Fiskus życzliwszy dla naukowców. Mogą odzyskać nawet po kilkadziesiąt tysięcy

Szkoda tylko, że naukowcy musieli tak długo na to czekać, a z powodu przedawnienia podatku nie odzyskają już osoby, które otrzymały środki z programu przed 2012 r. A przecież od początku było oczywiste, że naukowcy wyjeżdżający za granicę w ramach programu „Mobilność plus” nie robią tego w celach prywatnych, ale aby prowadzić badania w renomowanych ośrodkach naukowych! Mimo to przez lata fiskus kwestionował możliwość zastosowania w tym przypadku zwolnienia z podatku dochodowego, którym objęte są diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika oraz podróży osoby niebędącej pracownikiem, do wysokości określonej w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej. Organy podatkowe twierdziły bowiem, że wyjazd uczestnika programu za granicę nie jest tożsamy z odbyciem podróży służbowej pracownika. Obecną zmianę stanowiska fiskusa spowodowały dopiero korzystne dla podatników orzeczenia sądów administracyjnych.

Dzisiaj przypominamy historię tego sporu, ale przede wszystkim przedstawiamy konkretne wskazówki, które ułatwią podatnikom odzyskanie nadpłaconych kwot. Inną kwestią jest, czy wspieraniu realizacji pożądanych celów polityki naukowej w Polsce lepiej nie przysłużyłoby się wprowadzenie w przypadku „Mobilności plus” takich rozwiązań, jak w przypadku stypendystów programu „Erasmus+”, którzy w ogóle nie muszą płacić podatku dochodowego.

Marcin Mroziuk

 

 

To dobry moment na złożenie wniosku o zwrot nadpłaty

Przez lata wyjeżdżający za granicę w ramach programu „Mobilność plus” byli obciążani daniną od otrzymywanych środków. Teraz fiskus potwierdza, że do wysokości diet i innych należności w podróży służbowej nie trzeba płacić PIT

Takie stanowisko prezentują już zarówno Ministerstwo Finansów, jak i dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej. To przełom w sporze, który trwa praktycznie od momentu, gdy minister nauki i szkolnictwa wyższego ustanowił program „Mobilność plus”. Teraz naukowcy i doktoranci mogą bez obaw występować o zwrot nadpłaconego podatku. A gra jest warta świeczki, gdyż chodzi o naprawdę spore kwoty (patrz rozmowa z Marcinem Borkowskim). Ze złożeniem wniosku szczególnie nie powinny zwlekać osoby, które środki otrzymały w 2012 r., gdyż mają na to czas tylko do końca bieżącego roku.

Przypomnijmy: celem programu „Mobilność plus” jest umożliwienie młodym naukowcom (w tym uczestnikom studiów doktoranckich) udziału w badaniach naukowych prowadzonych w renomowanych zagranicznych ośrodkach. Pieniądze miały pokryć wydatki ponoszone nie tylko przez naukowców, lecz także przez ich małżonków i małoletnie dzieci. Jednak od początku fiskus żądał podatku od kwot wypłacanych uczestnikom programu.

Kalendarium niektórych zdarzeń

Nowe stanowisko

Dopiero w październiku zeszłego roku na naszych łamach resort finansów przyznał, że nie wyklucza zmiany tego stanowiska (pisaliśmy o tym w artykule „Budżet nie chce finansować podróży naukowców” DGP nr 192/2017). Uzależnił to jednak od konsultacji z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Na finał tych uzgodnień, korzystny dla podatników, trzeba było jednak czekać prawie 10 miesięcy. W odpowiedzi na pytanie DGP Ministerstwo Finansów poinformowało, że resort nauki przychylił się do stanowiska, aby do środków z programu „Mobilność plus” otrzymywanych przez uczestników na wyjazdy do zagranicznych ośrodków badawczych stosować art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1509; dalej: ustawa o PIT). Oznacza to, że oba ministerstwa zaakceptowały korzystne dla podatników orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyroki z 3 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 1854/16, i z 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3509/15). Podatnicy mogą więc skorzystać ze zwolnienia do wysokości diet i innych należności za czas podróży służbowej określonych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. poz. 167). Dotyczy to zarówno pracowników naukowych otrzymujących środki od macierzystego zakładu pracy (uczelni, instytutu naukowego, PAN), jak i doktorantów, których nie łączy z jednostką stosunek pracy.

W tym pierwszym przypadku, jak wyjaśniło MF, mimo że pieniądze otrzymywane są na podstawie umowy odrębnej od umowy o pracę, można uznać je za przychód ze stosunku pracy. Natomiast w tym drugim przypadku środki powinny być kwalifikowane do przychodu z innych źródeł (o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy PIT). O nowym stanowisku resortów pisaliśmy w artykule „MF wycofuje się z interpretacji w sprawie naukowców ” (DGP nr 141/2018). Warto dodać, że zmiana stanowiska ministerstw to dobra wiadomość także dla uczelni, które przez lata nie wiedziały, jak rozliczać wypłacane świadczenia.

Wyjaśnienia MF z 14 sierpnia 2018 r

O zwolnieniu z podatku z art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT środków wypłacanych w ramach programu „Mobilność plus” zatrudnionym przez uczelnię (naukowcom), jak i niezatrudnionym (np. doktorantom)

„Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku są diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika oraz podróży osoby niebędącej pracownikiem – do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust. 13. Oznacza to, że aby skorzystać z przywołanego zwolnienia, podatnik powinien wykazać, że otrzymane środki są dietami lub innymi należnościami za czas podróży służbowej (w przypadku pracownika) lub podróży (w przypadku osoby niebędącej pracownikiem).

Zwolnienie jest limitowane kwotami określonymi w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. poz. 167). W konsekwencji dla prawidłowego obliczenia wysokości przysługującego zwolnienia niezbędne jest szczegółowe wykazanie sposobu kalkulacji przysługujących laureatowi programu „Mobilność plus” środków, ze wskazaniem, jaka część kwoty jest związana z ponoszonymi kosztami podróży (noclegiem, przejazdami, dietami etc.). Mając na uwadze sposób określenia wysokości limitu we wskazanym rozporządzeniu odnoszący się do stawek dziennych, niezbędne jest także wskazanie długości pobytu za granicą laureata. Dla obliczenia wysokości przysługującego zwolnienia nie ma znaczenia, czy laureat jedzie z rodziną czy też bez. W przypadku, gdy wypłacone lub postawione do dyspozycji podatnika kwoty przekroczą limit zwolnienia określony w art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy, wówczas na wypłacającym ciąży obowiązek poboru zaliczki na podatek dochodowy (w przypadku pracownika) lub jedynie obowiązek wystawienia PIT-8C (w przypadku osoby niebędącej pracownikiem)”.

Organy też zmieniają

Jeszcze w czerwcu br. dyrektor KIS wydawał dla podatników niekorzystne interpretacje. Jednak w ślad za opublikowanym przez DGP nowym stanowiskiem zaczął je zmieniać. Potwierdzają to interpretacje zmieniające z 2 sierpnia br. (nr 0112-KDIL3-2.4011.173.2018.4.JK) i z 3 sierpnia br. (nr 0113-KDIPT2-2.4011.209.2018.4.KR i 0113-KDIPT2-2.4011.206.2018.4.KR). Dyrektor KIS uwzględnił w nich skargę do sądu administracyjnego i z urzędu zmienił interpretację indywidualną. Ma do tego prawo na podstawie art. 54 par. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). W ostatnim z wymienionych przypadków chodziło o młodego naukowca zatrudnionego na krajowej uczelni, który w ramach programu „Mobilność plus” został skierowany do ośrodka naukowego w Niemczech. Zgodnie z zawartą umową otrzymał on środki na pokrycie kosztów utrzymania, bieżące wydatki oraz koszty podróży. Podatnik chciał się upewnić, że w tym przypadku ma zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy PIT. Z tym jednak pierwotnie nie zgodził się dyrektor KIS (interpretacja z 4 czerwca 0113-KDIPT2-2.4011.206.2018.1.KR). Tłumaczył on, że wyjazd za granicę uczestnika programu „Mobilność plus” nie jest tożsamy z odbyciem podróży służbowej pracownika. Otrzymane środki nie mogą więc korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT. Teraz organ zmienił zdanie i przyznał rację podatnikowi, odstępując jednocześnie od uzasadnienia.

Z informacji, które docierają do redakcji, wynika, że również dyrektorzy izb administracji skarbowej zaakceptowali nową wykładnię MF. Wydają oni już decyzje uchylające poprzednie decyzje tego organu oraz decyzje naczelników urzędów skarbowych. Niezależnie od tego resort ustosunkował się też do pytań DGP (patrz wyjaśnienia MF).

Wzór wniosku z uzasadnieniem

Warszawa, 24.08.2018 r.

Jan Kowalski Naczelnik Urzędu Skarbowego

ul. Pełczyńskiego 200/20 Warszawa-Bemowo

01-471 Warszawa

PESEL: 50121274185

Wniosek o stwierdzenie nadpłaty

w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r.

Na podstawie art. 75 par. 1 i par. 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) wnoszę o stwierdzenie nadpłaty w wysokości 18 000 zł w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r.

Uzasadnienie

W PIT-37 za 2017 r., złożonym 24 lutego 2018 r., wykazałem m.in. podatek dochodowy od dochodów z innych źródeł – środków otrzymanych w ramach programu „Mobilność plus”. Z wydanych do tego momentu interpretacji indywidualnych wynikało, że tego typu środki nie stanowią przychodu ze stosunku pracy i nie znajdują do nich zastosowania zwolnienia dotyczące diet i innych należności za czas podróży służbowej.

