Jak wypełnić i szybko złożyć PIT-36

Od stycznia do kwietnia każdego roku trwa okres rocznych rozliczeń podatkowych. Obecnie można już składać zeznania podatkowe za 2009 rok. Wśród deklaracji, które trzeba złożyć do końca kwietnia, jest PIT-36. Jest to druk głównie przeznaczony dla przedsiębiorców. Jednak składają go też m.in. podatnicy opłacający PIT według skali od przychodów z najmu czy osoby, które w ubiegłym roku zarabiały poza Polską.

Zeznanie PIT-36 jest przeznaczone dla podatników, którzy niezależnie od liczby źródeł przychodów prowadzili: pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej, działy specjalne produkcji rolnej również opodatkowane według skali PIT. Deklaracja PIT-36 przeznaczona jest także na wykazanie przychodów uzyskanych z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub z innych umów o podobnym charakterze, opodatkowanych na ogólnych zasadach. Deklarację tę złożą też podatnicy, którzy uzyskali przychody, od których byli zobowiązani samodzielnie opłacać zaliczki na podatek. W PIT-36 wykazuje się ponadto przychody ze źródeł przychodów położonych za granicą, a także z innych źródeł, opodatkowanych na zasadach ogólnych, od których ani płatnik, ani podatnik w ciągu roku podatkowego nie miał obowiązku odprowadzania zaliczek.

Poza tym PIT-36 będą musieli złożyć podatnicy, którzy: korzystają z kredytu podatkowego (art. 44 ust. 7a ustawy o PIT); są zobowiązani dokonać doliczenia na podstawie art. 44 ust. 7f ustawy (podatnicy opłacający zaliczki uproszczone); sporządzili remanent likwidacyjny w grudniu roku podatkowego; są zobowiązani doliczyć do swoich dochodów dochody małoletnich dzieci; obniżają dochód o straty z lat ubiegłych; wykazują należny zryczałtowany podatek dochodowy (o którym mowa w art. 29, 30 i 30a ustawy o PIT), jeżeli podatek ten nie został pobrany przez płatnika; wykazują należny podatek dochodowy z tytułu zbycia nieruchomości lub praw majątkowych związanych z nieruchomościami nabytych w latach 2007-2008.

W części A PIT-36 trzeba podać miejsce i cel składania zeznania. Konieczne jest więc wpisanie urzędu skarbowego, do którego adresowane jest zeznanie. W przypadku małżonków wnoszących o łączne opodatkowanie ich dochodów zeznanie składa się do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania małżonków w ostatnim dniu roku podatkowego. Jeżeli małżonkowie mają różne miejsca zamieszkania - do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania jednego z nich. W tej części należy również podać (zaznaczając właściwy kwadrat) cel złożenia formularza. Do wyboru mamy złożenie zeznania lub jego korektę.

Kolejna część zeznania - B poświęcona jest danym identyfikacyjnym oraz adresowi zamieszkania. W tej części trzeba podać dane identyfikacyjne podatników składających zeznanie, tj. nazwisko, pierwsze imię, datę urodzenia, PESEL (w przypadku osób, którym nadano ten numer) oraz miejsce zamieszkania w ostatnim dniu roku podatkowego, za który składane jest zeznanie, a gdy zamieszkanie na terytorium Polski ustało przed tym dniem - ostatnie miejsce zamieszkania na jej terytorium.

Części B.2 nie wypełniają podatnicy, którzy rozliczają się indywidualnie lub w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Część C zeznania dotyczy informacji dodatkowych. Wypełnienie tej części polega na zaznaczeniu odpowiednich kwadratów. Podatnicy informują m.in. o korzystaniu w roku podatkowym, którego dotyczy zeznanie lub w jednym z pięciu lat poprzedzających rok, za który składane jest zeznanie, z kredytu podatkowego. Podatnik informuje też urząd, czy w danym roku uzyskiwał przychody wyłącznie z emerytury - renty zagranicznej.

Część D deklaracji PIT-36 jest najobszerniejsza i dotyczy dochodów/strat ze źródeł przychodów, również tych uzyskanych przez małżonka. Jest tu miejsce na wykazanie przychodów: ze stosunku pracy: służbowego, spółdzielczego i z pracy nakładczej, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacone przez zakład pracy; emerytur - rent; pozarolniczej działalności gospodarczej; działów specjalnych produkcji rolnej; działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło i zlecenia); z najmu lub dzierżawy; m.in. z praw autorskich; innych źródeł.

