Jaką wybrać formę opodatkowania na 2011 rok

Dziś podstawową formą opodatkowania jest skala PIT ze stawkami 18 i 32 proc. Nie jest to jednak jedyna dostępna dla podatników forma opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej. Można także zdecydować się na 19-proc. podatek liniowy. Jednak ze względu na liczne ograniczenia jest on opłacalny dopiero przy dochodach powyżej 90 tys. zł, czyli nieco powyżej progu dochodowego dla pierwszego przedziału skali PIT. Dla niektórych podatników uzyskujących przychody na określonym poziomie lub wykonujących określone rodzaje działalności (np. w zakresie rzemiosła) dostępne są także zryczałtowane formy opodatkowana PIT, tj. ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz karta podatkowa. Każda z tych form opodatkowania ma oczywiście swoje zalety, ale ma też wady. Przed dokonaniem wyboru, w jaki sposób zamierzamy płacić podatek w 2011 roku, warto je przeanalizować, tak by dokonany w tym zakresie wybór był najbardziej optymalny z punktu widzenia naszej, bardzo konkretnej działalności. Dotyczy to przy tym nie tylko osób, które działalność dopiero rozpoczynają, ale także tych, które działalność te kontynuują. Również one mogą zmienić formę, w której opłacany jest podatek dochodowy.

Te formy opodatkowania, które dostępne są dla firm, mogą być wybrane jedynie przez te osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą w takim rozumieniu, jakie pojęciu temu nadają przepisy ustawy o PIT. Dla podatników rozliczających się z najmu tzw. prywatnego dostępne są tylko dwie formy opodatkowania: skala PIT oraz ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Oznacza to, że ich wybór jest w stosunku do przedsiębiorców ograniczony o dwie formy. Niedostępna dla nich jest zarówno liniowa stawka PIT, jak i karta podatkowa.

Aby stać się z punktu widzenia przepisów podatkowych przedsiębiorcą, czynności przez nas wykonywane muszą być w świetle art. 5a pkt 6 i art. 5b ust. 1 ustawy o PIT uznawane za działalność gospodarczą. Działalność gospodarcza albo pozarolnicza działalność gospodarcza oznacza działalność zarobkową:

● wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,

● polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

● polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych - prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 - 9 ustawy o PIT.

Za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli spełnione są następujące warunki:

● odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,

● są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności,

● wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Wszystkie wymienione warunki dla wyłączenia z działalności gospodarczej muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednego z nich nie powoduje utraty statusu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą.

Oznacza to, że samo wykonywanie czynności pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego te czynności nie jest przesłanką wystarczającą do utraty statusu przedsiębiorcy. Do stwierdzenia, że podatnik świadczący usługi na zasadzie samozatrudnienia nie wykonuje pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o PIT, konieczne jest wystąpienie łącznie wszystkich wskazanych przesłanek.

Wybór formy opodatkowania dokonywany jest według specjalnej procedury. Nie jest ona zbyt skomplikowana, wymaga jednak zachowania form określonych przez przepisy, jak również przestrzegania określonych terminów. Jest to o tyle ważne, że terminy do wyboru formy opodatkowania są terminami nieprzywracalnymi. Ich upływ wywołuje zatem ten skutek, że nie możemy już samodzielnie dokonać wyboru, w jakiej formie chcielibyśmy w danym roku opłacać PIT.

Obowiązujące przepisy przewidują, że wybór formy opodatkowania wymaga zawiadomienia właściwego naczelnika urzędu skarbowego. W przypadku osób fizycznych jest nim naczelnik urzędu skarbowego, na którego terenie działania podatnik ma miejsce zamieszkania, czego nie należy mylić z miejscem zameldowania. Miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym przebywamy z zamiarem stałego pobytu. Można zatem mieć zameldowanie np. w Poznaniu, a zamieszkanie w Warszawie.

Zawiadomienie takie składa się co do zasady do 20 stycznia. W praktyce jest tak jednak tylko wtedy, gdy działalność rozpoczynamy z początkiem roku. Jeżeli natomiast podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego, zawiadomienie powinien złożyć do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Jeżeli zatem podatnik rozpoczyna działalność 20 marca, a pierwszy przychód uzyska 21 marca, zawiadomienie powinien złożyć do 20 marca. Nie wolno też mu tego zrobić później niż 21 marca. W tym dniu uzyskał bowiem pierwszy przychód.

Co ważne, dokonany wybór formy opodatkowania wiąże do końca roku podatkowego. Oznacza to, że nie można zmienić formy, w której płacimy PIT, w trakcie roku podatkowego.

Raz złożone oświadczenie o wyborze formy opodatkowania jest ważne także w kolejnych latach. Jeżeli zatem w kolejnym roku nie zamierzamy zmieniać formy płacenia podatku, nie musimy już składać kolejnego oświadczenia. Zwyczajnie kontynuujemy rozliczanie się na dotychczasowych zasadach. Z uwagi na to, że nie zawsze będzie to jednak dla nas korzystne, warto pamiętać i o tym, że wybór formy opodatkowania, niezależnie od tego, którą wybierzemy, nie jest dokonywany raz na cały okres działalności, a jedynie na okres danego roku podatkowego. Forma ta może być zmieniana w każdym roku prowadzenia firmy lub wynajmowania nieruchomości mieszkalnych. Musimy tylko pamiętać, że jeśli zmieniamy swoją decyzję, to czas na poinformowanie o tym naczelnika urzędu skarbowego mamy tylko do 20 stycznia tego roku, w którym chcemy zmienić formę płacenia podatku.

Nieco inne terminy obowiązują w przypadku uzyskiwania przychodów z najmu świadczonego poza działalnością gospodarczą (czyli najmu prywatnego). Tu podatnik rozpoczynający osiąganie takich przychodów w trakcie roku podatkowego składa pisemne oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za dany rok podatkowy naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika nie później niż do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód z tego tytułu, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnął w grudniu roku podatkowego. Warto o tej różnicy pamiętać.

Opłacanie podatku według progresywnej skali podatkowej z dwoma stawkami PIT, czyli 18 i 32 proc., nosi nazwę zasad ogólnych i jest domyślną metodą opodatkowania, co oznacza, że jeżeli nie złożymy oświadczenia o wyborze formy opodatkowania, to będziemy opodatkowani w ten właśnie sposób.

Opodatkowanie według skali podatkowej niczym nie różni się od tego, jak płaci się podatek, pozostając na etacie, z dwoma wyjątkami. Po pierwsze, mamy możliwość uwzględniania rzeczywistych kosztów tej działalności. Po drugie, musimy prowadzić samodzielnie księgowość w postaci podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Rzadziej zmuszeni jesteśmy prowadzić księgi rachunkowe, bo te prowadzi się dopiero przy obrotach (przychodach) przekraczających równowartość 1,2 mln euro. Co ważne, w pierwszym roku działalności nawet gdybyśmy w trakcie roku przekroczyli ten limit, to i tak ksiąg zakładać w tym roku nie trzeba. Musimy to zrobić dopiero od roku następnego. Oznacza to, że obowiązek taki dotyczy w 2011 roku tylko tych osób fizycznych i wspólników spółek osobowych, których przychody w 2010 roku przekroczyły wyrażoną w złotych równowartość 1,2 mln euro, czyli 4 784 400 zł.

Zaliczki na podatek wpłacane są w rachunku narastającym miesięcznie lub kwartalnie bez konieczności składania jakichkolwiek deklaracji, zawsze do 20. dnia miesiąca następującego bądź to po miesiącu, którego zaliczka dotyczy, bądź też po kwartale, którego zaliczka dotyczy. Ostateczne rozliczenie następuje w zeznaniu składanym do końca kwietnia następującego po tym roku, którego rozliczenie dotyczy.

Podstawą opodatkowania jest oczywiście dochód, czyli przychód (zob. art. 14 ustawy o PIT) pomniejszony o koszty (zob. art. 22 i 23 ustawy o PIT). Obowiązuje przy tym generalna zasada, że przychodem opodatkowanym jest każdy przychód z wyjątkiem wyraźnie wymienionych jako niepodlegające opodatkowaniu (art. 14) lub zwolnione z podatku (art. 21). Kosztem podatkowym natomiast jest każdy wydatek poniesiony w celu uzyskania przychodu lub zabezpieczenia źródeł tego przychodu, z wyjątkiem tych wydatków, które sam ustawodawca wymienia jako niestanowiące kosztu uzyskania przychodów.

Z samej konstrukcji skali podatkowej oraz zasad ustalania dochodu wynika prosta wskazówka dotycząca przypadków, w których ta forma opodatkowania będzie najbardziej korzystna. To przede wszystkim te przypadki, w których działalność generuje stosunkowo wysokie koszty, zaś marża (nasz zysk) jest niewysoka.

Ta forma opodatkowania jest też korzystna wówczas, gdy mamy możliwość wspólnego rozliczania się z małżonkiem lub samotnie wychowywanym dzieckiem oraz gdy chcemy korzystać z ulgi na dzieci. W przypadku pozostałych form opodatkowania działalności gospodarczej nie można odpisać od podatku ulgi rodzinnej (ulgi na dzieci), którą odlicza się wyłącznie od podatku obliczanego według skali. Przedsiębiorca traci również prawo do wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub samotnie wychowywanym dzieckiem.

Zgodnie z przepisami wspomnianej wcześniej ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym również wtedy, gdy działalność ta jest prowadzona w formie spółki cywilnej osób fizycznych lub spółki jawnej osób fizycznych.

Tej formie opodatkowania podlegają również przychody osób fizycznych osiągane z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeśli umowy te nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Istnieje jednak wiele wyłączeń z możliwości skorzystania z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Ta forma opodatkowania nie będzie możliwa w przypadku podatników:

● opłacających podatek w formie karty podatkowej,

● korzystających, na podstawie odrębnych przepisów, z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego,

● osiągających w całości lub w części przychody z tytułu: prowadzenia aptek, działalności w zakresie udzielania pożyczek pod zastaw (prowadzenie lombardów), działalności w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych, prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie wolnych zawodów innych niż określone w art. 4 ust. 1 pkt 11 (dotyczy lekarzy, lekarzy stomatologów, lekarzy weterynarii, techników dentystycznych, felczerów, położne, pielęgniarki, tłumaczy oraz nauczycieli w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny), świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy, działalności w zakresie handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych,

● wytwarzających wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii,

● podejmujących wykonywanie działalności w roku podatkowym po zmianie działalności wykonywanej: samodzielnie na działalność prowadzoną w formie spółki z małżonkiem, w formie spółki z małżonkiem na działalność prowadzoną samodzielnie przez jednego lub każdego z małżonków, samodzielnie przez małżonka na działalność prowadzoną samodzielnie przez drugiego małżonka - jeżeli małżonek lub małżonkowie przed zmianą opłacali z tytułu prowadzenia tej działalności podatek dochodowy na ogólnych zasadach,

● rozpoczynających działalność samodzielnie lub w formie spółki, jeżeli podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników przed rozpoczęciem działalności w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym rok podatkowy wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres działalności podatnika lub spółki.

Zryczałtowany podatek dochodowy obliczany jest według stawek procentowych od osiągniętego przychodu. Obecnie obowiązuje pięć stawek ryczałtu: 3 proc., 5,5 proc., 8,5 proc., 17 proc. i 20 proc., a ich wysokość jest uzależniona od rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności, co zostało określone w ustawie o podatku zryczałtowanym (zob. tabela). Zdarza się, że podatnik prowadzi działalność, z której przychody opodatkowane są według różnych stawek ryczałtu. Wtedy ryczałt należy ustalić ze stawką właściwą dla przychodów z każdego rodzaju działalności.

Termin określony na 20 stycznia dotyczy też podatników opłacających ryczałt kwartalnie. Podatnicy, którzy wybrali opłacanie ryczałtu co kwartał, są obowiązani do 20 stycznia roku podatkowego zawiadomić o tym naczelnika urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika. Jeżeli do 20 stycznia podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej, nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania lub nie zawiadomił naczelnika urzędu skarbowego o zaprzestaniu opłacania ryczałtu co kwartał, uważa się, że nadal opłaca ryczałt w ten sposób.

Podstawową korzyścią dla podatników, którzy zdecydują się na ryczałt, jest brak konieczności prowadzenia dokumentacji, bo nie ma kosztów, i stosunkowo niska stawka podatku. Zaletą opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego jest jednak przede wszystkim to, że podatnik z góry wie, ile podatku będzie musiał zapłacić. Ponadto nie grozi mu ryzyko wpadnięcia w wyższą stawkę podatku w przypadku uzyskania wyższych przychodów.

Ze wzrostem przychodów wiąże się jednak pewne ryzyko. Trzeba pamiętać, że w przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych po przekroczeniu 150 tys. euro przychodu traci się prawo do opodatkowania w tej uproszczonej formie (dla roku 2011 jest to 633 420 zł). Przedsiębiorca, który przekroczy granicę przychodów, będzie musiał przejść na ogólne zasady opodatkowania od następnego roku. Należy jedynie pamiętać, że jest to limit dla osób kontynuujących działalność. Nie dotyczy zatem osób, które działalność taką dopiero rozpoczynają. W pierwszym roku działalności można zatem wybrać ryczałt jako formę opodatkowania bez oglądania się na spodziewane przychody. Poza tym jest to limit dotyczący wyłącznie działalności gospodarczej, nie ma więc zastosowania do opodatkowanych ryczałtem przychodów z najmu prywatnego.

Wybór opodatkowania w formie ryczałtu nie jest również korzystny dla przedsiębiorców, którzy ponoszą duże koszty swej działalności. Podatnicy nie mogą uwzględniać w obliczonym podatku poniesionych przez nich kosztów uzyskania przychodów, gdyż na wysokość ryczałtu wpływa wyłącznie osiągany przychód (podstawa opodatkowania). Zatem planując wybór formy opodatkowania, warto każdorazowo porównać przewidywaną kwotę podatku dochodowego obliczoną na zasadach ogólnych oraz kwotę ryczałtu obliczoną dla danego rodzaju działalności od samego przychodu.

Ryczałtowiec może jednak pomniejszyć uzyskany przychód o stratę z lat ubiegłych, a także wydatki na zapłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe jego samego lub osób współpracujących. Podatnik skorzysta również z odliczanych od podstawy opodatkowania ulg z tytułu wydatków na cele rehabilitacyjne, na internet oraz z tytułu dokonanych darowizn. Nie może jednak odpisać od podatku ulgi rodzinnej (ulgi na dzieci), którą odlicza się wyłącznie od podatku obliczanego według skali. Przedsiębiorca traci również prawo do wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub wychowywanym dzieckiem.

Karta podatkowa jest najbardziej uproszczoną formą opłacania podatku dochodowego. Jest ona przeznaczona przede wszystkim dla niewielkich zakładów usługowych, wytwórczo-usługowych i handlowych.

Możliwość objęcia tą formą opodatkowania jest jednak ograniczona do przychodów osiąganych z niektórych, ściśle określonych, rodzajów działalności wymienionych w art. 23 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Z opodatkowania w formie karty podatkowej mogą korzystać podatnicy prowadzący działalność:

● usługową lub wytwórczo-usługową,

● usługową w zakresie handlu detalicznego żywnością, napojami, wyrobami tytoniowymi oraz kwiatami, z wyjątkiem napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5 proc.,

● usługową w zakresie handlu detalicznego artykułami nieżywnościowymi, z wyjątkiem handlu paliwami silnikowymi, środkami transportu samochodowego, częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych, ciągnikami rolniczymi i motocyklami oraz z wyjątkiem handlu artykułami nieżywnościowymi objętego koncesjonowaniem,

● gastronomiczną, jeżeli nie jest prowadzona sprzedaż napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5 proc.,

● w zakresie usług transportowych wykonywanych przy użyciu jednego pojazdu,

● w zakresie usług rozrywkowych,

● w zakresie sprzedaży posiłków domowych w mieszkaniach, jeżeli nie jest prowadzona sprzedaż napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5 proc.,

● w wolnych zawodach, polegającą na świadczeniu usług w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego,

● w wolnych zawodach, polegającą na świadczeniu przez lekarzy weterynarii usług weterynaryjnych, w tym również sprzedaż niektórych preparatów weterynaryjnych w związku ze świadczonymi usługami,

● w zakresie opieki domowej nad dziećmi i osobami chorymi,

● w zakresie usług edukacyjnych, polegających na udzielaniu lekcji na godziny.

Warunkiem ograniczającym zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej jest m.in. sytuacja, gdy podatnik wykonuje swą działalność nie tylko na rzecz osób fizycznych, lecz także na rzecz osób prowadzących działalność gospodarczą, firm i instytucji oraz gdy zatrudnia na podstawie umów o pracę, umów-zleceń, o dzieło lub innych podobnych umów osoby, które wykonują czynności związane z istotą jego zawodu.

Kolejną przeszkodą przy wyborze karty podatkowej jest prowadzenie poza jednym z rodzajów działalności objętej kartą podatkową innej pozarolniczej działalności gospodarczej. Podatnik wybierający kartę podatkową nie może prowadzić innej działalności gospodarczej. Z kolei małżonek podatnika nie może prowadzić działalności w tym samym zakresie co podatnik. Podatnik nie może również wytwarzać wyrobów opodatkowanych, na podstawie odrębnych przepisów, podatkiem akcyzowym. Wszystkie wyżej wymienione warunki muszą być spełnione łącznie. Jeżeli podatnik nie spełnia chociaż jednego z nich, nie ma prawa do opodatkowania w formie karty podatkowej.

Wysokość podatku dochodowego przy karcie podatkowej zależy od zakresu i miejsca wykonywania działalności oraz stanu zatrudnienia. Kwotę tego podatku określa naczelnik urzędu skarbowego w decyzji według stawek miesięcznych. Jeśli działalność prowadzona jest przez wspólników, wysokość podatku ustala się według stawki określonej dla stanu zatrudnienia odpowiadającego łącznej liczbie wspólników i pracowników, a w decyzji ustalającej wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej wymienia się wszystkich wspólników.

Podatnicy płacą podatek dochodowy w formie karty podatkowej, pomniejszony o zapłaconą składkę na ubezpieczenie zdrowotne bez wezwania w terminie do dnia siódmego każdego miesiąca za miesiąc ubiegły, a za grudzień - w terminie do dnia 28 grudnia roku podatkowego, na rachunek urzędu skarbowego.

Stawki karty podatkowej w niektórych szczególnych sytuacjach mogą zostać obniżone lub podwyższone. Stawka podatku może być przykładowo obniżona o 20 proc. dla podatników, którzy do 1 stycznia roku podatkowego ukończyli 60 lat lub są osobami, w stosunku do których orzeczono co najmniej lekki stopień niepełnosprawności. Również przedsiębiorcy, którzy zatrudniają osoby niepełnosprawne, mogą liczyć na obniżenie stawki karty o 10 proc. za każdą osobę.

Obniżka stawek karty to niejedyny sposób na zmianę wysokości podatku. Karta może zostać również podwyższona. Będzie tak np. w sytuacji, gdy podatnik zatrudni w prowadzonej firmie członków rodziny. Stopień podwyższenia stawek karty w tym przypadku uzależniony będzie od rodzaju prowadzonej firmy i liczby zatrudnianych pracowników. Karta może być podwyższona o 10, 15, 20, 30 lub 40 proc.

