Czy rodzinna spółka może liczyć na zwolnienie

W praktyce często zdarzają się sytuacje, kiedy członkowie rodziny decydują się na wspólne prowadzenie przedsiębiorstwa. Ze względu na wiele korzyści popularną formą prowadzenia działalności są spółki osobowe. W tym kontekście pewne problemy interpretacyjne może budzić kwestia świadczeń wspólnika na rzecz spółki, w której wspólnikami jest jego bliska rodzina. Przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) nie stosuje się do przychodów podlegających ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.). Zgodnie z jej regulacjami po spełnieniu określonych wymogów darowizny między osobami z tzw. grupy zerowej (małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy) są zwolnione z podatku. Jednak co będzie w sytuacji, gdy stroną umowy darowizny będzie spółka? Należy odwołać się do odpowiednich regulacji ustawy o PIT. Podobnie będzie w przypadku m.in. nieodpłatnych świadczeń na rzecz spółki.

Spółki osobowe nie są podatnikami podatku dochodowego (z wyjątkiem spółek komandytowo-akcyjnych, które z początkiem 2014 roku zyskają status podatnika CIT). Powszechnie podkreśla się, że spółki osobowe są transparentne podatkowo. Na gruncie PIT, przychody wspólnika spółki osobowej uznawane są za przychody ze źródła pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT przychodem z działalności gospodarczej jest również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Jednak na mocy art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT wolną od podatku jest wartość takich świadczeń otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn. Czy wówczas świadczenia podatnika na rzecz spółki osobowej najbliższej rodziny powinny korzystać ze zwolnienia? Odpowiedź nie jest jednoznaczna.

Warto zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2013 r. (sygn. II FSK 1019/11). Sprawa dotyczyła darowizny na rzecz spółki, której wspólnikami byli rodzice darczyńcy. W ocenie NSA z tytułu darowizny wspólnicy spółki uzyskaliby przychód z działalności gospodarczej. Co więcej, sąd podkreślił, że zgodnie z kodeksem spółek handlowych spółki osobowe mogą we własnym imieniu nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane. Tym samym to spółka nabyłaby, otrzymałaby świadczenie, a nie jej wspólnicy. W konsekwencji przychód ten nie powinien korzystać ze zwolnienia z PIT. Jak podkreślono w uzasadnieniu, w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT, jako że spółka nie może otrzymać nieodpłatnego świadczenia od osób zaliczanych do I i II grupy podatkowej. Podobne stanowisko można znaleźć w wybranych interpretacjach Ministerstwa Finansów.

Pojawiają się także stanowiska odmienne. W interpretacji z 3 marca 2011 r. (nr IBPBI/1/415-1240/10/AB) dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wypowiedział się w przedmiocie umorzenia odsetek od pożyczki udzielonej przez małżonków spółce osobowej, w której byli oni wspólnikami. Organ potwierdził, że korzystanie z nieoprocentowanej pożyczki w części udzielonej przez małżonka stanowić będzie przychód wspólnika z działalności gospodarczej. Jednak przychód taki jest zwolniony od PIT ze względu na pokrewieństwo, tj. uzyskanie nieodpłatnego świadczenia od osoby zaliczonej do I grupy podatkowej.

Świadczy to o rozbieżnościach w stosowaniu zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT. Oczywiście każda interpretacja czy wyrok sądu administracyjnego są wydane w odmiennym stanie faktycznym. Jednak prezentowana argumentacja może znaleźć zastosowanie w innych przypadkach.

Organ potwierdził, że korzystanie z nie-oprocentowanej pożyczki w części udzielonej przez małżonka jest przychodem wspólnika z działalności gospodarczej. Jest on jednak zwolniony od PIT ze względu na pokrewieństwo

@RY1@i02/2013/250/i02.2013.250.07100020c.802.jpg@RY2@

Krystian Pawłowicz ekspert podatkowy w KPMG w Polsce

Krystian Pawłowicz

ekspert podatkowy w KPMG w Polsce