Część D.1 dotyczy dochodów i strat podatników. Z kolei część D.2 przeznaczona jest na wpisanie dochodów i strat małżonka.

W częściach D.1 i D.2 należy wykazać kwoty przychodów, koszty uzyskania przychodów, dochody lub straty, a także kwoty należnych zaliczek, w tym również zaliczek pobranych przez płatników.

Część D.2 trzeba wypełnić tylko w przypadku łącznego opodatkowania dochodów małżonków. Wypełnić należy tylko te wiersze, które dotyczą źródeł, z których zostały osiągnięte przychody (dochody) lub poniesione straty.

W częściach D.1 i D.2 podatnicy wykazują przychody (w tym uzyskane bez pośrednictwa płatnika), koszty uzyskania przychodów, dochody (bądź straty) oraz zaliczki na podatek dochodowy, wykorzystując m.in. dane zawarte w formularzach sporządzonych przez płatnika(ów), tj. w szczególności PIT-8S, PIT-11, PIT-11A, PIT-40A, IFT-1/IFT-1R oraz PIT-R. W praktyce mogą wystąpić przypadki, że płatnik - mimo ciążącego na nim obowiązku - nie wystawi stosownej informacji. Trzeba wtedy pamiętać, że brak informacji od płatnika nie zwalnia podatnika z obowiązku rozliczenia w zeznaniu podatkowym należności otrzymanych za pośrednictwem płatnika.

Pozycje 135 i 136 części E PIT-36 wypełniają podatnicy korzystający ze zwolnienia od podatku dochodowego w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, którzy otrzymali zezwolenie na prowadzenie tej działalności po 31 grudnia 2000 r., przy czym wielkość pomocy publicznej udzielanej w formie tego zwolnienia nie może przekroczyć wielkości pomocy publicznej dla przedsiębiorcy, dopuszczalnej dla obszarów kwalifikujących się do uzyskania pomocy w największej wysokości, zgodnie z odrębnymi przepisami.

W części E dokonuje się również odliczenia strat z lat ubiegłych. Pozycje 137 i 138 wypełniają podatnicy, którzy w latach: 2004, 2005, 2006, 2007 lub 2008 wykazali straty i w 2009 roku mają prawo do odliczania straty z lat ubiegłych. Podatnicy mają prawo do odliczenia tej straty od dochodu w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość takiego odliczenia w którymkolwiek z tych lat, w tym również w 2009 r., nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty.

Zostały nam jeszcze składki ZUS, które podatnicy też wykazują w części E. Pozycje 139 i 140 wypełniają podatnicy dokonujący odliczeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Przypomnijmy, że odliczeniu podlegają składki określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych:

● zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów,

● potrącone w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe, z tym że w przypadku podatników osiągających przychody z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, tylko w części obliczonej od przychodu podlegającego opodatkowaniu; kwotę potrąconych składek płatnik wykazuje w poz. 76 informacji PIT-11.

Odliczeniu podlegają również zagraniczne składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących.

Warto pamiętać, że kwotę wydatków z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie.

Kwota odliczanych w poz. 139 składek na ubezpieczenia społeczne nie może przekroczyć sumy kwot z poz. 86 i 131, pomniejszonej o kwoty z poz. 135 i 137. Odpowiednio kwota odliczanych w poz. 140 składek na ubezpieczenia społeczne nie może przekroczyć sumy kwot z poz. 129 i 132, pomniejszonej o kwoty z poz. 136 i 138.

W poz. 141 i 142 podatnicy wykazują kwotę składek zapłaconych do zagranicznych systemów na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących, wcześniej uwzględnioną w składkach odliczonych odpowiednio w poz. 139 i 140.

Zeznanie można złożyć bezpośrednio w urzędzie skarbowym lub wysłać pocztą. Za datę złożenia zeznania nadanego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego uważa się datę stempla pocztowego

@RY1@i02/2010/016/i02.2010.016.086.0007.001.jpg@RY2@

Skala PIT obowiązująca przy rozliczeniu za 2009 rok

Część F deklaracji PIT-36 wypełniają podatnicy, korzystający z ulg i odliczeń od dochodu. W części tej wykazuje się odliczenia wykazane w części B załącznika PIT/O. Będą to m.in.: przekazane darowizny, ulga internetowa, ulga rehabilitacyjna, ulga na nabycie nowych technologii czy kwoty wynikające ze zwrotu pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu.

