Wniosek o dofinansowanie będzie trzeba składać na nowych formularzach

W myśl art. 26c ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa) oraz rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (dalej: rozporządzenie) pracodawcy zamierzający uzyskać za dany miesiąc dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych wypełniają:

● jeden wniosek o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) oraz

● tyle informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (INF-D-P), ilu jest pracowników, do których wynagrodzenia pracodawca zamierza uzyskać dofinansowanie

oraz przesyłają je do PFRON w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który wypłacono wynagrodzenie, którego ma dotyczyć dofinansowanie.

Wzory wniosków i informacji określa wspomniane rozporządzenie z 9 stycznia 2009 r., zmienione nowelizacją z 22 lutego 2011 r. Pracodawcy będą po raz pierwszy obligatoryjnie stosować nowe wzory formularzy, wnioskując o dofinansowanie za marzec 2011 roku.

Wniosek Wn-D może być wnioskiem zgłoszeniowym, korygującym lub może dotyczyć dofinansowania.

Pracodawca oznacza rodzaj dokumentu w poz. 1 Wn-D, z tym że należy pamiętać, że wniosek może być np. jednocześnie korygujący i dotyczący dofinansowania (wówczas należy zaznaczyć dwa odpowiednie pola w poz. 1).

Dofinansowanie ma charakter memoriałowy. Tak jak wpłaty na PFRON, które odnoszą się do poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w danym okresie, także dofinansowanie odnosi się do okresu, w którym pracownik niepełnosprawny był zatrudniany. Przyjęcie tego podejścia pozwala pracodawcy lepiej oceniać korzyści i ryzyka finansowe związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych w danym okresie. Także PFRON może precyzyjnie monitorować sytuację na rynku zatrudnienia osób niepełnosprawnych - zarówno należne z tego tytułu przychody z tytułu wpłat pracodawców nieosiągających wymaganego poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, jak i wysokość wydatków np. związanych z dofinansowywaniem wynagrodzeń pracowników zatrudnianych w tym okresie. Jest to istotne, ponieważ wykazywane dane (z wyjątkiem danych adresowych), co do zasady, obrazują stan faktyczny zaistniały w okresie sprawozdawczym, a nie np. na dzień składania wniosku.

Reasumując, okresem sprawozdawczym, a więc okresem, za który pracodawca wnioskuje o dofinansowanie, jest miesiąc zatrudniania osoby niepełnosprawnej, za który wypłacono wynagrodzenie, do którego pracodawca zamierza uzyskać dofinansowanie.

Zatem składając wniosek zwykły (gdy w poz. 1 nie zaznaczono pola 3), należy wykazać w poz. 12 Wn-D miesiąc i rok zatrudniania pracownika, na którego pracodawca zamierza uzyskać dofinansowanie, a nie np. miesiąc, w którym wypłacono dofinansowanie (data wypłaty wynagrodzenia nie ma znaczenia przy wyznaczaniu okresu sprawozdawczego). Natomiast w razie korygowania uprzednio złożonego wniosku Wn-D należy wykazać okres sprawozdawczy taki, jaki wykazano w korygowanym wniosku.

Prawidłowe wyznaczenie okresu sprawo-zdawczego jest istotne nie tylko w związku z koniecznością zidentyfikowania ewentualnie korygowanych dokumentów, lecz także w celu zastosowania prawidłowego algorytmu wyliczania kwoty bazowej dofinansowania, który do 2013 roku ma ulegać wielu zmianom. Jeżeli np. zgodnie z art. 26a ust. 1a¹ ustawy od marca 2011 r. dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych nie będzie przysługiwało na osoby o umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności z ustalonym prawem do emerytury, to zmiana ta dotyczy dofinansowania za okresy, sprawozdawcze przypadające po dniu wejścia w życie tego przepisu, a więc za okresy począwszy od marca 2011 r. (potwierdza to również objaśnienie nr 13 do INF-D-P). Dlatego za ewidentnie błędną należy uznać obiegową opinię o tym, że zasady te będą stosowane także w odniesieniu do dofinansowania za luty 2011 r., które zostały wypłacone w marcu 2011 r. Data wypłacenia wynagrodzenia nie ma bowiem żadnego wpływu na wyznaczenie okresu sprawozdawczego wniosku Wn-D.

W poz. 14 Wn-D pracodawca wskazuje liczbę informacji INF-D-P załączonych do wniosku za dany miesiąc. Informacje INF-D-P służą do precyzyjnego wyliczenia kwoty dofinansowania do wypłaty na poszczególnych pracowników. Sumę kwot dofinansowania do wypłaty z poz. 55 wszystkich INF-D-P załączonych do wniosku Wn-D wykazuje się w poz. 13 wniosku jako kwotę dofinansowania, o wypłatę której wnioskuje pracodawca, składając omawiane dokumenty. Natomiast w poz. 15 Wn-D pracodawca wskazuje numer rachunku bankowego, na który będzie przekazywane dofinansowanie.

Identyfikacji pracodawcy służą dane wykazywane w blokach B, D.1., D.2. I D.3. wniosku Wn-D.

W bloku B wniosku Wn-D pracodawca wypełnia dane ewidencyjne. Po tych danych będzie identyfikowany przez PFRON.

