Jak rozliczyć w urzędzie skarbowym drobne zlecenia

Podatek dochodowy jest podatkiem osobistym. Oznacza to, że podatnikiem jest każda osoba fizyczna osiągająca dochód. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów.

Ustawodawca w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT identyfikuje jako osobne źródło przychodu działalność wykonywaną osobiście zdefiniowaną w art. 13 tej ustawy.

Do tej samej kategorii źródeł przychodów (działalność wykonywana osobiście) zostały zakwalifikowane również przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy-zlecenia, bowiem jak stanowi art. 13 pkt 8 ustawy o PIT, za przychody z tytułu działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:

● osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,

● właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością

- z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów uzyskanych m.in. na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze.

Zatem do przychodów z osobiście wykonywanej działalności z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło, zalicza się wyłącznie przychody otrzymywa-ne z tego tytułu od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej.

O zakwalifikowaniu przychodów uzyskanych przez podatnika do źródeł przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o PIT, każdorazowo decydują postanowienia zawarte w treści konkretnej umowy cywilnoprawnej.

Przykładowo, jeżeli w zawartych umowach zapisano, że wykonanie dzieła podlega prawu autorskiemu, a wykonawca upoważnia zamawiającego do korzystania bez ograniczeń z dzieła własnego autorstwa w ramach wynagrodzenia określonego w umowie, a praca wykonywana przez stronę tej umowy jest twórcza, tzn. niepowtarzalna, ma indywidualny charakter oraz spełnia przesłanki utworu określone w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz strona umowy jest twórcą bądź artystą wykonawcą, uzyskany przychód będzie przychodem z praw majątkowych, o których mowa w art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z treścią tego artykułu za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw.

Zakwalifikowanie przychodów do działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 pkt 8 i art. 18 ustawy o PIT, powoduje, że na osobach fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, osobach prawnych i jej jednostkach organizacyjnych oraz jednostkach organizacyjnych nie- mających osobowości prawnej jako płatnikach dokonujących wypłat ciążą obowiązki podatkowe.

Są oni zobowiązani jako płatnicy pobierać zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki ZUS, najniższą stawkę podatkową określoną w skali PIT (obecnie 18 proc. wynosi stawka najniższa skali). Zaliczkę zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, pobranej ze środków podatnika przez płatnika.

Podatnik był zatrudniony w spółce w ramach umowy-zlecenia. Rozliczenie umowy zlecenia nastąpiło w 2008 roku. Spółka potwierdziła pisemnie istnienie długu, ale dobrowolnie nie chciała wypłacić tej należności. Spółka uchylała się od zapłaty należności. Prawomocnym wyrokiem sądu przysługująca kwota została zasądzona, a następnie ściągnięta przez komornika. Czy wykonawca zlecenia będzie musiał zapłacić PIT?

Zgodnie z art. 8 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, zobowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Jednak podatnik nie ponosi odpowiedzialności z tytułu zaniżenia lub nieujawnienia przez płatnika podstawy opodatkowania do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany jest płatnik. Płatnik, który nie wykonał obowiązków związanych z obliczaniem, pobraniem i wpłaceniem podatku, odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany, a niewpłacony. Jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że płatnik nie dopełnił tych obowiązków, wydaje decyzję o odpowiedzialności podatkowej płatnika, w której określa wysokość należności z tytułu niepobranego lub pobranego, a niewpłaconego podatku. Istnieje też możliwość wydania przez organ podatkowy decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika po zakończeniu roku podatkowego lub innego okresu rozliczeniowego.

W konsekwencji niezależnie od faktu, czy płatnik pobrał zaliczki na podatek dochodowy, czy tego nie dokonał, podatnik jest zobowiązany do należytego wypełniania obowiązków nałożonych na niego ustawą o PIT. Podatnik zobowiązany jest do wykazania w rocznym zeznaniu podatkowym wszystkich osiągniętych w roku podatkowym dochodów, niezależnie od faktu, czy płatnik zaliczki na podatek dochodowy pobrał, czy też tego obowiązku nie wypełnił.

Inne zasady rozliczenia podatkowego będą miały zastosowanie do umów-zleceń, za które wynagrodzenie nie będzie wyższe niż 200 zł. Od 1 stycznia 2009 r. od dochodów (przychodów) z tytułu, o których mowa w art. 13 pkt 2 lub 5-9 ustawy o PIT, jeżeli suma należności określonych w umowie lub w umowach zawartych z osobą niebędącą pracownikiem płatnika z tego samego tytułu nie przekracza miesięcznie od tego samego płatnika 200 zł, pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 18 proc. przychodu. Zryczałtowany podatek pobierany jest bez pomniejszania tych przychodów o koszty ich uzyskania.

Dodatkowo przychody te nie łączą się z dochodami podlegającymi opodatkowaniu według skali podatkowej. Z kolei płatnicy mają obowiązek pobrać zryczałtowany podatek od dokonywanych wypłat (świadczeń) lub stawianych do dyspozycji podatnika pieniędzy lub wartości pieniężnych z tego tytułu.

Podatniczka od dwóch miesięcy pracuje na podstawie umowy-zlecenia. Czy do rozliczenia tego typu przychodów będzie mogła zastosować 20-proc. koszty uzyskania przychodów?

Tak. Do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, m.in. z tytułu umów o dzieło bądź umów-zleceń mają zastosowanie 20-proc. koszty uzyskania przychodów. Trzeba tylko pamiętać, że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o PIT, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

W niektórych przypadkach zastosowanie mogą mieć także 50-proc. koszty uzyskania przychodów. Będą one miały zastosowanie przy korzystaniu przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych lub rozporządzania przez nich tymi prawami. Trzeba jednak pamiętać, że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe.

Płatnik przekazuje kwoty zryczałtowanego podatku dochodowego w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek na rachunek urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę, miejsce prowadzenia działalności lub miejsce zamieszkania płatnika. Dodatkowo płatnik do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym przesyła deklarację roczną o zryczałtowanym podatku dochodowym do urzędu skarbowego.

Dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekroczą sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów

● stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza,

● emerytura lub renta,

● działalność wykonywana osobiście,

● pozarolnicza działalność gospodarcza,

● najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz umowy o podobnym charakterze,

● kapitały pieniężne i prawa majątkowe.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).