Jak uwzględnić w zeznaniu rocznym za 2009 rok honorowo oddaną krew

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują specjalną ulgę podatkową dla honorowych dawców krwi. Jest ona odliczana od dochodu. Dochód pomniejsza się o wartość ekwiwalentu za oddaną krew. Aby z ulgi skorzystać, podatnik oprócz oddania krwi w danym roku musi osiągnąć dochód (przychód w przypadku podatników opłacających ryczałt od przychodów ewidencjonowany). Ważne jest również pobranie zaświadczenia ze stacji krwiodawstwa o bezpłatnym oddaniu krwi bądź jej składników i przyjęciu jej przez stację.

Osoby, które w 2009 roku oddały krew, nie pobierając za to wynagrodzenia, mogą skorzystać z ulgi w PIT. Ulga ta jest limitowana, i to podwójnie. Z jednej strony odliczenia dokonuje się do wysokości ekwiwalentu pieniężnego za pobraną krew. Wystarczy pomnożyć ilość oddanej krwi przez wysokość przysługującego za nią ekwiwalentu. Z drugiej, ulga na krew jest odliczeniem dokonywanym w ramach przekazywanej darowizny i odliczenie podatkowe z tego tytułu może wynieść nie więcej niż kwota stanowiąca 6 proc. dochodu. Oznacza to, że jeśli kwota stanowiąca 6 proc. dochodu podatnika jest niższa od przysługującego ekwiwalentu za krew, podatnik w zeznaniu nie będzie mógł odliczyć więcej niż właśnie tę kwotę odpowiadającą 6 proc. dochodu. Warto pamiętać, że pomniejszając swój dochód w związku z oddaniem krwi jednocześnie zmniejsza się podstawa opodatkowania. Mniejsza podstawa opodatkowania to również mniejszy podatek do zapłaty.

Jeżeli podatnik, który nieodpłatnie oddał krew, przekazał w danym roku również darowiznę na inne cele, np. dla organizacji pożytku publicznego, musi pamiętać, że limit - 6 proc. dochodu - dotyczy łącznie wszystkich rodzajów darowizn, które dają prawo do obniżenia dochodu.

Warto wiedzieć, że z ulgi na krew mogą również skorzystać podatnicy rozliczający się na zasadach ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Ryczałtowcy, oddając honorowo krew, pomniejszą swój przychód. Ryczałtowcy ulgę na krew wykażą w PIT-28, składanym za 2009 rok do 1 lutego 2010 r.

Jakie korzyści daje podatnikom ulga na krew? To zależy ile krwi honorowo oddamy. Z informacji podanych na stronie internetowej krewniacy.pl wynika, że dorosły człowiek posiada ok. 5-6 litrów krwi. Jednorazowo można oddać 450 ml krwi. Mężczyźni mogą oddawać krew nie częściej niż co osiem tygodni. Kobiety nie częściej niż co 12 tygodni. Mężczyzna rocznie może oddać sześć razy krew, a kobieta cztery.

W konsekwencji osoba oddająca krew może odliczyć od dochodu 130 zł za każdy litr oddanej krwi. Taka sama stawka obowiązuje dla oddawanego honorowo osocza.

Zatem panowie za oddaną krew będą mogli w zeznaniu PIT odliczyć od dochodu 351 zł (możliwość sześć donacji rocznie po 450 ml; 2,7 litra x 130 zł = 351 zł), a panie 234 zł (możliwość czterech donacji rocznie po 450 ml; 1,8 litra x 130 zł = 234 zł). Większe odliczenie może wyjść, gdy podatnik w roku podatkowym będzie oddawał osocze. Wszystko dlatego, że osocza w trakcie roku można oddać nawet 15 litrów (możliwość donacji co dwa tygodnie). W konsekwencji odliczenie z tytułu oddania 15 litrów osocza wyniosłoby 1950 zł.

Praktycznie każda ulga podatkowa musi być odpowiednio udokumentowana, aby mogła być wykazana w zeznaniu podatkowym. Podobnie jest z ulgą na krew. Podatnik, który z odliczenia będzie chciał skorzystać, musi postarać się o dokument, który potwierdzi wartość przekazanej darowizny w postaci krwi. Aby je uzyskać, trzeba w stacji krwiodawstwa pobrać zaświadczenie o ilości oddanej krwi i osocza oraz oświadczenie stacji o przyjęciu darowizny. Trzeba jednak pamiętać, że w wydanym zaświadczeniu nie może być uwzględniona wartość krwi, za którą dawca otrzymał wynagrodzenie. Taka darowizna nie podlega odliczeniu od dochodu. Co istotne, otrzymanego zaświadczenia nie trzeba dołączać do zeznania rocznego. Jednak trzeba je przechowywać przez pięć lat, licząc od końca roku, w którym złożono zeznanie podatkowe, na wypadek kontroli z urzędu skarbowego, który ma prawo sprawdzić, czy podatnik rzeczywiście oddał krew, w jakiej ilości i czy nie pobrał z tego tytułu wynagrodzenia.