Szybka identyfikacja następuje na podstawie danych wykazywanych w poz. 2 - 4 Wn-D, a więc na podstawie numeru w rejestrze PFRON, NIP oraz REGON.

Szczególnym numerem nadawanym pracodawcy przez PFRON jest numer w rejestrze PFRON (poz. 2 Wn-D). Jest to numer porządkowy. Składa się on z 9 znaków (2 cyfry, litera, 4 cyfry, litera, cyfra) i służy wyłącznie identyfikacji pracodawcy przez PFRON. Uzyskuje się go po wypełnieniu dokumentu zgłoszeniowego Wn-D (bez wypełnionej poz. 2) i przesłaniu do PFRON kopii: dokumentu potwierdzającego wpis do rejestru lub ewidencji (KRS, EDG itd.), zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON oraz decyzji w sprawie nadania NIP. Kopie te powinny być potwierdzone (np. przez pracodawcę) za zgodność z oryginałem. Jeżeli z jakiegokolwiek powodu pracodawca nie otrzymał tego numeru, to nie stanowi to przeszkody do składania wniosków Wn-D i informacji INF-D-P.

Innymi danymi identyfikującymi pracodawcę są NIP (poz. 3) i REGON (poz. 4). Numery te wykazuje się tylko, gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami pracodawca powinien je uzyskać. Numery te nie są wymagane, gdy ich nadanie nie wynika z przepisów prawa. Warto zauważyć, że o dofinansowanie może wnioskować każdy spełniający ustawowe warunki - pracodawca w rozumieniu art. 3 k.p., a więc każdy podmiot i osoba, którzy zatrudniają pracowników (tj. osoby świadczące pracę w ramach stosunku pracy na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę). Zatem potencjalnym wnioskodawcą może być nie tylko przedsiębiorca, lecz także np. rolnik czy podmiot prowadzący działalność nienastawioną na osiągnięcie zysku, a nawet osoba fizyczna zatrudniająca pracowników w celach niezwiązanych z prowadzeniem określonej działalności (np. zatrudniająca opiekunów, sprzątaczki dla celów prywatnych). Nie wszystkim im nadaje się np. REGON. Zatem podmioty, którym numery te nie są nadawane, składają Wn-D bez wypełnionych poz. 3 lub 4. Natomiast wypełniając poz. 4 Wn-D, pracodawcy mający 9-cyfrowy REGON (np. nieposiadający jednostek w różnych województwach) dodają na końcu 5 zer.

Dodatkowo pracodawca wykazuje dane o:

● formie prawnej w ujęciu REGON (poz. 7) oraz specjalnie kodowanej według słownika zawartego w objaśnieniach do wniosku (poz. 6),

● formie własności (poz. 8) kodowanej w uproszczony sposób poprzez wskazanie przeważającej własności Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych, JST, krajowych osób fizycznych, pozostałych krajowych jednostek prywatnych lub osób zagranicznych,

● wielkości (poz. 9) - ze wskazaniem na podstawie kryteriów określonych jak dla udzielania pomocy publicznej, czy wnioskodawca należy do: mikro- (kod 0), małych (kod 1), średnich (kod 2), innych (kod 3) przedsiębiorców lub - na podstawie kryteriów krajowych - czy pracodawca należy do podmiotów niebędących przedsiębiorcami (kod 4),

● PKD (poz. 11) - ustalone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji działalności (PKD) (Dz. U. nr 251, poz. 1885, z późn. zm.).

Natomiast w bloku D.1. podaje się pełną nazwę pracodawcy w brzmieniu takim, jak w dokumentach rejestrowych (poz. 5) oraz dane adresowe pracodawcy. Dane adresowe wykazywane w poz. 16 - 23 Wn-D dotyczą głównej siedziby pracodawcy, a nie miejsca (np. oddziału), w którym zatrudniane są osoby niepełnosprawne, na które ma być pobierane dofinansowanie. Za siedzibę w tym przypadku uznaje się także odpowiednio miejsce zamieszkania pracodawcy.

Dane adresowe wypełnia się jednokrotnie. Uznaje się, że później są one znane organowi (tj. PFRON) i nie ma potrzeby ponownego ich wypełniania dopóki są one aktualne. Prawodawca wyszedł ze słusznego założenia, że skoro zgodnie z art. 41 par. 2 k.p.a. zaniedbanie obowiązku podania aktualnego adresu skutkuje tym, że doręczanie pism pod dotychczasowy adres ma skutek prawny, to w interesie wnioskodawcy jest ich aktualizacja. Natomiast w celu wystarczającej identyfikacji adresata każdorazowo należy podawać adres poczty elektronicznej (poz. 24). W razie jakichkolwiek wątpliwości adres e-mail wnioskodawcy pozwoli PFRON skontaktować się z nim. Tak wypełnione wnioski uznaje się za spełniające warunek, o którym mowa w art. 63 par. 2 k.p.a. PFRON zatem nie będzie wzywał do uzupełnienia adresu ani nie pozostawi na podstawie art. 64 par. 1 k.p.a. wspomnianego wniosku bez rozpatrzenia.

Szczególnym rodzajem danych pozwalających PFRON na wstępną ocenę spójności danych adresowych wykazanych we wniosku Wn-D jest identyfikator adresu (poz. 10) Identyfikator ten składa się z 7 cyfr i uwzględnia województwo, powiat, gminę, miejscowość i dzielnicę. Wykaz identyfikatorów można znaleźć pod adresem URL: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL oz wykaz identyfikatorow.pdf (np. pracodawca mający siedzibę w Stanisławowie, gm. Pomiechówek wykazałby w poz. 10 Wn-D wartość 1414052, a w Sejnach - 2009011). Identyfikator podawany w Wn-D dotyczy zawsze adresu siedziby pracodawcy. Dane te są wykorzystywane także do analizy terytorialnego rozkładu wsparcia udzielanego przez PFRON.

W bloku D.2., w poz. 26-34 podaje się dane dotyczące adresu do korespondencji. Pracodawca podaje te dane w dwóch przypadkach, tj. gdy adres do korespondencji różni się od adresu siedziby pracodawcy oraz gdy pracodawca ten ustanowił pełnomocnika.

Natomiast potrzeba wypełnienia poz. 26-34 Wn-D dotyczących adresu do korespondencji zachodzi tylko wtedy, gdy adres ten różni się od adresu siedziby wykazanego w poz. 16-23. Jeżeli poz. 25 Wn-D pozostanie niewypełniona, to oznacza to, że dane dotyczące adresu do korespondencji są danymi pracodawcy.

Stosownie do art. 40 par. 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, to pisma doręcza się temu pełnomocnikowi.

Z dotychczasowych doświadczeń organów rozstrzygających w sprawach dotyczących dofinansowania wynika, że pracodawcy chętnie korzystają z pełnomocników przy wnioskowaniu o dofinansowanie. W związku z tym w omawianej nowelizacji rozporządzenia po raz pierwszy umożliwiono pracodawcom podawanie we wniosku Wn-D danych o ustanowionym pełnomocniku oraz danych adresowych pełnomocnika. Jeżeli zatem pracodawca wypełni poz. 25, w której wskaże imię i nazwisko pełnomocnika, to dane dotyczące adresu do korespondencji (z poz. 26-34) PFRON uzna za dane pełnomocnika. Wówczas należy przesłać do PFRON pełnomocnictwo dla osoby wskazanej w poz. 25 Wn-D. W razie odwołania pełnomocnika należy również poinformować PFRON. Zarówno pełnomocnictwo, jak i dokument odwołujący je, powinny zawierać dane pracodawcy, datę sporządzenia, datę, od której jest skuteczne, oraz oznaczenie pełnomocnika i wskazanie zakresu pełnomocnictwa (np. czy dotyczy wyłącznie przesyłania dokumentów, czy np. ogólnie załatwienia wszelkich spraw związanych z dofinansowaniem, w tym składania odwołań od decyzji prezesa zarządu PFRON).

Przyjęcie takiego sposobu postępowania oznacza, że już w pierwszym dokumencie złożonym przez pełnomocnika może być on wskazany jako właściwy do przesyłania dokumentów, o ile równolegle pracodawca przesłał do PFRON pełnomocnictwo dla osoby wskazanej w poz. 25 Wn-D. Należy jednak pamiętać, by w przypadku wypełniania wniosku Wn-D przez pełnomocnika po raz pierwszy wypełnić także poz. 16-24 Wn-D, żeby PFRON miał wiedzę o tym, w czyim imieniu działa pełnomocnik składając dany wniosek. Poza tym należy pamiętać także o tym, że dane dotyczące pełnomocnika podaje się wyłącznie w poz. 25-34 Wn-D. Zatem jeżeli nawet pełnomocnik jest zarejestrowany jako podmiot w rejestrze PFRON (bo rozlicza się z wpłat na PFRON lub sam także wnioskuje o dofinansowanie na zatrudnianych przez siebie pracowników), to należy bezwzględnie pamiętać o tym, że pełnomocnik nigdy nie wykazuje swoich danych w bloku B ani tym bardziej nie wnioskuje o łączne dofinansowanie na pracowników swoich oraz mocodawcy. Ponadto należy mieć na uwadze, że nawet w razie wskazania pełnomocnika w poz. 25 Wn-D nadal należy wypełniać poz. 24, w której wykazuje się kontaktowy adres e-mail pracodawcy. Pomoże to w wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości PFRON, które mogą dotyczyć np. zakresu pełnomocnictwa.

Ostatnią daną dotyczącą pracodawcy jest jego status. W bloku D.3., w poz. 35 pracodawca wskazuje, czy w okresie sprawozdawczym legitymował się statusem zakładu pracy chronionej (ZPChr), zakładu aktywności zawodowej (ZAZ), czy nie legitymował się takim statusem. Dane te pozwolą PFRON na ustalenie, czy:

● zasadnie pozostawiono niewypełnione poz. 21-32 w załączanej do wniosku informacji INF-D-P oraz na wstępną weryfikację prawidłowości wyliczenia kwoty bazowej dofinansowania wykazywanej w poz. 51 INF-D-P, która zależy m.in. od legitymowania się przez pracodawcę statusem ZPChr,

● udzielenie wnioskowanego dofinansowania ZAZ nie powoduje przekroczenia ogólnych pułapów intensywności finansowania tych zakładów ze środków PFRON (zob. art. 29 ust. 3 pkt 2 i art. 68c ust. 2 pkt 1 ustawy),

● zasadnie wypełniono poz. 21-32 INF-D-P, jeżeli pracodawca zaznaczył w poz. 35 Wn-D, że nie legitymował się statusem, co stanowiło warunek wypełnienia poz. 21-32 INF-D-P.

