Kiedy strata u podmiotu powiązanego jest uznawana za uzasadnioną
Organy podatkowe dokonują oszacowania dochodu podatnika z pominięciem powiązań, jeżeli w ich wyniku podmiot celowo nie wykazuje dochodów albo wykazuje je w wysokości niższej od poziomu dochodów racjonalnie oczekiwanych na rynku. W konsekwencji dla podatkowej oceny transakcji zawieranych przez powiązane podmioty konieczne jest zbadanie, czy przyczyny niższej dochodowości bądź straty tkwią w obiektywnych czynnikach rynkowych, czy też strata jest efektem celowych działań zmierzających do uchylenia się od opodatkowania. Jak dokonać tego badania?
@RY1@i02/2011/030/i02.2011.030.086.011b.001.jpg@RY2@
Karolina Sak-Karwacka doradca podatkowy, ekspert z Zespołu Cen Transferowych Ernst & Young
Strata jest co prawda niepożądaną, ale spotykaną w praktyce gospodarczej sytuacją, z którą liczy się każdy przedsiębiorca. Jest ona wynikiem materializacji określonego ryzyka rynkowego, na które dany podmiot jest narażony i przed którym może się zabezpieczyć jedynie w ograniczonym stopniu.
Ryzyko jest pochodną funkcji pełnionych przez podmiot w danej transakcji. Podmioty o rozwiniętych funkcjach ponoszą zwykle pełne ryzyko rynkowe, czego wyrazem jest stosunkowo wysoki poziom potencjalnych zysków, ale także ich znaczna zmienność, w tym możliwość wystąpienia straty. Na drugim biegunie znajdują się podmioty o ograniczonych funkcjach, działające głównie na zlecenie i z wykorzystaniem aktywów kontrahenta. Efektem takiego modelu i eliminacji ryzyka rynkowego jest stosunkowo niski, lecz stabilny zysk. Jednak nawet przedsiębiorca o ograniczonych ryzykach może ponieść (rynkową) stratę, o ile jest ona wynikiem urzeczywistnienia choćby minimalnych ryzyk, które, zgodnie z profilem funkcjonalnym taki przedsiębiorca zgodził się ponosić. W szczególności, jeśli stracie badanego podmiotu odpowiada strata w całej grupie powiązanych przedsiębiorstw, przyczyn należy upatrywać raczej w okolicznościach gospodarczych, a nie w celowych działaniach (np. dostawca kontraktowy w branży objętej kryzysem).
W określonych przypadkach nawet strata wynikająca ze stosowania nierynkowych cen może być uzasadniona. Rozporządzenie ministra finansów z 10 września 2009 r. (Dz.U. nr 160, poz. 1268) zezwala bowiem na stosowanie przez podmioty powiązane cen odbiegających od cen rynkowych, jeśli wynikają z określonej strategii biznesowej, np.: stosowanie cen promocyjnych przy wchodzeniu na dany rynek, czasowa obniżka zysków w zamian za wyższe zyski długoterminowe, ponoszenie przez pewien okres wyższych kosztów w celu utrzymania się na danym rynku lub zdobycia nowego.
Jeżeli strata wynikająca z przyjęcia jednej z powyższych strategii ma charakter ograniczony w czasie oraz przyczyni się w przyszłości do istotnego wzrostu dochodów, nie stanowi naruszenia art. 11 ustawy o CIT. W takim jednak przypadku stratę można uznać za rynkową, wyłącznie jeśli przyszłe wyniki finansowe potwierdzą realizację danej strategii. Brak tego efektu wiąże się z ryzykiem korekty dochodów podatnika za cały okres "stosowania" strategii (z wyłączeniem nieprzewidywalnych zdarzeń losowych, które uniemożliwiły realizację strategii).
Pięcioletni okres przedawnienia dla zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym (w praktyce może to być okres znacznie dłuższy) jest okresem wystarczająco długim, aby ocenić, czy źródłem straty są obiektywne okoliczności biznesowe bądź przyjęta strategia, czy też strata jest wynikiem nieprawidłowej polityki w zakresie cen transferowych.
em
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu