Jak rozliczyć roczne zeznanie PIT-36

Formularz PIT-36 jest przeznaczony przede wszystkim dla osób fizycznych, które w ciągu roku prowadziły działalność gospodarczą i wybrały formę opodatkowania według skali podatkowej, tj. według stawek 18 proc. i 32 proc. Jednak deklarację tę wypełniają również podatnicy, którzy ze względu na specyfikę innych dochodów nie rozliczą ich w zeznaniu PIT-37.

Dane podstawowe

Wypełnianie formularza podatnik rozpoczyna od podania nr NIP lub PESEL w poz. 1 (ewentualnie małżonka w poz. nr 2) oraz roku, za który składane jest zeznanie podatkowe (poz. 5).

W poz. 6 podatnik ma do wyboru cztery podstawowe sposoby opodatkowania: indywidualnie; wspólnie z żyjącym małżonkiem; wspólnie z nieżyjącym małżonkiem; w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci.

W części A zeznania podatnik podaje miejsce oraz cel złożenia PIT-36. Musi wpisać adres urzędu skarbowego, do którego składa zeznanie, oraz wskazuje, czy składa formularz jako zeznanie właściwe, czy też jego korektę. W przypadku gdy podatnik składa korektę, dołącza do zeznania pisemne uzasadnienie przyczyn korekty. Właściwość urzędu określa się w ten sposób, że podatnicy mający miejsce zamieszkania w Polsce (podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu) składają zeznanie podatkowe do urzędu skarbowego ustalonego według swojego miejsca zamieszkania w ostatnim dniu roku podatkowego. W przypadku gdy zamieszkanie na terytorium Polski ustało przed tym dniem - według ostatniego miejsca zamieszkania w Polsce.

Części B.1 oraz B.2 formularza zostały przeznaczone na wpisanie danych identyfikacyjnych oraz adresu odpowiednio podatnika oraz małżonka podatnika. Podatnicy, którzy zdecydowali się na łączne opodatkowanie swoich dochodów, wypełniają w całym zeznaniu podatkowym zarówno pozycję podatnik, jak i małżonek.

Przychody z pracy

Właściwą częścią druku PIT-36, w której określa się uzyskane w ciągu roku podatkowe kwoty przychodów i kosztów, jest część D (D.1 dla podatnika, D.2 dla małżonka). Podatnicy w części D.1. i D.2 wykazują przychody (w tym uzyskane bez pośrednictwa płatnika), koszty ich uzyskania, dochody bądź straty, a także zaliczki na podatek dochodowy na podstawie m.in. danych zawartych w formularzach sporządzonych przez płatników (np. PIT-8C, PIT-11, PIT-11A, PIT-40A, PIT-R).

W wierszu 1 wykazuje się otrzymane kwoty z tytułu należności ze stosunku pracy, służbowego, spółdzielczego i z pracy nakładczej, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacone przez zakład pracy. Kwotę dochodu uzyskanego ze stosunku pracy należy obliczyć jako różnicę sumy przychodów i kosztów ich uzyskania. Osobom uzyskującym przychody z pracy na etacie co do zasady przysługują zryczałtowane koszty uzyskania przychodów.

Do obliczenia dochodu uzyskanego w 2011 r. z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy oraz pracy nakładczej, roczne koszty uzyskania przychodów wynoszą nie więcej niż:

● 1335 zł (miesięcznie 111,25 zł), w przypadku gdy podatnik uzyskiwał przychody z tytułu jednego stosunku pracy (stosunków pokrewnych),

● 2002,05 zł, w przypadku gdy podatnik uzyskiwał przychody równocześnie z więcej niż jednego stosunku pracy (stosunków pokrewnych),

● 1668,72 zł (miesięcznie 139,06 zł), w przypadku gdy miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika w roku podatkowym było położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskiwał dodatku za rozłąkę lub nie otrzymywał zwrotu kosztów dojazdu (z wyjątkiem, gdy zwrócone koszty zostały zaliczone do przychodów podlegających opodatkowaniu) lub 2502,56 zł, gdy podatnik uzyskiwał przychody równocześnie z więcej niż jednej pracy (stosunków pokrewnych).

Rozliczenie firmy

Podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność opodatkowaną według skali podatkowej (18-proc. lub 32-proc. stawką) wykazują roczne przychody, koszty, uzyskany dochód oraz sumę należnych zaliczek w wierszu 3. Osoby takie wykazują przychody należne z działalności gospodarczej po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek. W kolumnie przeznaczonej na wykazanie przychodu należy również wykazać kwoty zwiększające przychód z tytułu utraty przez podatnika prawa do ulg inwestycyjnych. W części dotyczącej kosztów podatnik wykazuje koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT, które zostały wyłączone z kosztów podatkowych.

Opodatkowanie najmu

W zeznaniu PIT-36 podatnik rozlicza także oprócz przychodów ze stosunku pracy i z działalności gospodarczej także przychody uzyskane z najmu, jeśli wybrał opodatkowanie tego typu dochodu na zasadach ogólnych. Dochody takie wykazuje się w wierszu 6. Dotyczy to również dochodów uzyskiwanych z podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze, jeżeli w trakcie roku podatnik odprowadzał od nich zaliczki obliczane przy zastosowaniu skali podatkowej.

W tej rubryce należy wykazać sumę przychodów z tego źródła otrzymanych lub pozostawionych do dyspozycji podatnika - jako wynajmującego. Następnie podatnik wskazuje kwotę kosztów uzyskania przychodów, dochód oraz ewentualną stratę. Dane te wpisuje się na podstawie wystawionych rachunków lub pokwitowań zapłaty, otrzymanych faktur i rachunków oraz innych dowodów opłat oraz dowodów wpłat zaliczek na podatek dochodowy.

Inne źródła

Zeznanie PIT-36 jest również odpowiednie dla wykazania tzw. przychodów z innych źródeł (wiersz 8. części D.1 lub D.2), opodatkowanych na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej, od których ani płatnik, ani podatnik w ciągu roku podatkowego nie miał obowiązku odprowadzania zaliczek.

Przychody takie powinny być wykazane przez podmioty wypłacające świadczenia na druku PIT-8C w jego części D. Pojęcie przychodów z innych źródeł tych zostało doprecyzowane w art. 20 ust 1 ustawy o PIT. Przepis ten zawiera jednak katalog otwarty i wymienia między innymi alimenty, zasiłki z ubezpieczenia społecznego, stypendia, dotacje inne niż rozpoznawane jako przychód z działalności gospodarczej. W praktyce są to również przychody związane z otrzymaniem nieodpłatnego świadczenia (np. udziału w bezpłatnym szkoleniu, umorzenie udzielonej pożyczki lub odsetek).

W ramach rozliczenia na druku PIT-36 podatnik może skorzystać także z kilku odliczeń. Odliczenia te wykazuje się w części F. Kwoty odliczeń należy jednak najpierw uwzględnić w załącznikach składanych wraz z zeznaniem podatkowym. W poz. 145 i 146 podatnicy uwzględniają odliczenia od dochodu wykazane w części B załącznika PIT/O. Dotyczy to w szczególności ulgi internetowej, ulgi rehabilitacyjnej czy odliczenia z tytułu przekazanych darowizn.

Prawidłowe wypełnienie zeznania podatkowego wymaga jeszcze złożenia podpisu na końcu deklaracji przez podatnika lub małżonka w części S. formularza.

Źródła przychodów

Zeznanie PIT-36 jest przeznaczone dla osób, które:

1) prowadziły:

- pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej,

- działy specjalne produkcji rolnej opodatkowane na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej,

2) uzyskały przychody m.in.:

- z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub z innych umów o podobnym charakterze, opodatkowane na ogólnych zasadach,

- od których byli obowiązani samodzielnie opłacać zaliczki na podatek,

- ze źródeł przychodów położonych za granicą,

- z innych źródeł, opodatkowanych na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej, od których ani płatnik, ani podatnik w ciągu roku podatkowego nie miał obowiązku odprowadzania zaliczek,

3) są obowiązane doliczyć do swoich dochodów dochody małoletnich dzieci,

4) obniżają dochód o straty z lat ubiegłych,

5) wykazują należny podatek dochodowy z odpłatnego zbycia nieruchomości.

W przypadku podatników, którzy chcą rozliczyć swoje dochody wspólnie z małżonkiem, istotne jest, aby powyższe przychody uzyskał co najmniej jeden z małżonków.

PRZYKŁADY

1 Jak określić w rocznym zeznaniu faktycznie poniesione koszty uzyskania przychodów

Dotyczy to sytuacji, gdy podatnik ponosił wydatki na dojazd do zakładu lub zakładów pracy środkami transportu publicznego. Koszy faktycznie poniesione można uwzględnić, pod warunkiem że są one udokumentowane wyłącznie imiennymi biletami okresowymi. Podkreślić trzeba, że podatnikowi uzyskującemu przychody ze stosunku pracy i korzystającemu w stosunku do tych przychodów z praw autorskich lub praw pokrewnych przysługują koszty uzyskania przychodów w wysokości 50 proc. (m.in. dotyczy to zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego, opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania tych wynalazków czy znaków). Zawsze jednak istotne jest, aby podatnik potrafił w sposób wiarygodny udowodnić, że poniósł faktycznie wyższe koszty.

2 Jak rozliczyć dochody uzyskane w poprzednim roku z działalności gospodarczej

Podatnicy, którzy prowadząc działalność gospodarczą, byli jednocześnie czynnymi podatnikami VAT, kwoty przychodów ze sprzedaży towarów lub świadczenia usług obliczają, pomniejszając ten przychód o należny podatek od towarów i usług.

3 Czy wykazywać w składanym zeznaniu rocznym PIT-36 przychody z innych źródeł

Do przychodów z innych źródeł zalicza się też wszelkie przysporzenia majątkowe, jakie podmioty gospodarcze dokonują na rzecz osoby fizycznej i od których nie został odprowadzony podatek w postaci bieżących zaliczek w ciągu roku. Przychody takie powinny zostać wykazane w informacji PIT-8C wystawianej dla osób fizycznych do końca lutego po zakończeniu roku podatkowego.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 22 ust. 2, art. 45 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

PIT 2011 - 71 dni zostało na złożenie PIT za rok 2011