Oprócz danych organizacyjnych i dotyczących kwoty wnioskowanego dofinansowania Wn-D zawiera w blokach D.3, D.4. i D.5. ogólne dane dotyczące stanów zatrudnienia u wnioskodawcy.

W myśl art. 26a ust. 1a ustawy dofinansowanie nie przysługuje pracodawcy zatrudniającemu co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i nieosiągającemu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 proc. Z przepisu tego wynika zatem, że o dofinansowanie może wnioskować pracodawca, który w okresie sprawozdawczym zatrudniał:

● do 25 pracowników w przeliczeniu na etaty - bez względu na osiągany wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych albo

● co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na etaty - o ile osiągał co najmniej 6-procentowy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z art. 26b ust. 3 ustawy stany służące do ustalenia tego, czy pracodawca osiągnął co najmniej 25-etatowy stan zatrudnienia ogółem, a także stany służące do ustalenia tego wskaźnika ustala się na podstawie art. 21 ust. 1 i 5 oraz art. 28 ust. 3 ustawy Oznacza to, że każdy pracodawca zamierzający wnioskować o dofinansowanie powinien wstępnie ustalić stan zatrudnienia ogółem w okresie sprawozdawczym (wykazywany w poz. 37 Wn-D) tak, żeby mieć pewność, czy musi ustalać wspomniany wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Ponadto, w związku z tym, że zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych ustala się dzieląc przeciętny miesięczny stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych (ustalony w etatach) przez przeciętny miesięczny stan zatrudnienia ogółem (ustalony w etatach) - należy także ustalić stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych w tym okresie (wykazywany w poz. 38 Wn-D).

Na stan zatrudnienia ogółem składa się stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz stan zatrudnienia osób sprawnych (stan zatrudnienia osób niewliczanych do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych).

Do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych ustalanego za okresy począwszy od stycznia 2011 r. wlicza się pracowników w rozumieniu art. 2 k.p. (a więc osoby świadczące pracę w ramach stosunku pracy osoby, zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę). Ponadto w ZPChr do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych wlicza się oprócz tego także niepełnosprawnych wykonawców pracy nakładczej, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy, a więc wykonawców, dla których wynagrodzenie zostało ustalone co najmniej w wysokości:

● najniższego wynagrodzenia - jeżeli praca nakładcza stanowi dla nich jedyne źródło utrzymania albo

● połowy najniższego wynagrodzenia - w stosunku do pozostałych wykonawców.

W myśl art. 21 ust. 5 ustawy, z tak ustalonego stanu zatrudnienia wyłącza się osoby niepełnosprawne w okresie, w którym przebywają na urlopach bezpłatnych bez względu na to, czy były to urlopy udzielane fakultatywnie (np. na podstawie kodeksu pracy), czy obligatoryjnie (na podstawie odrębnych przepisów, np. o związkach zawodowych). Wyłączenie to stosuje się odpowiednio do zatrudnionych w ZPChr niepełnosprawnych wykonawców pracy nakładczej.

Natomiast do stanu zatrudnienia osób sprawnych wlicza się wyłącznie pracowników w rozumieniu art. 2 k.p. Na podstawie art. 21 ust. 5 ustawy ze stanu zatrudnienia osób sprawnych wyłącza się osoby wymienione w zamkniętym katalogu zawartym w art. 21 ust. 5 pkt 1-6 ustawy, a więc osoby zatrudnione:

● na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego,

● przebywające na urlopach wychowawczych,

● nie świadczące pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej,

● będące uczestnikami OHP,

● nie świadczące pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego,

● przebywające na obligatoryjnie udzielanych urlopach bezpłatnych.

Mając na uwadze to, że stany zatrudnienia służące do ustalenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych ustala się w etatach, w wartościach przeciętnych miesięcznych, należy precyzyjnie ustalić wymiar czasu pracy poszczególnych pracowników oraz okres wliczania ich do danego stanu zatrudnienia.

O ile nominalny wymiar czasu pracy osób zatrudnionych na podstawach wymienionych w art. 2 k.p. można ustalić na zasadach ogólnych, ponieważ np. z umowy o pracę wynika jednoznacznie, na jaką część etatu pracownik jest zatrudniony lub w jakich normach czasu pracy ma on ją świadczyć (np. 40/40, 18/18, 140 godzin miesięcznie itd.), to w przypadku niepełnosprawnych wykonawców pracy nakładczej zatrudnionych w ZPChr sposób ustalania ich nominalnego wymiaru czasu pracy określa art. 28 ust. 4 i 5 ustawy. Wymiar czasu pracy tych osób stanowi iloraz wysokości ustalonego (a nie wypracowanego lub wypłaconego) wynagrodzenia oraz najniższego wynagrodzenia (które w 2011 r. wynosi 1276 zł). Tak ustalony nominalny wymiar czasu pracy wykonawców pracy nakładczej zatrudnionych w ZPChr nie może być przyjęty w wartości wyższej niż 1 etat.

Następnie należy ustalić ramy czasowe wliczana danej osoby do ustalanego stanu zatrudnienia. W tym celu należy ustalić daty początkową i końcową wyznaczające okres, w którym dana osoba może być wliczana do tego stanu zatrudnienia.

Od 1 stycznia 2011 r. początkową datę wliczania pracowników (i niepełnosprawnych wykonawców pracy nakładczej zatrudnionych w ZPChr a wliczanych do stanu zatrudnienia pracowników) do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych określa art. 2a ustawy. Przepis ten stosuje się do stanów zatrudnienia osób niepełnosprawnych ustalanych za okresy począwszy od stycznia 2011 r. oraz do stanów ustalanych z wykorzystaniem orzeczeń przedstawionych pracodawcy po 1 stycznia 2011 r.

W myśl art. 2a ust. 1 ustawy - co do zasady - pracownika wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność pracownika.

Stosownie do art. 1 i 62 ustawy, orzeczeniami takimi są orzeczenia, o którym mowa w art. 3, 4a, 5 lub 62 ustawy. Jeżeli jednak pracownik przedstawi pracodawcy kolejne orzeczenie potwierdzające jego niepełnosprawność, to na podstawie art. 2a ust. 3 ustawy wlicza się go do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych także w okresie do 3 miesięcy poprzedzających dzień przedstawienia pracodawcy kolejnego orzeczenia, jeżeli z treści tego orzeczenia wynika, że w tym okresie osoba ta była niepełnosprawna. Natomiast, gdy osoba niepełnosprawna złożyła wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia nie później niż w dniu następującym po dniu wygaśnięcia poprzedniego orzeczenia, to wlicza się ją do stanu zatrudnienia także od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia, jeżeli z orzeczenia wynika, że w tym okresie osoba ta była niepełnosprawna. (art. 2a ust. 2 ustawy).

Końcową datą wliczania pracownika do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest data zastosowania wyłączenia z danego stanu na podstawie art. 21 ust. 5 ustawy lub data, w której pracodawca przestaje dysponować ważnym orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność pracownika (na ogół: w związku z wygaśnięciem orzeczenia, utratą lub zniszczeniem dokumentu).

Pracownik niewliczany do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, który jednocześnie nie podlega wyłączeniu na podstawie art. 21 ust. 5 ustawy, wliczany jest w okresie zatrudnienia do stanu zatrudnienia osób sprawnych.

Mając powyższe dane można obliczyć przeciętny miesięczny stan zatrudnienia w etatach, który jest równy sumie przeciętnych miesięcznych wymiarów czasu pracy poszczególnych pracowników zaliczonych do danego stanu zatrudnienia.

Przeciętny miesięczny wymiar czasu pracy pracownika zaliczanego do danego stanu zatrudnienia można ustalić wg wzoru: (przeciętny miesięczny wymiar) PMW = e x Ldz/Ldm (gdzie e - nominalny wymiar czasu pracy, Ldz - liczba dni wliczania pracownika do danego stanu zatrudnienia w danym miesiącu, Ldm - liczba dni kalendarzowych w danym miesiącu).

Wyniki tych obliczeń wykazuje się w poz. 37 i 38 Wn-D.

Reasumując, stosownie do art. 26a ust. 1a ustawy pracodawca może składać wniosek, jeżeli poz. 37 jest mniejsza od 25, bez względu na wartość wykazaną w poz. 38 (byleby była wyższa od 0), albo jeżeli poz. 37 jest większa lub równa 25, a iloraz poz. 38 i 37 Wn-D jest równy co najmniej 0,06.

Stosownie do art. 48a ust. 2 ustawy i par. 2 pkt 1 rozporządzenia dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych za okresy przypadające po 1 stycznia 2009 r. stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu art. 107 TFUE może być udzielane wyłącznie w zakresie niepowodującym naruszenia warunków udzielania pomocy w formie subsydiów płacowych na zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 41 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. WE L 214 z 9 sierpnia 2008, str. 3).

Jednym z tych warunków jest to, by dofinansowanie było konieczne na tyle, że pracodawca nie zrekrutowałby osoby niepełnosprawnej i nie zatrudniałby jej bez tej pomocy. Innymi słowy, aby udzielenie dofinansowania stanowiącego pomoc publiczną było zasadne, musi ono wywoływać efekt zachęty. Pracodawcy mający obowiązek wykazywania efektu zachęty mogą to uczynić metodą ilościową, a gdy nie jest to możliwe - metodą jakościową.

Efekt zachęty można uznać za wykazany, jeżeli pracodawca wykaże jednocześnie wzrost netto stanu zatrudnienia ogółem oraz wzrost netto stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Ustalenie, czy wzrost netto danego stanu zatrudnienia wystąpił, wymaga porównania stanu bieżącego do stanu referencyjnego.

Stanem bieżącym jest co do zasady stan z okresu sprawozdawczego. Stan ten ustala się w wartości przeciętnej miesięcznej, w przeliczeniu na etaty, z tym że katalog osób wliczanych do tego stanu oraz wyłączeń z tego stanu - ustala się na podstawie przepisów wspólnotowych, a nie na podstawie art. 21 ust. 1 i 5 oraz art. 28 ust. 3 ustawy.

Zastosowanie krajowych przepisów w tym zakresie jest nieuzasadnione z dwóch powodów. Po pierwsze, takiej możliwości nie przewiduje art. 26b ust. 3 ustawy, który wskazuje, kiedy w odniesieniu do dofinansowania można stosować wspomniane krajowe podstawy prawne wyliczenia stanów zatrudnienia. Po drugie, zastosowanie przepisów krajowych (w szczególności przewidujących wyłączenia przede wszystkim ze stanów zatrudnienia osób sprawnych) mogłoby dać zafałszowany wynik, powodując nieuzasadnione wykazanie efektu zachęty, a w konsekwencji pobranie nienależnej pomocy. Zatem do stanu tego wchodzą: pracownicy, osoby pracujące dla przedsiębiorstwa, podlegające mu i uważane za pracowników na mocy prawa krajowego (np. zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy), właściciele-kierownicy oraz partnerzy prowadzący regularną działalność w przedsiębiorstwie i czerpiący z niego korzyści finansowe. Natomiast wyłączenia dotyczą sprawnych i niepełnosprawnych praktykantów lub studentów odbywających szkolenie zawodowe na podstawie umowy o praktykę lub szkolenie zawodowe oraz osoby przebywające na urlopach rodzicielskich i wychowawczych.

Natomiast stanem referencyjnym jest średni stan zatrudnienia z 12 miesięcy poprzedzających okres sprawozdawczy.

Należy dodatkowo nadmienić, że wspomniany sposób ustalania stanu bieżącego dotyczy bieżącego występowania o dofinansowanie. Jeżeli jednak pracodawca notuje znaczące wahania stanu zatrudnienia np. w związku z sezonową pracą, to po upływie 12 miesięcy od początku miesiąca, w którym zatrudnił osobę niepełnosprawną, na którą zamierza uzyskać dofinansowanie, może ponownie próbować porównać stan bieżący do stanu referencyjnego powołując się na wyrok w sprawie Lodato (C-415/07). Należy jednak wskazać, że w tej sytuacji stanem bieżącym jest średni stan zatrudnienia z 12 miesięcy, począwszy od miesiąca zatrudnienia pracownika, na którego pracodawca zamierza uzyskiwać dofinansowanie.

Reasumując, wzrost netto stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych zostanie wykazany, jeżeli bieżący stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych (wykazany w poz. 40 Wn-D) będzie większy od referencyjnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych (wykazanego w poz. 42 Wn-D). Natomiast wzrost netto stanu zatrudnienia ogółem zostanie wykazany, jeżeli bieżący stan zatrudnienia ogółem (wykazany w poz. 39 Wn-D) będzie większy od referencyjnego stanu zatrudnienia ogółem (wykazanego w poz. 41 Wn-D). Tylko łączne spełnienie obu tych warunków skutkuje wykazaniem efektu zachęty metodą ilościową.

Informacja INF-D-P jest załączana do wniosku Wn-D za ten sam okres sprawozdawczy. Konieczne jest zatem wskazanie okresu sprawozdawczego, za który jest składana ta informacja (poz. 17 INF-D-P), w taki sposób, by był on zgodny z okresem sprawozdawczym wskazanym w poz. 12 Wn-D.

Należy także ponumerować kolejno informacje INF-D-P i w poz. 20 wpisać numer kolejny informacji pamiętając, by łączna liczba informacji INF-D-P była zgodna z liczbą wykazaną w poz. 14 Wn-D.

Informacja może być zwykła lub korygująca (korekta jest możliwa w razie jakichkolwiek niezgodności stanu wykazanego INF-D-P ze stanem faktycznym; korekty te mogą dotyczyć także kwot dofinansowania i stosownie do art. 49e ustawy mogą być korektami in plus lub in minus).

W celu oznaczenia typu informacji należy w poz. 19 INF-D-P zaznaczyć odpowiednie pole 1 albo 2.

Informacja INF-D-P służy precyzyjnemu wyliczeniu kwoty dofinansowania do wynagrodzenia konkretnego pracownika za dany miesiąc. W związku z tym pracodawca podaje nie tylko swój numer w rejestrze PFRON (poz. 1 INF-D-P), ale także szczegółowe dane identyfikacyjne pracownika (poz. 2-16). Dane te obejmują: imiona i nazwisko pracownika (poz. 5-7), PESEL (poz. 2), a w razie braku tego numeru - numer dowodu osobistego (poz. 3), NIP (poz. 4) oraz adres pracownika (poz. 8-16).

Dane te są niezbędne PFRON z dwóch powodów. Po pierwsze, korzystając z bazy ZUS w celu zweryfikowania danych (chociażby dotyczących kosztów płacy pracownika), PFRON musi dysponować na tyle dużą ilością danych, by bezspornie zidentyfikować pracownika.

Po drugie, od 1 stycznia 2011 r. ustawodawca powrócił do 1-etatowego limitu dofinansowania przysługującego na danego pracownika niezależnie od tego, u ilu pracodawców jest on zatrudniony. Zgodnie z art. 26b ust. 2a ustawy, gdy osoba niepełnosprawna jest zatrudniona w wymiarze czasu pracy przekraczającym ogółem pełny wymiar czasu pracy, miesięczne dofinansowanie przyznaje się na tę osobę w wysokości nieprzekraczającej kwoty miesięcznego dofinansowania przyznawanego na osobę zatrudnioną w pełnym wymiarze czasu pracy. Miesięczne dofinansowanie w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby w pierwszej kolejności przyznaje się pracodawcy, który wcześniej zatrudnił tę osobę.

