Branżę leasingową czeka analiza przychodów, a faktoringową starania o interpretacje

Od roku podatkowego 2015 podatnicy CIT będą mogli stosować szczególną metodę rozliczania w kosztach podatkowych odsetek od zewnętrznego finansowania.

Aby mogli wybrać tę alternatywną do metody ogólnej technikę uwzględniania w rachunku podatkowym odsetek od kredytów (a dokładniej kosztów finansowania dłużnego), będą musieli spełnić warunek poziomu zysku operacyjnego. W danym roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodu będzie mogła być bowiem zaliczona jedynie taka część kwoty zapłaconych odsetek od pożyczek (rozliczanych według szczególnej metody), która jest nie wyższa niż wartość odpowiadająca 50 proc. zysku z działalności operacyjnej, ustalonego za dany rok podatkowy zgodnie z ustawą o rachunkowości. Tak wynika z art. 15c ust. 5 ustawy o CIT, który zacznie obowiązywać w styczniu.

Kto nie stosuje

Jednocześnie, w tym samym przepisie, przewidziane będą odstępstwa od powyższego. Według nich warunek ten nie będzie miał zastosowania do:

1) banków, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych oraz instytucji kredytowych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 17 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 ze zm.);

2) podatników będących instytucją finansową, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. c i d ustawy - Prawo bankowe, jeżeli:

a. co najmniej 80 proc. przychodów uzyskanych w roku podatkowym przez podatników udostępniających składniki majątkowe na podstawie umowy leasingu stanowią przychody z tej działalności, w tym przychody ze sprzedaży przedmiotu umowy leasingu, oraz z działalności polegającej na udzielaniu pożyczek na potrzeby współfinansowania inwestycji w ramach Polityki Spójności, Wspólnej Polityki Rolnej lub Wspólnej Polityki Rybołówstwa,

b. co najmniej 90 proc. przychodów uzyskanych w roku podatkowym przez podatników świadczących usługi w zakresie nabywania i zbywania wierzytelności stanowią przychody z tej działalności.

W przypadku banków i innych podmiotów z nimi zrównanych, tj. wymienionych w pkt 1, nie powinny wystąpić żadne wątpliwości w tym zakresie (co wobec wysokiej wartości aktywów zapewne przesądzi o tym, że te podmioty, które korzystają z finansowania w ramach grupy podmiotów powiązanych, ochoczo wybiorą szczególną metodę rozliczania odsetek w kosztach. Przypomnieć należy, że taki wybór eliminuje zastosowanie regulacji dotyczących tzw. niedostatecznej kapitalizacji).

Trzeba policzyć

Mogłoby się wydawać, że interesy leasingodawców zostały dość dobrze zabezpieczone, w szczególności, poprzez uwzględnienie w 80-procentowym limicie również przychodów ze sprzedaży przedmiotów leasingu. Niestety, w praktyce problem z osiągnięciem wymaganego, 80-procentowego limitu udziału przychodów "leasingowych" w ogóle przychodów będą miały te podmioty, które mają zbyt dynamicznie działające działy sprzedaży usług najmu długoterminowego i obsługi flotowej pojazdów, względnie sprzedaży ubezpieczeń. [przykład 1]

Zatem firmy leasingowe muszą dokładnie przeanalizować strukturę swoich przychodów, nim wybiorą szczególną metodę rozliczania odsetek od finansowania dłużnego w kosztach podatkowych. Pamiętać należy, że jest to wybór na (co najmniej) trzy lata, a co za tym idzie zanim zostanie przyjęte założenie, że limit 50 proc. zysku operacyjnego nie ma zastosowania, należy sprawdzić czy na pewno. Może bowiem się okazać, że zbyt intensywny rozwój działalności pozaleasingowej, chociaż bardzo do niej zbliżonej lub wręcz z nią związanej czy wyprzedaż środków trwałych niebędących przedmiotem leasingu (np. zmiana floty własnej leasingodawcy) pozbawi podatnika, w którymś z lat trzyletniego okresu, prawa do pominięcia limitu 50-procentowego. Wreszcie odzyskanie, po orzeczeniu TS UE (sygn. BGŻ leasing C224/11), możliwości odrębnego rozliczania (i opodatkowania) opłat za ubezpieczenia może się okazać pyrrusowym zwycięstwem: stosowanie zwolnienia w VAT ewidentnie przesądza o tym, iż refakturowane koszty ubezpieczenia nie są elementem opłat leasingowych, a co za tym idzie przychody z tego tytułu nie mogą być klasyfikowane jako uzyskiwane z działalności leasingowej.

