Akcjonariusz może wnioskować o zwrot nadpłaty

Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 27 kwietnia 2011 r., II FSK 1410/10, prawomocny), w sposób korzystny dla pracowników rozstrzygnął problem, który od wielu lat był przedmiotem sporu podatników z organami podatkowymi. Sąd orzekł, że w przypadku gdy pracownicy byli uczestnikami programu motywacyjnego - opartego na akcjach i opcjach nabytych na podstawie uchwały akcjonariuszy spółki - to przychód dla tych pracowników powstanie dopiero, gdy sprzedadzą oni akcje.

Na podstawie przepisu art. 24 ust. 11 ustawy o PIT dochód stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową papierów wartościowych objętych przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia a wydatkami poniesionymi na ich objęcie nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia tych akcji. Tym samym ustawa o PIT w tym przypadku odsuwa moment opodatkowania nowo wyemitowanych i objętych akcji do czasu sprzedaży tych akcji.

W dotychczasowej praktyce organy podatkowe stały na stanowisku, że przepis ten odnosi się jedynie do spółek polskich, a więc do spółek z siedzibą na terytorium Polski. W efekcie, jeśli pracownicy zatrudnieni w polskich oddziałach zagranicznych firm otrzymali akcje spółki zagranicznej, to fiskus nakazywał doliczenie wartości otrzymanych akcji do przychodu pracownika ze stosunku pracy i pobranie podatku dochodowego według skali. Ponadto w momencie sprzedaży akcji przez pracowników od uzyskanego dochodu pobierany był podatek według 19-proc. stawki.

Z argumentacją fiskusa nie zgodził się NSA. Stwierdził on, że przepis art. 24 ust. 11 ustawy o PIT dotyczy również pracowników obejmujących akcje innej spółki niż ich bezpośredni pracodawca niezależnie od kraju siedziby spółki. Ponadto sąd zwrócił uwagę, że przesunięcie daty opodatkowania do czasu zbycia objętych akcji na podstawie art. 24 ust. 11 ustawy o PIT ma na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania i opodatkowanie ostatecznego przysporzenia, które zrealizuje się w czasie sprzedaży objętych papierów wartościowych.

Jeśli więc pracodawca podatnika stosował się do niekorzystnej interpretacji fiskusa i jako płatnik odprowadził za pracowników podatek od tych akcji, to taki podatek zgodnie z wyrokiem NSA był nienależny.

Prawo do stwierdzenia nadpłaty w podatku przewiduje Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Zgodnie z tymi przepisami napłata może dotyczyć nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku (w tym przypadku wynikającego z pobrania przez pracodawcę jako płatnika podatku od przydziału akcji pracownikom na skutek niekorzystnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych przez dyrektorów izb skarbowych). Tak więc nienależnie pobrany podatek podlega zwrotowi.

Niestety przepisy ustawy o PIT w tym zakresie zostały znowelizowane. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że art. 24 ust. 11 ustawy o PIT od 1 stycznia 2011 r. stosuje się wyłącznie do objęcia akcji spółek, których siedziby znajdują się na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W świetle orzeczenia NSA przepis ten ma więc obecnie ograniczone zastosowanie - nie dotyczy bowiem akcji spółek spoza UE i EOG.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 24 ust. 11, ust. 12a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).