Pracodawcy w składanych przez siebie informacjach wykazują pełne kwoty dofinansowania do wypłaty, tak jakby nie wiedzieli o zatrudnieniu pracownika u innych pracodawców. Pracodawcy, którzy wcześniej zatrudnili pracownika, mogą bowiem nie spełniać warunków do uzyskania dofinansowania, albo mogą nie chcieć uzyskać tej pomocy. Przewidywanie ich posunięć mija się z celem. PFRON i tak ustali kwotę dofinansowania na bazie posiadanych przez siebie danych, w tym danych pochodzących od innych pracodawców wnioskujących o dofinansowanie.

Pracownik X jest zatrudniony u pracodawców A na 0,5 etatu, B na 0,4 etatu i C na 0,6 etatu. Za 2010 r. pracodawcy ci naliczyliby dofinansowanie: A od 0,5 etatu, B od 0,4 etatu, zaś B od 0,6 etatu. Natomiast za 2011 r. pracodawcy ci mogą finalnie otrzymać dofinansowanie naliczone z uwzględnieniem art. 26b ust. 2a ustawy, a więc A od 0,5 etatu, B od 0,4 etatu, a C od 0,1 etatu (1 - 0,5 - 0,4). Jeżeli jednak B nie wnioskowałby o pomoc, to maksymalne dofinansowanie powinno być naliczone przez A od 0,5 etatu, a przez C - od 0,5 etatu (tj. 1 - 0,5). Gdyby np. pracownik był u pracodawcy A na urlopie bezpłatnym przez cały miesiąc, to B mógłby uzyskać dofinansowanie naliczone od 0,4 etatu, a C od 0,6.

Kwota dofinansowania do wypłaty (poz. 55 INF-D-P) nie może być wyższa od żadnej z trzech kwot, tj.: kwoty bazowej dofinansowania (poz. 51), kwoty kosztów płacy w części niesfinansowanej ze środków publicznych (poz. 52 - 53) ani od kwoty limitu kosztów płacy (poz. 54).

Do ustalenia kwoty bazowej dofinansowania służy kwota minimalnego dofinansowania (poz. 50) oraz przeciętne miesięczne wymiary czasu pracy (poz. 21-44 INF-D-P).

Kwota bazowa dofinansowania stanowi sumę iloczynów minimalnego wynagrodzenia, mnożnika zróżnicowania dofinansowania oraz przeciętnego wymiaru czasu pracy dotyczącego zaliczania pracownika do danego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

W odniesieniu do dofinansowania za okresy sprawozdawcze przypadające w 2011 r. kwota minimalnego wynagrodzenia wykazywana w poz. 50 wynosi 1276 zł.

W 2011 r. kwoty dofinansowania są zróżnicowane ze względu na: stopień niepełnosprawności pracownika, rodzaj niepełnosprawności (szczególne schorzenia, brak szczególnych schorzeń), ustalone prawo do emerytury pracownika oraz na status pracodawcy (ZPCH, inny pracodawca).

Sposób ustalania przeciętnego miesięcznego wymiaru czasu pracy przedstawiono powyżej. Należy zwrócić uwagę na to, że:

● dofinansowanie przysługuje wyłącznie za okres wliczania pracownika do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych (warto zatem zwrócić uwagę na art. 2 ustawy oraz na wyłączenie osób przebywających na urlopach bezpłatnych, które od 1 stycznia 2011 r. stosuje się do osób niepełnosprawnych. Kwota bazowa dofinansowania dla tych osób ulegnie odpowiedniemu pomniejszeniu,

● począwszy od marca 2011 r. wyłączono dofinansowania w odniesieniu do osób z lekkim i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które mają ustalone prawo do emerytury (każdej - wcześniejszej, pomostowej branżowej, zwykłej, a nie innego świadczenia),

Pracownik o znacznym stopniu niepełnosprawności zatrudniony na 0,75 etatu w Zakładzie pracy chronionej (przedsiębiorstwo usługowo-handlowe) do 10 marca korzystał z urlopu bezpłatnego, a 21 marca ustalono mu prawo do emerytury. Koszty płacy wyniosły 2000 zł i w całości finansowano je ze środków niepublicznych. Kwota bazowa to 490,45 zł (1276 x 0,75 x (0 x 10/31 + 1,6 x 10/31 + 0 x 11/31), koszty płacy po pomniejszeniach (2000), a limit kosztów płacy to 1500 zł (2000 x 0,75). Zatem dofinansowanie wyniesie 490,45 zł.

Pracownik (zatrudniony w firmie usługowo-handlowej) o lekkim stopniu niepełnosprawności ma ustalone prawo do emerytury, jednak jej nie pobiera. Nie ma to znaczenia, ponieważ art. 26a ust. 1a¹ ustawy odnosi się do wszystkich osób z ustalonym prawem do emerytury, nie różnicując ich według kryterium kwoty otrzymywanej emerytury czy faktycznego korzystania z tych świadczeń.