W części F PIT-36 jest też miejsce na wykazanie ulgi odsetkowej (poz. 147). Pozycje 148 i 149 wypełniają podatnicy, którzy w latach ubiegłych dokonywali odliczeń na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym (Dz.U. nr 14, poz. 63, z późn. zm.), i którzy na podstawie przepisów tego rozporządzenia mają prawo do dokonania dodatkowej obniżki dochodu do opodatkowania w każdym roku podatkowym, w którym zgodnie z odrębnymi przepisami dokonywane są odpisy amortyzacyjne. Dodatkowa obniżka nieznajdująca pokrycia w dochodzie nie podlega odliczeniu w latach następnych.

Pozycje 150, 151 i 152 części F wypełniają podatnicy dokonujący odliczeń od dochodu wydatków mieszkaniowych.

Ostatnie pozycje - 153 i 154 - wypełniają podatnicy korzystający ze zwolnień od podatku dochodowego w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie specjalnych stref ekonomicznych, którzy otrzymali zezwolenie na prowadzenie tej działalności przed 1 stycznia 2001 r.

W części G PIT-36 podatnicy muszą wykazać kwoty zwiększające podstawę opodatkowania/zmniejszające stratę

@RY1@i02/2010/016/i02.2010.016.086.0007.002.jpg@RY2@

PIT-36

@RY1@i02/2010/016/i02.2010.016.086.0007.003.jpg@RY2@

PIT-36

Na obliczenie należnego podatku za 2009 rok przeznaczona jest część H deklaracji. W poz. 167 trzeba podać dochód do opodatkowania. Od sumy kwot z poz. 143 i 144 należy odjąć kwoty z poz. 145, 146, 147, 148, 149, 151, 153 i 154, a następnie dodać sumę kwot z poz. 157 i 158.

Pozycje 168 i 169 wypełniają podatnicy, którzy w roku podatkowym oprócz dochodów podlegających opodatkowaniu uzyskali dochody z tytułu działalności wykonywanej za granicą lub ze źródeł przychodów położonych za granicą, do których zgodnie z postanowieniami umów o unikaniu podwójnego opodatkowania ma zastosowanie metoda wyłączenia z progresją. Metoda ta oznacza, że w Polsce zwalnia się z opodatkowania dochód osiągnięty w drugim państwie, jednak dla ustalenia podatku należnego od dochodu podlegającego opodatkowaniu w Polsce stosuje się stopę podatku obliczoną dla całego dochodu, tj. łącznie z dochodem osiągniętym w drugim państwie. Metodę tę stosuje się m.in. do dochodów uzyskanych ze źródeł przychodów poło- żonych na terytorium Fran- cji, Czech, Kanady, Wielkiej Brytanii.

Pozycja 170 to podstawa obliczenia podatku. Podstawą obliczenia podatku dla podatników rozliczających swoje dochody:

● indywidualnie - jest kwota z poz. 167 (po zaokrągleniu do pełnych złotych) - czyli dochód,

● wspólnie z małżonkiem - jest połowa kwoty z poz. 167 (po zaokrągleniu do pełnych złotych) - czyli połowa dochodów,

● w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci - jest połowa kwoty z poz. 167 (po zaokrągleniu do pełnych złotych) - czyli połowa dochodów.

Podatek należy obliczyć zgodnie z obowiązującą w 2009 ro-ku skalą PIT. Zastosowanie tu mają dwie stawki podatkowe 18 i 32 proc.

W części H trzeba jeszcze wykazać: doliczenia do podatku, podatek zapłacony za granicą i ostatnia poz. 175 przeznaczona jest na wpisanie podatku.

Kwotę wydatków z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie

W części I podatnicy dokonują odliczenia od podatku. Pozycje 176 i 177 wypełniają te osoby, które korzystają z odliczenia od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Odliczeniu od podatku podlegają bowiem składki na ubezpieczenie zdrowotne:

1) o których mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych:

a) opłacone w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami tej ustawy,

b) pobrane w roku podatkowym przez płatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; kwotę pobranych przez płatnika i podlegających odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne płatnik wykazuje w poz. 78 informacji PIT-11 oraz w poz. 38 PIT-40A i PIT-11A,

2) składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego obowiązującymi w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, lub w Konfederacji Szwajcarskiej.

I tu jedna ważna uwaga, kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekroczyć 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki (dotyczy to zarówno składek krajowych, jak i zagranicznych).

W tej części wykazuje się również m.in. ulgę na dziecko, ulgę abolicyjną, wydatki mieszkaniowe związane z oszczędzaniem w kasie mieszkaniowej.

Część J przeznaczona jest na obliczenie zobowiązania podatkowego.

Z kolei w części K podatnicy dokonują obliczenia kwoty do zapłaty albo nadpłaty PIT za 2009 rok. Gdy z PIT-36 za 2009 rok podatnikowi wyjdzie nadpłata podatku, urząd skarbowy na jej zwrot ma trzy miesiące od momentu złożenia zeznania rocznego przez podatnika.

Gdy trzymiesięczny termin na zwrot nadpłaty zostanie przez urząd skarbowy przekroczony, podatnikowi należą się odsetki za zwłokę.

Może zdarzyć się też tak, że termin na zwrot nadpłaty podatku może zostać przesunięty, np. w przypadku złożenia korekty zeznania przez podatnika lub skorygowania zeznania z urzędu przez organy podatkowe. Wtedy termin trzymiesięczny liczony jest od momentu poprawienia deklaracji PIT. Co ważne, nadpłata może nie być przekazana podatnikowi w ogóle. Będzie tak, gdy podatnik ma zaległości podatkowe (wówczas nadpłata podlega z urzędu zaliczeniu na poczet tych zaległości) lub podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych.

Gdy z rozliczenia rocznego wyszła podatnikowi dopłata podatku, trzeba będzie ją uiścić najpóźniej 30 kwietnia. Podatnik może wpłacić pieniądze w kasie urzędu. Może też dokonać wpłaty przelewem bezpośrednio na konto.

W części L podatnicy wykazują zryczałtowany podatek dochodowy, o którym mowa w art. 44 ust. 1b ustawy o PIT. Jest to podatek, jaki osoby fizyczne niemające miejsca zamieszkania na terytorium Polski, uzyskujące przychody, o których mowa w art. 29 ustawy, bez pośrednictwa płatnika, są zobowiązane (bez wezwania) wpłacać na rachunek urzędu skarbowego w terminie do 20 następnego miesiąca za miesiąc poprzedni. Podatek za grudzień jest płatny w terminie złożenia zeznania.

Część M PIT-36 służy wpisaniu odsetek naliczonych zgodnie z art. 22e ust.1 pkt 4 i ust. 2 ustawy o PIT. Jeżeli podatnicy zaliczyli do kosztów uzyskania przychodów wydatki na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie składników majątku, a następnie byli zobowiązani do zaliczenia ich do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, to wówczas muszą wykazać i zapłacić stosowne odsetki. Odsetki te nalicza się za okres od dnia zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie składników majątku do dnia, w którym okres ich używania przekroczył rok lub do dnia zaliczenia ich do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.

W części N podatnicy wykazują należne za poszczególne miesiące lub kwartały roku podatkowego zaliczki na podatek, z wyjątkiem zaliczek od dochodów z działalności gospodarczej uiszczanych w uproszczonej formie.

1 proc. podatku

W części O podatnicy wpisują nazwę organizacji pożytku publicznego i jej numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, której chcieliby przekazać 1 proc. swojego podatku.

W części P podatnicy mogą podać dane ułatwiające z nimi kontakt. Można też podać cel szczegółowy, na który mają być przekazane środki z 1 proc. podatku, np. dla chorej Marii Kowalskiej.

W części R trzeba podać dane o załącznikach, które dołączane są do PIT-36 i w jakiej liczbie.

Część S PIT-36 przeznaczona jest do podpisania zeznania oraz złożenia stosownych oświadczeń.

@RY1@i02/2010/016/i02.2010.016.086.0007.004.jpg@RY2@

PIT/0

@RY1@i02/2010/016/i02.2010.016.086.0007.005.jpg@RY2@

PIT/0

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).