Zatem można stwierdzić, że leasingodawcy, którzy wybiorą szczególną metodę rozliczania kosztów, tylko pozornie mogą być spokojni i z marszu przyjmować, że limit 50 proc. ich nie dotyczy. Cześć firm może czekać nieprzyjemna niespodzianka. To już kolejna (po przepisach przejściowych w nowelizacji z 16 listopada 2012 r. czy problemach z leasingiem finansowym w świetle przepisów antyzatorowych, wprowadzonych tym samym aktem prawnym) wpadka legislacyjna branży leasingowej, której interesy nie do końca dobrze zostały zabezpieczone lub zdiagnozowane na etapie legislacyjnym (pomimo że z rozdzielnika projektu, na podstawie którego została uchwalona ustawa zmieniająca ustawę o CIT, wyraźnie wynika, iż w ramach konsultacji społecznych projekt ów był przedstawiony również Związkowi Polskiego Leasingu - wprawdzie ZPL zgłosił wniosek do projektu, jednak dotyczył on stosowania limitu w ogólności, a nie skupił się wystarczająco na treści wyłączenia).

Obrót wierzytelnościami też z problemami

Również firmy zajmujące się obrotem wierzytelności muszą dokładnie sprawdzić strukturę swoich przychodów, nim zdecydują się na wybór szczególnej metody rozliczania w kosztach odsetek od finansowania dłużnego. Dla takich podmiotów przewidziane zostało wyłączenie limitu 50 proc. zysku operacyjnego, ale, przynajmniej wskaźnikowo, na jeszcze gorszych warunkach. W przypadku takich firm, aby ograniczenie kosztów definiowane zyskiem z działalności operacyjnej nie miało zastosowania, przychody z tytułu nabywania i zbywania wierzytelności mają wynieść co najmniej 90 proc. całości przychodów. W tym przypadku prawodawca nie wprowadza żadnych odstępstw. Pierwsze pytanie brzmi: jakie firmy należy uznać za świadczące usługi w zakresie nabywania i zbywania wierzytelności. Z uzasadnienia do projektu dowiadujemy się, że są to również firmy faktoringowe. Drugie pytanie musi dotyczyć zakresu przedmiotowego: czy przelew powierniczy i windykacja w ramach takiego stanowią usługę w zakresie nabywania i zbywania wierzytelności, czy jednak nie. Warto przypomnieć, że na płaszczyźnie VAT tego rodzaju usługi są traktowane jako windykacja należności, a nie usługa finansowa polegająca na obrocie wierzytelnościami. Z drugiej jednak strony dokładnie tak samo w VAT klasyfikowane są usługi faktoringowe. Czy zatem na płaszczyźnie CIT do przychodów ze zbywania wierzytelności należy zaliczyć również wynagrodzenie prowizyjne od kwot zwindykowanych w ramach nabycia powierniczego? Wydaje się, że tak, jednak zasadne byłoby uzyskanie w tym zakresie potwierdzenia w drodze interpretacji indywidualnej. Problem tkwi w tym, że decyzję o wyborze metody rozliczania odsetek należy podjąć do końca stycznia i przed tym dniem warto byłoby mieć stosowne potwierdzenie. [przykład 2]

Wątpliwości nie powinno być co do przychodów z windykacji prowadzonej na zlecenie na podstawie umowy innej niż przelew powierniczy. Te przychody nie są wliczane do sumy przychodów z działalności polegającej na obrocie wierzytelnościami. Podobnie jeżeli chodzi o dokonywaną na własny rachunek sprzedaż powindykacyjną. Z przepisu będzie wynikało, że kwoty przychodów osiągniętych z tego tytułu nie stanowią przychodów z działalności polegającej na obrocie wierzytelności. Bez wątpienia należy uznać to za błąd prawodawcy (wprawdzie Polski Związek Faktorów zgłosił wniosek do projektu, jednak dotyczył on stosowania limitu w ogólności, a nie skupił się wystarczająco na treści wyłączenia), jednak uzasadnione wydaje się podjęcie próby ukształtowania (poprzez interpretacje indywidualne) wykładni, w ramach której uwzględnione byłoby to, że sprzedaż powindykacyjna to tak naprawdę spłata wierzytelności, a co za tym idzie przychód osiągnięty z tego tytułu należało będzie zrównać z przychodami z tytułu zbycia wierzytelności.

PRZYKŁAD 1

Za mało

Firma RKOW Leasing świadczy usługi leasingowe i wybrała na 2015 r. szczególną metodę rozliczania odsetek w kosztach (wg art. 15c ustawy o CIT). Duża grupa umów zawieranych przez firmę to umowy najmu długoterminowego. Oprócz tego, przy świadczeniu usług najmu oraz leasingu firma świadczy usługi obsługi flotowej, które realizowane są na podstawie umów odrębnych od umów o używanie pojazdów. Ponadto, firma refakturuje na korzystających usługi ubezpieczenia, co oznacza że korzystając z "dobrodziejstwa" orzeczenia TS UE traktuje ubezpieczenie jako świadczenie odrębne od leasingu i zwalnia taką usługę od VAT.

W ramach działalności, w 2015 r. firma uzyskała przychód w kwocie 100. Na przychód taki złożyły się:

Przychody z czynszów i innych opłat leasingowych: 60.

Przychody ze sprzedaży przedmiotów leasingu: 17.

Przychody z najmu długoterminowego (innego niż leasing): 12.

Przychody z obsługi flotowej: 6.

Przychody z refaktury ubezpieczeń: 4.

Inne przychody: 1

Niestety, pomimo działalności leasingowej firma będzie musiała stosować kryterium 50 proc. zysku z działalności operacyjnej, gdyż przychody z działalności leasingowej wyniosły tylko 77 proc. wobec wymaganych 80 proc. dla uniknięcia takiego limitowania odsetek w kosztach.

PRZYKŁAD 2

Wątpliwości

Firma WIND KOW świadczy usługi obrotu wierzytelnościami i windykacyjne ale wyłącznie na podstawie przelewów powierniczych. W 2015 r.firma uzyskała przychód 100 z czego 78 z obrotu wierzytelnościami, 20 z windykacji na podstawie umów przelewu powierniczego a 2 z innej działalności. Firma wybrała szczególną metodę rozliczania odsetek w kosztach. W 2015 r. firma zapłaciła odsetki w kwocie 24 i wypracowała zysk z działalności operacyjnej w kwocie 40 (połowa to 20). W związku z wątpliwościami co do klasyfikacji przychodów z windykacji w ramach przelewu powierniczego firma miała wątpliwości co do tego czy 4 z 17 zapłaconych odsetek (czyli nadwyżka ponad 50 proc. zysku z działalności operacyjnej) mogą być kosztem uzyskania przychodu.

@RY1@i02/2014/218/i02.2014.218.07100030a.802.jpg@RY2@

Radosław Kowalski doradca podatkowy

Radosław Kowalski

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Art. 15c ust. 5 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.) - w brzmieniu od 2015 r. Art. 1 pkt. 12 ustawy z 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1478).