Czy w sprawach podatkowych stosować językową wykładnię przepisów

Prymat wykładni językowej stwierdził już Sąd Najwyższy w uchwale w składzie siedmiu sędziów z 11 czerwca 1996 r. (sygn. akt III CZP 52/96). Wskazał, że wykładnia językowa na gruncie prawa podatkowego jest dominująca, gdyż każde odejście od gramatycznej treści przepisu powoduje niepożądane konsekwencje praktyczne, zwłaszcza gdy uwzględni się zasadę powszechności obowiązku podatkowego. Takie stanowisko zostało potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2002 r. (sygn. akt FPS 13/2001), w której stwierdzono, że mając na względzie prymat wykładni językowej na gruncie prawa daninowego, wynikający zarówno z restrykcyjnego charakteru zawartych w nim norm, jak i sposobu redagowania przepisów, z których te normy się wyprowadza, przede wszystkim należy skoncentrować się na poprawnym odczytaniu znaczenia językowego.

Niemniej odejście od wykładni językowej (literalnej) jest dopuszczalne, gdy rezultaty tej wykładni stają się trudne do zaakceptowania ze względów aksjologicznych. Dotyczy to takich sytuacji, w których bądź to zagrożone są wartości społeczne, najczęściej chronione konstytucyjnie (np. równość, sprawiedliwość), bądź wartości wewnętrzne systemu podatkowego (np. unikanie podwójnego opodatkowania). Sytuacje skłaniające do przełamania wykładni językowej opisywane są w różnorodny sposób. Określa się je przymiotnikami odnoszącymi się do rezultatów wykładni językowej, takimi jak: absurdalne, nieracjonalne czy sprzeczne z logiką.

Podsumowując, w dalszym ciągu niekwestionowany pozostaje pogląd, że wykładnia literalna jest podstawowym rodzajem wykładni prawa podatkowego. Odstąpienie od jej wyników jest wyjątkiem, który musi być uzasadniony szczególnymi okolicznościami wynikającymi z konstytucji lub systemu podatkowego.

@RY1@i02/2009/251/i02.2009.251.183.003a.001.jpg@RY2@

Robert Pasternak, partner i radca prawny w Deloitte Legal, Pasternak i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza