Kto powinien wybrać w 2010 r. opodatkowanie liniowym PIT

Osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, mogą wybrać opodatkowanie na zasadach: ogólnych, czyli skali PIT ze stawkami 18 i 32 proc., podatku liniowego ze stawką 19 proc., ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub karty podatkowej.

Podatek liniowy będzie korzystny dla wszystkich przedsiębiorców, którzy osiągają wysokie dochody. Przy opodatkowaniu według skali PIT po przekroczeniu dochodów w wysokości 85 528 zł trzeba płacić podatek według stawki 32 proc. Przy liniowym PIT, bez względu na poziom dochodów, podatek wynosi 19 proc.

Dochody osiągnięte przez podatników z pozarolniczej działalności gospodarczej są opodatkowane na zasadach skali PIT, chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemny wniosek lub oświadczenie o zastosowanie form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Podatnicy mogą też wybrać sposób opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach liniowego PIT - określonych w art. 30c ustawy o PIT. W tym przypadku są zobowiązani do złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do 20 stycznia roku podatkowego pisemnego oświadczenia o wyborze tego sposobu opodatkowania. Jeżeli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego, oświadczenie o wyborze opodatkowania w sposób liniowy trzeba złożyć do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Warto dodać, że jeżeli podatnik:

1) prowadzi działalność gospodarczą samodzielnie i jest wspólnikiem spółki lub spółek niemających osobowości prawnej,

2) jest wspólnikiem spółek niemających osobowości prawnej

- wybór sposobu opodatkowania w formie liniowej dotyczy wszystkich form prowadzenia tej działalności, do których mają zastosowanie przepisy ustawy.

Zastosowanie opodatkowania w formie liniowego PIT niestety nie zawsze będzie możliwe. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazują, że jeżeli podatnik, który wybrał sposób opodatkowania liniowym PIT, uzyska z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub z tytułu prawa do udziału w zysku spółki niemającej osobowości prawnej przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników:

1) wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy, lub

2) wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym

- w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy, podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania w sposób liniowy i jest on zobowiązany do wpłacenia zaliczek od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczonych przy zastosowaniu skali podatkowej oraz odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

Co to oznacza? Bardzo obrazowo wyjaśnił to WSA w Gliwicach w wyroku z 6 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Gl 1001/08), podając przykład świadczenia usług przez lekarza. Zdaniem sądu, okoliczność, że lekarz udziela świadczeń zdrowotnych w postaci badania stanu zdrowia, leczenia lub porad lekarskich zarówno jako pracownik, jak i prowadząc indywidualną praktykę lekarską na rzecz tego samego szpitala, sama w sobie nie przesądza o zaistnieniu przesłanki wyłączającej stosowanie opodatkowania liniowym PIT. Wykonywanie przez lekarza prowadzącego indywidualną praktykę lekarską działalności gospodarczej (zawodowej) na rzecz szpitala, aktualnego pracodawcy, w postaci świadczenia usług polegających na udzielaniu określonych w łączącej te strony umowie cywilnoprawnej (kontrakcie) świadczeń zdrowotnych na rzecz osób do nich uprawnionych w ambulatorium i izbie przyjęć szpitala, nie odpowiada czynnościom wykonywanych przez tego lekarza w ramach stosunku pracy na oddziale szpitalnym, o ile umowa o pracę (bądź zajmowane stanowisko) nie obejmuje (nie obejmowało) w roku poprzednim tego rodzaju czynności.

Sąd podkreślił, że zwrot odpowiadających czynnościom wykonywanym w ramach stosunku pracy należy odnieść do obowiązków powierzonych przez pracodawcę i wykonywanych faktycznie przez pracownika na konkretnym stanowisku pracy, a nie do wszystkich czynności, jakie pracownik może wykonywać, np. z racji posiadanych przez niego kwalifikacji bądź też do działań o takim samym lub podobnym charakterze.

Wyłączenie z możliwości stosowania rozliczeń w formie podatku liniowego nie dotyczy posiadanych kwalifikacji, uprawnień czy wypełnienia obowiązków koniecznych do wykonywania określonego zawodu, lecz ograniczone jest do konkretnych czynności wykonywanych w ramach stosunku pracy przez podatnika świadczącego usługi na rzecz pracodawcy.

Według sądu, okoliczność, że kierowanie pacjentów na oddział jako czynność wykonywana w ramach zawartej umowy cywilnoprawnej wiąże się z późniejszą opieką medyczną nad tym pacjentem, sprawowaną przez podatnika w ramach stosunku pracy, nie ma istotnego znaczenia dla zaistnienia przesłanki wyłączającej możliwość stosowania liniowego PIT, gdyż skierowanie pacjentów na oddział jako czynność dokonana na izbie przyjęć przed przyjęciem pacjenta do szpitala nie może z przyczyn faktycznych odpowiadać czynnościom wykonywanym przez podatnika w ramach stosunku pracy, tj. opieki nad tym pacjentem w szpitalu (praca na oddziale szpitalnym).

Podatnik, który wybrał opodatkowanie w formie liniowej, będzie opłacał podatek w wysokości 19 proc.

Podstawą obliczenia podatku jest dochód. Dochód ten podatnicy mogą pomniejszać o składki na ubezpieczenie społeczne. Wysokość składek ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie.

Składki na ubezpieczenie społeczne podlegają odliczeniu od dochodu, jeżeli nie zostały:

1) zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub

2) odliczone od dochodów opodatkowanych według skali PIT, lub

3) odliczone od przychodów na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub od dochodu na podstawie ustawy o podatku tonażowym, lub

4) zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

O zastosowaniu w stosunku do podatnika przepisów o liniowym PIT wystarczy jego oświadczenie o wyborze sposobu opodatkowania. Natomiast to, czy podatnik w roku podatkowym osiągnął przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej objętej wyborem określonym w oświadczeniu, nie ma znaczenia

Podatnik prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie najmu lokali mieszkalnych i użytkowych, opodatkowaną 19-proc. podatkiem liniowym. Podatnik wynajmuje również mieszkanie w ramach tzw. najmu prywatnego. Czy dochody z najmu w ramach prowadzonej firmy mogą być opodatkowane podatkiem liniowym, natomiast dochody z najmu prywatnego w formie ryczałtu?

Prawo do opodatkowania przychodów uzyskanych z prywatnego najmu w formie ryczałtu nie jest uzależnione od nieuzyskiwania przez podatnika przychodów z najmu prowadzonego w ramach działalności gospodarczej.

Zatem przychody osiągane z tytułu najmu prywatnego mieszkania nie będą zaliczane do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz stanowić będą odrębne źródło przychodów. W związku z tym przychód osiągany z tego tytułu może być opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych natomiast przychód z najmu osiągany w ramach działalności gospodarczej podatkiem liniowym.

Podatnik był zatrudniony w spółce na podstawie umowy o pracę na stanowisku dyrektora generalnego. Do zakresu jego obowiązków należało m.in. przygotowywanie budżetu inwestycyjnego i przygotowywanie kampanii marketingowo-promocyjnych sprzedaży. Natomiast w ramach spółki jawnej podatnik będzie świadczyć usługi na rzecz spółki z o.o. w zakresie usług ochrony mienia, usług sprzątania oraz pośrednictwa nieruchomościami. Czy może wybrać opodatkowanie liniowym PIT, działając w spółce jawnej?

W sytuacji gdy zakres czynności wykonywanych w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej nie pokrywa się z obowiązkami wynikającymi z umowy o pracę wykonywanymi w roku podatkowym lub roku poprzedzającym rok podatkowy, podatnik może opodatkować dochody uzyskane z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej podatkiem według 19-proc. stawki liniowej, pod warunkiem wybrania tej formy opodatkowania w stosownym terminie.

Jednak, jeżeli podatnik w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej świadczyć będzie usługi na rzecz spółki z o.o., chociaż częściowo odpowiadające czynnościom, które wykonuje w ramach stosunku pracy w roku poprzedzającym rok podatkowy lub w roku podatkowym, straci prawo do rozliczenia dochodów zgodnie z zasadami podatku liniowego.

Podatniczka będzie wspólnikiem spółki jawnej, w której wcześniej była zatrudniona w ramach stosunku pracy. Czy może wybrać opodatkowanie liniowym PIT?

Uczestniczenie w zysku spółki osobowej (jako jej wspólnik) nie może być utożsamione ze świadczeniem usług na rzecz tej spółki, będącej dla podatniczki byłym pracodawcą.

Zatem dochody uzyskiwane przez podatniczkę z udziału w spółce jawnej mogą być opodatkowane 19-proc. podatkiem liniowym.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).