Ulgę na krew uwzględnia się w rocznym zeznaniu podatkowym. Specjalne rubryki do wpisania odliczenia z tego tytułu znajdują się w zeznaniach PIT-37 lub PIT-36 (składanych do 30 kwietnia roku następującego po roku, którego zeznanie dotyczy) oraz PIT-28 (składanego do 31 stycznia roku następującego po roku, którego zeznanie dotyczy). Oczywiście w PIT-28 ulga na krew będzie odliczana od przychodu podatnika, rozliczającego się na zasadach ryczałtu ewidencjonowanego (przy ryczałcie podstawą opodatkowania jest przychód; podatnik nie uwzględnia kosztów uzyskania przychodów). Korzystając z ulgi na krew, do zeznania trzeba dołączyć załącznik PIT/O. Załącznik ten jest niezbędny do wykazania kwoty odliczanej w ramach ulgi na krew. Trzeba w nim też podać dane obdarowanego. W przypadku ulgi na krew będzie to stacja krwiodawstwa, w której podatnik odda krew.

ekwiwalent za każdy litr oddanej krwi bądź osocza, który można odliczyć od dochodu w rocznym PIT

Od 1 stycznia 2007 r. przepisy art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dają możliwość odliczenia od dochodu darowizn przekazanych na cele krwiodawstwa realizowanego przez honorowych dawców krwi, zgodnie z art. 6 o publicznej służbie krwi, w wysokości ekwiwalentu pieniężnego za pobraną krew.

Z ulgi tej może również skorzystać podatnik prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną zryczałtowanym podatkiem od przychodów ewidencjonowanych, na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Przedmiotem darowizny na cele krwiodawstwa może być oddana bezpłatnie krew, jak również osocze lub inne składniki krwi. Tak należy bowiem rozumieć pojęcie darowizny na cele krwiodawstwa realizowanego przez honorowych dawców krwi.

Odrębną kwestią jest ustalenie wartości darowizny przekazanej na cele krwiodawstwa. W tym zakresie ustawodawca wskazał, że przy obliczaniu wartości darowizny - niezależnie od przedmiotu darowizny na cele krwiodawstwa - podatnik stosuje zawsze przelicznik odpowiadający wysokości ekwiwalentu pieniężnego za pobraną krew. Zgodnie z par. 3 pkt 1 rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie określenia rzadkich grup krwi, rodzajów osocza i surowic diagnostycznych wymagających przed pobraniem krwi zabiegu uodpornienia dawcy lub innych zabiegów oraz wysokości ekwiwalentu pieniężnego za pobraną krew i związane z tym zabiegi, dawcom krwi rzadkich grup przysługuje ekwiwalent pieniężny w wysokości 130 zł za 1 litr pobranej krwi.

Na tej podstawie osoby, które oddają honorowo krew, oraz osoby, które oddają składniki krwi (np. osocze), obliczając kwotę przysługującej im ulgi, stosują taki sam ekwiwalent pieniężny w wysokości 130 zł.

Ustawodawca za najbardziej optymalne i najprostsze rozwiązanie uznał zatem wprowadzenie jednej stawki dla określania wartości darowizn na cele krwiodawstwa, niezależnie czy podatnik oddał honorowo krew czy któryś z jej składników. Jednocześnie, aby stawka ta odzwierciedlała jak najbardziej realną wartość darowizny, powołano się na wysokość ekwiwalentu pieniężnego za pobraną krew.

Rozwiązanie takie jest dopuszczalne i nie narusza konstytucyjnych zasad stanowienia prawa. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie potwierdzał, że ustawodawca ma znaczną swobodę w określaniu w ustawie stanów faktycznych stanowiących podstawę ulg podatkowych oraz reguł korzystania z nich.

Pismo MF nr DD3/0602/18/CRS/09/MBI9-3660; publ. w Biuletynie Skarbowym z 2009 r. nr 3, poz. 17.

ewa.matyszewska@infor.pl

Art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. c) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra zdrowia z 7 grudnia 2004 r. w sprawie określenia rzadkich grup krwi, rodzajów osocza i surowic diagnostycznych wymagających przed pobraniem krwi zabiegu uodpornienia dawcy lub innych zabiegów oraz wysokości ekwiwalentu pieniężnego za pobraną krew i związane z tym zabiegi (Dz.U. nr 263, poz. 2625 z późn. zm.).