art. 9 ust. 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.)

Art. 16 par. 1 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Prawa poboru są papierami wartościowymi i należy je rozliczać podatkowe w sposób właściwy dla innych papierów wartościowych, czyli na ogólnych zasadach wynikających z art. 30b ustawy o PIT.

Problematyczne może być jednak rozliczenie wydatków na nabycie tych praw poboru, jeśli inwestor nie osiągnął związku z nimi żadnego przychodu (nie nabył akcji nowej emisji). Organy podatkowe mogą tak interpretować przepis, że w praktyce nastąpiło wygaśnięcie prawa poboru, a nie jego realizacja. A zatem jeśli mogło dojść do powstania przychodu, to również nie powstał koszt podatkowy. Także nabycie prawa poboru, kiedy nie zostały zrealizowane lub prawa te nie zostały sprzedane, nie będzie uwzględnione w informacjach PIT-8C wystawianych przez biura maklerskie.

Art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 30b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Emeryt z tytułu pobierania świadczenia emerytalnego nie musi składać zeznania rocznego - podatek rozliczał za niego organ rentowy. Również w przypadku wykupu akcji przez spółkę nie musi dokonywać samodzielnie rozliczenia. Płatnikiem podatku nie jest sam podatnik, ale spółka wypłacająca wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziałów (jest to tzw. podatek źródłowy).

Zaznaczyć również trzeba, że z początkiem 2011 roku tego typu przychód nie jest już opodatkowany podatkiem źródłowym. Przychody uzyskane od tego okresu są rozliczane indywidualnie przez podatnika w zeznaniu rocznym.

Art. 24 ust. 5 pkt 2, art. 41 ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm. w brzmieniu obowiązującym do końca 2010 r.).

.

Odsetki od pożyczki należą do przychodów ze źródła kapitały pieniężne i są opodatkowane 19-proc. stawką podatku od kwoty otrzymanych odsetek. Opodatkowanie to ma charakter zryczałtowany, jednak sposób zapłaty tego podatku zależy od podmiotu, który jest pożyczkobiorcą.

Jeśli zatem podatnik udzielił pożyczki osobie prowadzącej działalność gospodarczą w związku z tą działalnością (pożyczka na inwestycje w firmie), to ten przedsiębiorca ma obowiązek pobrania tego podatku, pełniąc funkcję płatnika. Wtedy w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek, należy wpłacić ten podatek na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika. Natomiast raz w roku do końca stycznia roku następnego po roku podatkowym, w którym ten podatek był pobierany, złożyć deklaracje PIT-8AR.

Jeśli pożyczkobiorca przedsiębiorca wypełnił te funkcje płatnika, to pożyczkodawca osoba prywatna nie musi już nic rozliczać. Gdyby jednak taki podatek nie został pobrany, to pożyczkodawca ma obowiązek uwzględnić to w rocznej deklaracji podatkowej (PIT-36, PIT--37, PIT-38) w części dotyczącej kwoty zryczałtowanego podatku (w tym od odsetek od pożyczki) niepobranego przez płatnika.

Art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 30a ust. 1 pkt 1, art. 41 ust. 1 ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 1 - 4 ustawy PIT do kosztów podatkowych możemy zaliczyć, w momencie uzyskania przychodu (czyli w momencie sprzedaży akcji czy realizacji praw z nich wynikających), wydatki na nabycie akcji, obligacji lub innych papierów wartościowych oraz wydatki na nabycie pochodnych instrumentów finansowych.

Wydatki na studia nie są wyszczególnione w ustawie podatkowej, ale organy podatkowe mogą zakwestionować ten rodzaj wydatku ze względu na zbyt ogólny charakter tego wydatku z przychodami uzyskiwanymi z giełdy papierów wartościowych. Trudno byłoby też wyliczyć proporcjonalnie koszt studiów ponoszony w ciągu roku (jako czesne) z przychodem ze sprzedaży konkretnych akcji. Jeśli jednak podatnik zdecydowałby się taki wydatek uwzględnić, to powinien również zachować fakturę jako dowód poniesienia tego wydatku.

Art. 23 ust. 1 pkt 38 i 38a, art. 30b ust. 2 pkt 1 - 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl