Jak rozliczyć podatek dochodowy od umów cywilnoprawnych

Podatek dochodowy jest podatkiem osobistym, co oznacza, że podatnikiem jest każda osoba fizyczna osiągająca dochód. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Ustawodawca w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT identyfikuje jako osobne źródło przychodu działalność wykonywaną osobiście. Do tej samej kategorii źródeł przychodów (działalność wykonywana osobiście) zostały zakwalifikowane również przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy-zlecenia, bowiem za przychody z tytułu działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:

a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,

b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością

- z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 9 (przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej, również z pewnymi wyjątkami).

A zatem do przychodów z osobiście wykonywanej działalności z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło zalicza się wyłącznie przychody otrzymywane z tego tytułu od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej.

Jeżeli w zawartych umowach zapisano, że wykonanie dzieła podlega prawu autorskiemu, a wykonawca upoważnia zamawiającego do korzystania bez ograniczeń z dzieła własnego autorstwa w ramach wynagrodzenia określonego w umowie, a praca wykonywana przez stronę tej umowy jest twórcza (tzn. niepowtarzalna, ma indywidualny charakter) i spełnia przesłanki utworu określone w ustawie o prawie autorskim i prawach, a strona umowy jest twórcą bądź artystą wykonawcą w rozumieniu tej ustawy, to w takim przypadku uzyskany przychód będzie przychodem z praw majątkowych.

Zgodnie z art. 18 ustawy o PIT za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw.

Zakwalifikowanie przychodów do działalności wykonywanej osobiście powoduje, że na osobach fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, osobach prawnych i ich jednostkach organizacyjnych oraz jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, jako płatnikach dokonujących wypłat z tych tytułów, ciąży m.in. obowiązek pobierania zaliczek na podatek dochodowy.

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu działalności wykonywanej osobiście, są zobowiązane jako płatnicy pobierać od osób o nieograniczonym obowiązku podatkowym zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia (pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki) najniższą stawkę podatkową określoną w skali PIT (obecnie najniższa stawka skali PIT wynosi 18 proc.). Zaliczkę tę zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, pobranej ze środków podatnika przez płatnika.

Od 1 stycznia 2009 r. ustawodawca wprowadził w art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT odmienne zasady opodatkowania dla przychodów z działalności wykonywanej osobiście spełniających określone warunki.

Zgodnie z tym przepisem od dochodów (przychodów) z tytułu działalności wykonywanej osobiście, jeżeli suma należności określonych w umowie lub w umowach zawartych z osobą niebędącą pracownikiem płatnika z tego samego tytułu nie przekracza miesięcznie od tego samego płatnika 200 zł, pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 18 proc. przychodu. Zryczałtowany podatek od wskazanych przychodów pobierany jest bez pomniejszania tych przychodów o koszty ich uzyskania. Dodatkowo, przychody te nie łączą się z dochodami podlegającymi opodatkowaniu według skali podatkowej.

Aby cytowany przepis miał zastosowanie, muszą być spełnione łącznie dwa warunki. Po pierwsze suma należności określonych w tej umowie lub w umowach zawartych z tego samego tytułu z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie może przekroczyć 200 zł. Po drugie należność ta musi być określona w okresach miesięcznych. Co ważne, chodzi tu o kwoty określone w umowie, a nie wypłacone.

Za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się:

● przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych;

● przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę;

● przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach arbitrażowych z partnerami zagranicznymi;

● przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek (z pewnymi wyjątkami);

● przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej (z pewnymi wyjątkami);

● przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych;

● przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło;

● przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej (z pewnymi wyjątkami).

O zakwalifikowaniu przychodów uzyskanych przez podatnika do źródeł przychodów z umów-zlecenia i umów o dzieło, każdorazowo decydują postanowienia zawarte w treści konkretnej umowy cywilnoprawnej

Zawarcie z jedną osobą niebędącą pracownikiem zarówno umowy-zlecenia, jak i umowy o dzieło (z których przychód z umowy o dzieło nie wynika z przeniesienia autorskich praw majątkowych na zleceniodawcę) należy traktować jako umowy zawarte z tego samego tytułu

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).