Jak rozliczać dochody zagranicznego zakładu działającego w Polsce

radca prawny, partner zarządzający w kancelarii BSO Prawo & Podatki

@RY1@i02/2010/099/i02.2010.099.086.012a.001.jpg@RY2@

Krzysztof Bramorski, radca prawny, partner zarządzający w kancelarii BSO Prawo & Podatki

Zakład (przedsiębiorcy zagranicznego) to pojęcie prawa podatkowego, zaczerpnięte z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawieranych przez Polskę z innymi państwami. Oznacza ono stałe miejsce prowadzenia działalności przedsiębiorcy (placówkę), w której ta działalność prowadzona jest całkowicie lub częściowo. Już na wstępie wypada dodać, że zakład podatkowy cieszy się dość niedobrą sławą i powszechną praktyką w konstruowaniu modeli podatkowych jest dążenie do unikania jego powstania. Tymczasem przy niektórych rodzajach i formach prowadzenia działalności (jakich - to zależy od kraju macierzystego) konstrukcja zakładu może okazać się korzystniejsza od zastosowania np. spółki córki z jej uwarunkowaniami podatkowymi co do zysku i dywidendy.

To zależy od rodzaju wykonywanej działalności, a także dodatkowych czynników. Pewne jej formy uznawane są za zakład bez konieczności spełniania dodatkowych warunków, inne w zależności od czasu czy zakresu działania (przeznaczenia).

Za zakład zasadniczo uznaje się siedzibę zarządu, filię, biuro, fabrykę, warsztat czy kamieniołom, ale np. plac budowy tylko wówczas, gdy prace budowlane trwają dłużej niż 12 miesięcy (co nie oznacza jednak, że skutki podatkowe związane z powstaniem zakładu w takim wypadku wystąpią dopiero po upływie tego okresu). W każdym zatem przypadku należy poddać indywidualnej analizie samą kwestię powstania zakładu podatkowego, jak też moment powstania skutków w zakresie podatków. W zasadzie tylko korzystanie przez zagranicznego przedsiębiorcę z usług profesjonalnie - w ramach prowadzonej zarejestrowanej działalności gospodarczej - funkcjonującego przedstawiciela (agenta, komisanta) daje pewną gwarancję, że zakład podatkowy w Polsce nie powstanie - jednak pod warunkiem, że taki przedstawiciel będzie funkcjonował w ramach swojej zwykłej działalności i nie wyłącznie na rzecz tegoż przedsiębiorcy.

Trzeba pamiętać, że zakład, o którym tutaj mówimy, to pojęcie funkcjonujące na gruncie specyficznych aktów prawa podatkowego, jakimi są umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania - stąd poszczególne obowiązki administracyjne w zakresie zgłoszeń, zezwoleń, rejestracji itp. należy odnosić do formy, rodzaju i zakresu prowadzonej w Polsce działalności.

Natomiast szczególną uwagę trzeba zwrócić na obowiązek prowadzenia dokumentacji księgowej zgodnie z przepisami polskiej ustawy o rachunkowości, względnie według standardów międzynarodowych. W każdym jednak przypadku księgi powinny być prowadzone w języku polskim i być przechowywane w Polsce (zasadniczo w siedzibie zakładu lub biura rachunkowego). Przedsiębiorca zagraniczny powinien także upewnić się, czy funkcjonujące w macierzystym przedsiębiorstwie dokumenty regulujące prowadzenie ksiąg (np. plan kont) są zgodne z polskimi przepisami - jeśli nie, dla zakładu należy opracować plan kont umożliwiający kwalifikowanie i księgowanie dowodów księgowych według polskich zasad.

Tak. Na zasady i sposoby dokumentowania przychodów i kosztów zewnętrznych i wewnętrznych trzeba zwrócić szczególną uwagę. Dotyczy to zwłaszcza tych wartości, które wynikają z wewnętrznego przyporządkowywania zakładowi udziałów w określonych pozycjach odnoszących się do całości przedsiębiorstwa. Jest to zakres szczególnie istotny i zwykle podlegający dokładnej kontroli ze względu na jego znaczenie dla prawidłowego określenia zysku podlegającego opodatkowaniu według przepisów polskich ustaw podatkowych. Stwierdzenie wadliwości w postaci braku rzetelności bądź niezupełności prowadzonej dokumentacji może prowadzić do ustalenia zysku w drodze oszacowania, co z zasady nie jest korzystne dla przedsiębiorcy.

Sprawa rejestracji dla celów podatkowych jest kwestią osobną. Ze względu na istnienie zakładu w Polsce zmienia się ogólna właściwość urzędu skarbowego dla przedsiębiorców nieposiadających siedziby na terenie naszego kraju, które przyporządkowane są naczelnikowi II US Warszawa-Śródmieście. W omawianej sytuacji organem właściwym będzie naczelnik urzędu skarbowego właściwego miejscowo dla miejsca położenia zakładu.

Zakres zgłoszenia i koniecznych dokumentów jest identyczny jak w wypadku krajowego podatnika ze wskazaniem na obowiązek załączenia przysięgłych tłumaczeń dokumentów sporządzonych w języku obcym. Dodatkowo przedsiębiorca powinien również podać numery identyfikacji podatkowej nadane mu w innych państwach.

Dotykamy tutaj dwóch kwestii, przy czym wyjaśnić należy, że rozważamy tu sytuację, gdy wynagrodzenia pracowników wypłacane i ponoszone są bezpośrednio przez zakład w Polsce. Pierwsza z nich to uwzględnienie kosztów wynagrodzeń pracowników jako kosztów prowadzenia działalności przez zakład. Koszty wynagrodzeń wypłacanych pracownikom za pracę wykonywaną w ramach działalności tego zakładu będą mogły być zaliczone do nakładów ponoszonych w związku z działalnością zakładu.

Natomiast bardziej skomplikowana jest kwestia odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od tak wypłacanych wynagrodzeń, które będą podlegały opodatkowaniu PIT. Wiąże się to z obowiązkiem zarejestrowania się pracowników związanych z zakładem poprzez złożenie we właściwym urzędzie skarbowym druków NIP-3. Ponieważ osoba zagraniczna nie może spełniać obowiązków płatnika w PIT, pracownicy zakładu zobowiązani będą do samodzielnego obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy i wpłacania ich do 20. dnia następnego miesiąca na konto właściwego urzędu skarbowego. W praktyce, szczególnie w przypadku zatrudnionych przez zakład cudzoziemców, może się to okazać trudne do wykonania. Możliwe jest jednak zlecenie tego zadania biuru rachunkowemu, w optymalnym wypadku temu samemu, które obsługuje zakład pracodawcę i które powinno zostać wówczas wyposażone w odpowiednie pełnomocnictwa tak, aby z jednej strony móc w ramach obsługiwania pracodawcy naliczać wynagrodzenia (i zaliczki na podatek), z drugiej zaś - już na polecenie pracownika - w jego imieniu dokonywać rozliczenia z urzędem skarbowym.

Rozmawiał Krzysztof Koślicki

Modelowa konwencja OECD w sprawie podatku od dochodu i majątku.

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).