Strata z likwidacji nieumorzonego środka trwałego może być kosztem

Strata poniesiona przez podatnika na skutek likwidacji nie w pełni umorzonego środka trwałego, z przyczyn innych niż zmiana rodzaju działalności gospodarczej, jest koszem uzyskania przychodów.

Podatnik prowadzi działalność bankową. Dla jej celów na podstawie umowy na czas nieokreślony wynajął lokal. Podatnik na koszt własny wykonał w nim prace adaptacyjne (roboty budowlane). Poniesione nakłady potraktował jako inwestycję w obcym środku trwałym i amortyzował stawką w wysokości 10 proc. W kwietniu 2009 r. podatnik wypowiedział umowę najmu, a stosownie do postanowień umowy nie przysługuje mu w tej sytuacji zwrot poniesionych nakładów na adaptację lokalu. Podatnik nie dokonał fizycznej likwidacji wykonanych robót adaptacyjnych.

W związku z tym podatnik zapytał, czy nieumorzona wartość inwestycji w obcym środku trwałym stanowi koszt uzyskania przychodu? W jego ocenie tak. Straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych są bowiem kosztem uzyskania przychodów. Podstawą takiego stanowiska jest to, że środki te utraciły przydatność gospodarczą z innych przyczyn niż zmiana rodzaju działalności.

Organy podatkowe uznały stanowisko podatnika za błędne. Wskazały, że warunkiem zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów nieumorzonej wartości środka trwałego w myśl art. 16 ust 1 pkt 6 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.) jest jego faktyczna likwidacja, np. w formie demontażu poniesionych nakładów.

Ostatecznie sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który uwzględnił skargę podatnika. Sąd zauważył, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o CIT wyłączeniu z kosztów podlegają straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności. W ocenie WSA wykładni tego przepisu dokonywać należy m.in. w kontekście z art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy. Zgodnie z jego treścią nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych. Z treści tego przepisu wynika, że straty w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części, w której nie zostały pokryte sumą odpisów amortyzacyjnych, stanowią koszt uzyskania przychodu.

Zdaniem sądu z tą wykładnią łączy się też treść art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o CIT. Zgodnie z nim, niejako w odstępstwie od zasady wyłączono z kosztów uzyskania przychodów straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności. Zatem utrata przydatności gospodarczej z innych przyczyn skutkuje uznaniem straty związanej z likwidacją środka trwałego za koszt uzyskania przychodów.

Sąd zauważył, że nie ma ustawowej definicji pojęcia likwidacja. Wskazując na orzecznictwo WSA podkreślił, że zostało ono zinterpretowane w szerokim znaczeniu, obejmującym nie tylko fizyczne unicestwienie środka trwałego. Likwidacja obejmuje też przekazanie środka trwałego innemu podmiotowi, czy to w drodze darowizny, czy sprzedaży, a także zmianę metody prowadzenia działalności gospodarczej, likwidację środka trwałego w związku z jego zużyciem technicznym, technologicznym lub moralnym oraz wycofanie go z ewidencji środków trwałych.

Zdaniem sądu interpretacja organów podatkowych prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawnej podatników w zależności od rodzaju środka trwałego, którego ewentualna likwidacja miałaby dotyczyć. Fizyczna likwidacja pewnego rodzaju inwestycji nie mieści się w ramach racjonalnego prowadzenia działalności. Jeżeli przyczyną straty, którą poniósł podatnik na skutek likwidacji nie w pełni umorzonego środka trwałego, nie jest zmiana rodzaju działalności gospodarczej, to podlega ona zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów na zasadach ogólnych.

Opracowała Aleksandra Tarka