Mimo wielu uproszczeń dla podatników karty podatkowej jest też kilka zakazów. Podatnicy karty są pozbawieni prawa do skorzystania z ulg podatkowych, z jakich można korzystać, będąc opodatkowanym np. na zasadach ogólnych (skala PIT). W zeznaniu rocznym mogą jedynie odliczyć wspomniane już składki zdrowotne. Co ważne, odliczenie to jest limitowane. Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą pomniejsza się kartę podatkową, nie może przekroczyć 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki.

Podatnicy karty podatkowej nie ewidencjonują swoich przychodów i nie składają zeznania rocznego. Składają wyłącznie PIT-16A - deklarację o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej w poszczególnych miesiącach roku podatkowego do 31 stycznia roku następującego po roku podatkowym.

Wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej za dany rok podatkowy podatnik składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, nie później niż do 20 stycznia, a jeżeli podatnik rozpoczyna działalność w trakcie roku podatkowego przed rozpoczęciem działalności. Jeżeli do 20 stycznia podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania, uważa się, że prowadzi nadal działalność opodatkowaną w tej formie (czyli karty podatkowej).

Każdy przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą może wybrać opłacanie podatku według stałej 19-proc. stawki PIT. To jeszcze do niedawna jedna z najchętniej wybieranych przez przedsiębiorców form opodatkowania, z uwagi na to, że pozwala ona uciec przed progresją podatkową wynikająca ze skali PIT, czyli przed wpadnięciem w stawkę 32 proc. Nie zawsze jest to jednak forma najbardziej opłacalna.

W przypadku podatku liniowego podatek płacony jest tak samo, jak przy zasadach ogólnych, tylko że jego wysokość wynosi zawsze 19 proc. dochodu. Zaliczki na podatek wpłacane są w rachunku narastającym miesięcznie lub kwartalnie bez konieczności składania jakichkolwiek deklaracji. Terminy są dokładnie takie same jak w przypadku zaliczek płaconych według skali PIT. Ostateczne rozliczenie następuje w zeznaniu składanym do końca kwietnia roku następującego po tym roku, którego rozliczenie dotyczy. Identyczne jak dla podatku płaconego według skali PIT są także zasady ustalania przychodów, kosztów uzyskania tych przychodów oraz dochodu do opodatkowania.

W przypadku korzystania z liniowego PIT nie może jednak odpisać od podatku ulgi rodzinnej (ulgi na dzieci), którą odlicza się wyłącznie od podatku obliczanego według skali. Przedsiębiorca traci również prawo do wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub wychowywanym dzieckiem. To istotne ograniczenia tej formy opodatkowania.

Nawet jeśli tylko jeden z małżonków wybierze podatek liniowy dla rozliczenia działalności gospodarczej (samozatrudnienia), wykluczone będzie wspólne rozliczenie dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Rozliczenie takie nie będzie możliwe nawet wtedy, gdy podatnik równocześnie uzyskiwałby dochody z działalności gospodarczej i z umowy o pracę. W takim przypadku małżonek, który wybierze podatek 19-proc. z działalności gospodarczej (samozatrudnienia), dla dokonania rocznego rozliczenia podatku dochodowego będzie musiał złożyć dwa zeznania: w jednym rozliczy się z działalności gospodarczej, a w drugim z dochodów z pracy. Podobnie uczyni drugi małżonek, chyba że nie skorzysta z 19-proc. podatku. Jeśli bowiem nadal działalność gospodarczą zechce opodatkować na dotychczasowych zasadach, w jednym zeznaniu rozliczy podatek od sumy dochodów z działalności gospodarczej i z pracy. Jest pewne, że podatnik o niedużych dochodach, jeśli wybierze liniowy podatek i nie będzie mógł rozliczyć się wspólnie z małżonkiem, to straci na tej formie opodatkowania. Jeśli drugi małżonek ma duże dochody i przekroczy pierwszy próg skali podatkowej, to brak możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem, który ma dużo mniejsze dochody (i wybrał liniowy podatek), będzie skutkował większym obciążeniem podatkowym. Mechanizm wspólnego opodatkowania małżonków, w przypadku gdy jeden z nich wpadł w progresję podatkową, a drugi nie zarabia bądź ma niskie dochody, skutkuje tym, że w większości przypadków łączny dochód nie będzie w ogóle opodatkowany według stawki 32 proc., lecz według stawki 18 proc., i to z podwójną kwotą wolną od podatku.

