Obowiązki pracodawcy a zapłata podatku przez pracownika

szef Departamentu Podatkowego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Paweł Jabłonowski, szef Departamentu Podatkowego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Przepisy podatkowe nie rozstrzygają expressis verbis o relacji między powinnościami obciążającymi płatnika a istnieniem zobowiązania podatkowego. Zagadnienie jest istotne, ponieważ zdarzają się sytuacje, w których pracodawca nie pobrał zaliczki na podatek albo nie pobrał jej we właściwej wysokości (np. nie doliczając określonych świadczeń w naturze jak pakiet medyczny), jednak przy przygotowywaniu informacji dla pracowników w formie PIT-11 zorientował się co do faktycznej wysokości wynagrodzenia i wykazał ją w tym formularzu. Podatnik, czyli pracownik, dokonał zapłaty podatku w rozliczeniu rocznym.

Artykuł 59 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że wskutek zapłaty zobowiązanie podatkowe wygasa. Jeśli takiej dokonał podatnik – pracownik, w związku z czym zobowiązanie przestało istnieć, to nieuzasadnione jest żądanie skierowane do płatnika, by spełnił swe ustawowe obowiązki. Te bowiem, jako związane z zobowiązaniem podatkowym, powinny ulec wygaśnięciu. Choć odpowiedzialność podatnika i odpowiedzialność płatnika nie noszą cech solidarności, to jednak nie można tych dwu sfer rozpatrywać zupełnie niezależnie, kompletnie odseparowując je od siebie. Na poparcie tej tezy można znaleźć wiele wyroków sądów administracyjnych. Płatnik nie odpowiada za swoje zobowiązanie podatkowe, ale za zobowiązanie podatkowe podatnika, a dokonując wpłaty pobranego podatku działa niejako w imieniu podatnika – tak wskazał WSA w Rzeszowie w wyroku z 19 lutego 2008 r. (sygn. akt I SA/Rz 864/07). Takiemu kierunkowi orzecznictwa dał wcześniej wyraz NSA w Łodzi, orzekając 29 września 1998 r., że w sytuacji, gdy sam podatnik składa do organu podatkowego odpowiednie rozliczenie w całości ciążących na nim zobowiązań podatkowych oraz dokonuje ich wpłaty, organ nie może żądać zapłaty tych samych zobowiązań podatkowych od płatnika, albowiem z chwilą zapłaty nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania (sygn. akt I SA/Łd 672/97). Z kolei na to stanowisko powołał się w wyroku z 20 grudnia 2004 r. (sygn. akt III SA/Wa 557/04) WSA w Warszawie, stwierdzając ponadto, że żądanie od płatnika zapłaty nieobliczonego wcześniej i niepobranego podatku w sytuacji, gdy sam podatnik już go uiścił, stanowiłoby naruszenie art. 30 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z zaprezentowanym stanowiskiem nie jest więc dopuszczalne egzekwowanie od płatnika – pracodawcy zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od podległych mu pracowników wraz z naliczonymi odsetkami po tym, gdy podatek został już zapłacony przez podatnika dokonującego rozliczenia rocznego.

Należy jednak liczyć się z tym, że organy podatkowe nie podzielą wskazanej koncepcji, opowiadając się za stanowiskiem przeciwstawnym. Wedle bowiem drugiego poglądu zapłata rocznego zobowiązania podatkowego pozostaje bez znaczenia dla odpowiedzialności płatnika. W konsekwencji nieuiszczone w terminie zaliczki uznać należy za zaległości podatkowe płatnika, których wysokość powiększają do dnia zapłaty przewidziane prawem odsetki.