Dowiedziałam się jednak, że w sierpniu dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zaczął zmienić swoje interpretacje. Potwierdził w nich, że środki otrzymane w ramach programu „Mobilność plus” przez naukowca zatrudnionego na uczelni stanowią dochód ze stosunku pracy i są zwolnione z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy PIT, czyli do wysokości diet i innych należności za czas podróży służbowej określonych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2013 r. (Dz.U. z poz. 167).

Na początku sierpnia 2018 r. dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zmienił co najmniej trzy wcześniejsze swoje interpretacje nr:

– 0112-KDIL3-2.4011.173.2018.4.JK,

– 0113-KDIPT2-2.4011.209.2018.4.KR,

– 0113-KDIPT2-2.4011.206.2018.4.KR.

W załączeniu przedkładam dowody dotyczące wysokości poniesionych przeze mnie kosztów podróży, noclegów oraz wyliczenie należnych diet z tytułu pobytu za granicą, w ramach realizacji programu.

Ponieważ od całości otrzymanych w ramach programu „Mobilność plus” środków odprowadzony został podatek, uwzględnienie wydatków, o których mowa powyżej, skutkuje powstaniem nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. w kwocie 18 000 zł.

W związku z powyższym wnoszę o stwierdzenie nadpłaty w wysokości 18 000 zł w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. oraz jej zwrot na wskazane konto bankowe: 1111 0000 0000 1111 0000 11.

Jan Kowalski

Załączniki:

1) korekta PIT-37 za 2017 r.,

2) dowody poniesienia wydatków na podróż oraz noclegi,

3) wyliczenie należnych diet,

4) dokumenty dotyczące przyznania środków z programu i jego realizacji©℗

 

Tabela. Przykładowe stawki diet i innych należności związanych z podróżą służbową

Kraj	Dieta	Kwota limitu za nocleg
Belgia	48 euro	160 euro
Dania	406 koron duńskich	1300 koron duńskich
Hiszpania	50 euro	160 euro
Francja	50 euro	180 euro
Niemcy	49 euro	150 euro
Szwecja	459 koron szwedzkich	1800 koron szwedzkich
Wielka Brytania	35 funtów	200 funtów
USA, w tym:	59 dolarów amerykańskich	200 dolarów amerykańskich
– Nowy Jork	350 dolarów amerykańskich
– Waszyngton	300 dolarów amerykańskich

Źródło: rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. poz. 167) ©℗

Nauka za granicą bez problemów

Takich kłopotów jak naukowcy nie mają stypendyści programu „Erasmus+”. Oni w ogóle nie muszą płacić podatku dochodowego

Chodzi o pieniądze wypłacane w ramach programu „Erasmus+” przeznaczone na wyjazdy zagraniczne uczniów, studentów i pracowników uczelni, a także kadry innych szkół oraz przedszkoli. Korzysta z niego ok. 17 tys. osób. Dziś część wypłacanych im środków jest zwolniona z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 23a lit. a ustawy o PIT. Daniny nie trzeba również płacić, gdy kwota jest wyższa. Wynika to z rozporządzenia ministra rozwoju i finansów z 16 grudnia 2016 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz.U. poz. 2190). Minister zaniechał w nim też poboru PIT od stypendiów osób przyjeżdżających do Polski ze wszystkich państw partnerskich uczestniczących w programie „Erasmus+”. Gdyby tego nie zrobił, stypendia wypłacane osobom przyjeżdżającym z krajów, z którymi Polska nie zawarła umów o unikaniu opodatkowania (np. z Kenią, Ghaną, Gwatemalą, Kambodżą, Paragwajem), podlegałyby opodatkowaniu na ogólnych zasadach według skali podatkowej. Zgodnie z umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania w większości przypadków stypendia są opodatkowane tylko w państwie rezydencji stypendysty. Co do zasady nie są więc opodatkowane w Polsce.

Na podstawie obowiązujących przepisów zaniechaniem poboru podatku objęto dochody z tytułu stypendiów na wyjazdy zagraniczne (otrzymane od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2018 r.) i przyjazdy do Polski (otrzymane od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2018 r.).

Minister finansów chce przedłużyć to rozwiązanie i zaniecha poboru PIT od przychodów osiąganych do końca 2023 r. Wynika to z opublikowanego projektu rozporządzenia w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów (przychodów) z tytułu stypendiów otrzymywanych w ramach programu „Erasmus+”. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2019 r.

Warto pamiętać, że 2020 r. będzie ostatnim, w którym uruchomione zostaną konkursy wniosków, ale realizacja projektów może trwać do 2023 r. ©℗