Prawo do rozliczania się 19-proc. podatkiem liniowym można utracić. Nastąpi to wtedy, gdy przedsiębiorca uzyska z prowadzonej działalności gospodarczej przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy. Dotyczy to działalności prowadzonej samodzielnie, jak również w formie spółki niemającej osobowości prawnej (np. spółki cywilnej, jawnej). Przychody muszą być związane z czynnościami, które przedsiębiorca wykonywał w roku podatkowym. Jeśli zatem zmieniamy etat na firmę w trakcie roku, do końca tego roku musimy płacić podatek według skali. Ale już od nowego roku wolno nam zapłacić go według stawki liniowej. I to nawet wtedy, gdy zmiany etatu na firmę dokonamy w grudniu. Zastrzeżenie to odnosi się tylko do przedsiębiorców zatrudnionych w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.

Utrata prawa do opodatkowania 19-proc. podatkiem liniowym wiąże się z obowiązkiem wpłacenia zaliczek obliczonych według progresywnej skali podatkowej ze stawkami 18 i 32 proc. Trzeba też pamiętać, że jeżeli przedsiębiorca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą samodzielnie i w formie spółki (spółek) niemającej osobowości prawnej, wybór opodatkowania 19-proc. podatkiem liniowym musi dotyczyć wszystkich form prowadzenia działalności.

Poza utratą preferencji podatkowych należy także brać pod uwagę to, że obecnie najniższa stawka wynikająca ze skali PIT wynosi 18 proc., jest zatem o jeden punkt procentowy niższa niż stawka podatku liniowego. Sprawia to, że dla dochodów rocznych poniżej 90 tys. zł bardziej opłacalną formą opodatkowania są dziś zasady ogólne.

W przypadku uzyskiwania dochodów z najmu świadczonego poza działalnością gospodarczą mamy do wyboru dwie formy opodatkowania. Są to zasady ogólne (skala PIT) oraz ryczałt płacony według stawki 8,5 proc., mimo że ryczałt jest płacony od dochodu, a na zasadach ogólnych płacimy podatek od dochodu, w zdecydowanej większości przypadków to właśnie ryczałt jest w przypadku najmu najlepszą formą opodatkowania. Łatwo się o tym przekonać, porównując wysokość podatku płaconego od takich samych przychodów według jednej i drugiej formy opodatkowania.

Podatnik może zrzec się zastosowania opodatkowania w formie karty podatkowej w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość podatku dochodowego w tej formie.

Podatnik, który zrezygnuje z karty, musi od pierwszego dnia miesiąca następującego po zrzeczeniu zaprowadzić:

● ewidencję i płacić ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, jeżeli spełnia warunki uprawniające do tego sposobu rozliczeń, albo

● właściwe księgi i płacić podatek dochodowy na ogólnych zasadach.

Do końca miesiąca, w którym podatnik zrzekł się zastosowania opodatkowania w formie karty podatkowej, jest zobowiązany opłacać podatek dochodowy na ogólnych zasadach. W tym przypadku podatnik musi wpłacić - w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zrzekł się opodatkowania w formie karty - różnicę pomiędzy kwotą podatku dochodowego obliczonego na ogólnych zasadach za okres od początku roku do końca miesiąca, w którym zrzekł się opodatkowania w formie karty podatkowej, a kwotą podatku dochodowego zapłaconego w formie karty podatkowej, w okresie przed zrzeczeniem się opodatkowania w tej formie.

@RY1@i02/2010/251/i02.2010.251.086.0007.001.jpg@RY2@

Skala PIT w 2011 roku

@RY1@i02/2010/251/i02.2010.251.086.0007.002.jpg@RY2@

Jaką formę opodatkowania wybrać dla najmu

Krystyna Górczak

gp@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. 144, poz. 930 z późn. zm.).