Jaki podatek od pakietów medycznych

Nieodpłatne świadczenia na rzecz pracowników to powszechna praktyka w wielu firmach. Najpopularniejszym świadczeniem oferowanym przez szefów swoim podwładnym są pakiety medyczne i dodatkowe ubezpieczenia, np. na życie.

Wartość wszystkich tego typu usług jest przychodem pracownika ze stosunku pracy, który należy wykazać i opodatkować razem z innymi przychodami z tego źródła.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Źródłami przychodów są: stosunek służbowy, stosunek pracy - w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkowstwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Według stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2006 r. koszty związane z finansowaniem przez pracodawcę świadczeń zdrowotnych na rzecz pracowników nie były kosztami uzyskania przychodów z wyjątkiem poniesionych kosztów świadczeń zdrowotnych, do których ponoszenia zobowiązywały pracodawcę przepisy kodeksu pracy oraz innych ustaw - art. 16 ust. 1 pkt 65 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

Od 1 stycznia 2007 r. art. 16 ust. 1 pkt 65 ustawy o CIT został uchylony. Zmiana ta spowodowała, że obecnie wydatki na abonamenty medyczne pracowników podlegają ocenie w aspekcie generalnych postanowień art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tj. celowości, zasadności oraz potencjalnej możliwości przyczynienia się przedmiotowych wydatków do osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Wydatki ponoszone przez spółkę na zapewnienie pracownikom opieki medycznej mogą mieć wpływ na efektywność wykonywanej pracy. Zatem wydatki te należy uznać za związane w sposób pośredni z uzyskiwanymi przychodami z prowadzonej działalności gospodarczej. Potwierdził to np. dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z 13 kwietnia 2010 r. (nr ITPB3/423-136/10/PST).

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyty zwrot "w szczególności" oznacza, że wymienione kategorie przychodów zostały wymienione przykładowo. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.

Według organów podatkowych ryczałtowy sposób opłacania przez pracodawcę kosztów związanych z otoczeniem pracowników nieobowiązkową opieką medyczną nie stanowi przeszkody w ustaleniu wartości świadczenia przypadającego na każdego uprawnionego pracownika.

W przypadku pakietów medycznych oferowanych przez pracodawców pracownikom nie ma trudności z indywidualizacją świadczenia. W momencie wykupu tych usług znana jest zarówno globalna kwota przypadająca do zapłaty, jak i liczba pracowników, dla których wykupiono świadczenie. W tej sytuacji ustalenie przychodu u poszczególnych pracowników jest sprawą oczywistą. Opłata za wykupienie przez pracodawcę na rzecz pracownika prawa do korzystania z dobrowolnych usług medycznych (niewchodzących w zakres medycyny pracy) stanowi przychód pracownika ze stosunku pracy.

W przypadku zakupu przez pracodawcę dodatkowych usług medycznych - uprawniających poszczególnych pracowników do skorzystania z określonych świadczeń - ich wartość stanowi przychód ze stosunku pracy.

Ponadto - zgodnie z art. 229 par. 6 kodeksu pracy - wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie są przeprowadzone na koszt pracodawcy. Pracodawca ponosi także inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki pracy. Wartość tego rodzaju świadczeń nie stanowi przychodu pracownika w rozumieniu ustawy o PIT.

W przypadku zakupu przez pracodawcę pakietu usług medycznych, uprawniających poszczególnych pracowników do skorzystania z określonych usług medycznych, wykraczających poza zakres świadczeń wynikających z medycyny pracy, wartość abonamentu medycznego otrzymanego przez pracownika, stanowi jego przychód ze stosunku pracy.

Warto też wiedzieć, że firma, która opłaca pakiety medyczne pracownikom, musi je rozliczać podatkowo jako płatnik. Musi np. pobrać zaliczkę na PIT od wartości takiego świadczenia. Przypomnijmy, że płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Płatnik, który nie wykonał tych obowiązków, odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany, ale niewpłacony.

W praktyce występują też przypadki, gdy pracodawcy dodatkową opieką medyczną obejmują nie tylko pracowników, lecz także członków ich rodzin.

W przypadku abonamentu medycznego obejmującego również członków rodziny pracownika nieodpłatne świadczenie otrzymuje pracownik. Podstawą świadczenia wykupionego przez firmę w postaci opieki medycznej przeznaczonej dla pracownika i członków jego rodziny jest łączący pracownika z pracodawcą stosunek pracy. Oznacza to, że gdyby nie ten stosunek prawny, nie otrzymałby on tego świadczenia, tak jak jego członkowie rodziny nie byliby objęci opieką medyczną w granicach wyznaczonych abonamentem. Nie ma zatem uzasadnienia, aby w takim przypadku przychód przypisywać osobie trzeciej, a nie pracownikowi.

Pracodawca ma obowiązek doliczyć wartość nieodpłatnego świadczenia, czyli abonamentu medycznego, do dochodu ze stosunku pracy i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Drugim często oferowanym świadczeniem dla pracowników są dodatkowe ubezpieczenia. Tu rozliczenia podatkowe będą wyglądać tak samo jak w przypadku pakietów medycznych.

Jeżeli pracodawca ponosi na rzecz pracowników koszt objęcia ich ubezpieczeniem na życie, wówczas łączna wartość kosztów poniesionych przez zakład pracy przypadająca na pracownika stanowi przychód ze stosunku pracy dla pracownika.

O powstaniu przychodu ze stosunku pracy nie przesądza skorzystania przez pracownika z konkretnej usługi objętej ubezpieczeniem, lecz samo objęcie pracownika ubezpieczeniem, np. na życie. Jest to bowiem nieodpłatne świadczenie, którego wartość ustala się według cen jego zakupu. Objęcie pracowników ubezpieczeniem sprawia, że uzyskują oni korzyść, za którą nie zapłacili. Korzyści tej nie byłoby, gdyby pracownik musiał sam zawrzeć umowę ubezpieczenia na życie i ponieść jej koszty.

Tak. Możliwe jest ustalenie wartości świadczeń faktycznie otrzymanych przez danego pracownika. W przypadku organizowania zajęć sportowo-rekreacyjnych bądź imprez integracyjnych nie ma bowiem przeszkód w ustaleniu, dla kogo impreza jest organizowana i kto faktycznie brał w niej udział. Ponadto wspomniane świadczenia są finansowane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, dlatego też dofinansowanie powinno być imiennie skierowane do osób uprawnionych do korzystania z pomocy tego funduszu.

Sfinansowane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych świadczenia rzeczowe oraz otrzymane przez pracownika w tym zakresie świadczenia pieniężne korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do wysokości - nieprzekraczającej w roku podatkowym 380 zł, pod warunkiem że spełniają wszystkie warunki wymienione w tym przepisie. Natomiast wartość świadczeń sfinansowanych ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, które nie korzystają z tego zwolnienia, firma ma obowiązek doliczyć do wynagrodzenia wypłaconego w danym miesiącu i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy.

Zatem cena zakupu przez pracodawcę usługi objęcia pracowników grupowym ubezpieczeniem na życie będzie stanowić dla pracownika przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym wartość tej usługi stanowi przychód ze stosunku pracy. W konsekwencji pracodawca ma obowiązek doliczyć do wynagrodzenia pracownika (wypłaconego w danym miesiącu) wartość opłacanego za niego świadczenia, a następnie odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy.

W sprawie konsekwencji podatkowych dla podatników, którym pracodawcy nie doliczali do przychodów wartości zakupionych abonamentów medycznych, resort finansów wyjaśnił, że okoliczność, iż pracodawca nie doliczył do przychodu pracownika wartości zakupionego na jego rzecz abonamentu medycznego (obejmującego także członków rodziny), nie zwalniała podatnika z samodzielnego opodatkowania uzyskanego z tego tytułu dochodu w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym otrzymano świadczenia. Jeśli jednak podatnik nie dopełnił tego obowiązku, powinien skorygować złożone zeznania podatkowe za lata, w których otrzymał omawiane świadczenia, z wyjątkiem lat, za które zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, doliczając odpowiednie wartości abonamentów medycznych za poszczególne lata.

Dla ustalenia przychodu pracownika nie ma znaczenia to, że pracownik (bądź członek rodziny) w danym miesiącu może np. nie skorzystać z żadnych usług medycznych lub też skorzysta z usług o faktycznej wartości daleko wykraczających poza odpłatność ryczałtową

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).