● w odniesieniu do okresów sprawozdawczych począwszy od stycznia 2011 r. osobami o szczególnych schorzeniach są osoby, w odniesieniu do których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję (schorzenia te dokumentuje się orzeczeniami, o których mowa w ustawie lub innymi orzeczeniami), oraz osoby niewidome (ślepotę dokumentuje się orzeczeniem, o którym mowa w ustawie, innym orzeczeniem lub zaświadczeniem lekarza specjalisty), a począwszy od 2011 r. osoby niepełnosprawne wlicza się do stanu osób o szczególnych schorzeniach od dnia przedstawienia dokumentu potwierdzającego te schorzenia (art. 2a ust. 4 ustawy), natomiast nie stosuje się wstecznego zaliczania do stanów zatrudnienia osób o szczególnych schorzeniach na podstawie art. 2a ust. 2 i 3 ustawy.

9 marca 2011 r. zatrudniony (na 1 etat na otwartym rynku pracy) pracownik dostarczył pracodawcy kolejne orzeczenie (o lekkim stopniu niepełnosprawności datującym się od 2005 r.) i szczególnym schorzeniu (upośledzenie umysłowe). Koszty płacy pracownika to 2200 zł, z czego 700 zł finansowane ze środków publicznych. Kwota bazowa dofinansowania to 990,34 zł (1276 x 1 x (0,42 x 8/31+ 0,9 x 23/31)), koszty płacy po pomniejszeniach to 1500 (2200-700), a limit kosztów płacy to 1650. Dofinansowanie wyniesie 990,34 zł.

Kwota kosztów płacy niezmiennie jest definiowana w art. 2 pkt 4a ustawy jako wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Koszty te wykazuje się w poz. 52 INF-D-P. Zgodnie z art. 26b ust. 7 ustawy dofinansowanie nie przysługuje do wynagrodzenia pracownika w części finansowanej ze środków publicznych. Zatem kwotą kosztów płacy niesfinansowaną ze środków publicznych będzie różnica kosztów płacy oraz kwoty pomniejszeń (poz. 52 INF-D-P).

Natomiast limit kosztów płacy, który może być pokryty dofinansowaniem, został w pełni przystosowany zarówno do podziału pracodawców na prowadzących działalność gospodarczą i jej nieprowadzących (art. 26a ust. 4 ustawy), jak i na pracodawców, dla których dofinansowanie stanowi pomoc publiczną oraz na pozostałych (art. 41 ust. 2 rozporządzenia KE). Przyjęto wielkość limitu na 90 proc. kosztów płacy dla pracodawców nieprowadzących działalności gospodarczej, dla których dofinansowanie nie stanowi pomocy publicznej. Dla pozostałych podmiotów limit ten wynosi 75 proc. Ustalona kwota limitu kosztów płacy jest wykazywana w poz. 54 INF-D-P i stanowi ona iloczyn kwoty kosztów płacy (poz. 52 INF-D-P) oraz odpowiednio 0,9 lub 0,75.

Ustalona przez pracodawcę kwota dofinansowania do wypłaty jest równa albo najniższej z kwot: kwoty bazowej dofinansowania, kosztów płacy w części niesfinansowanej ze środków publicznych lub limitu kosztów płacy albo 0. Dofinansowanie może być równe 0, jeżeli dla pracodawcy dofinansowanie na danego pracownika stanowi pomoc publiczną (poz. 46 INF-D-P), a pracownik ten nie jest stale zatrudniany w warunkach efektu zachęty (poz. 48 INF-D-P), np. gdy mimo obowiązku nie wykazano efektu zachęty lub wykazany efekt zachęty ustał.

Warto zauważyć, że tak jak dotychczas efekt zachęty powstaje w okresie podjęcia zatrudnienia przez osobę niepełnosprawną, jednak inaczej niż w poprzednio obowiązującym formularzu INF-D-P informację na temat zachowania efektu zachęty podaje się w każdej informacji INF-D-P dla danego pracownika i od wykazanych danych zależy to, czy dofinansowanie w ogóle będzie należne.

W nowych formularzach przewidziano kilka udogodnień dla pracodawców.

Po pierwsze, wnioskodawca może przekazywać część danych jednokrotnie, wypełniając je ponownie w razie ich zmiany. Dotyczy to nie tylko wspomnianych już danych adresowych oraz danych dotyczących ustanowionego pełnomocnika (zob. poz. 15-23 i 25-33 Wn-D), ale także danych z poz. 6-11 Wn-D (dane dotyczące formy prawnej, formy własności, wielkości pracodawcy, identyfikatora adresu oraz PKD), jak również części danych identyfikacyjnych i adresowych dotyczących osoby, do wynagrodzenia której pracodawca zamierza uzyskać dofinansowanie (poz. 7-16 INF-D-P).

Po drugie, w zamieszczonym we wniosku Wn-D oświadczeniu pracodawcy o nieznajdowaniu się w trudnej sytuacji ekonomicznej wskazuje się wyłącznie na tzw. twarde przesłanki oceny sytuacji ekonomicznej pracodawcy.

Po trzecie, z wniosku Wn-D usunięto oświadczenie pracodawcy o tym, że do wniosku załącza informację, o której mowa w art. 37 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 z późn. zm.). Jednocześnie zmieniono par. 7 pkt 1 rozporządzenia w sprawie dofinansowania. Po tej zmianie PFRON, po otrzymaniu informacji i wniosków sprawdzi je pod względem rachunkowym i formalnym oraz, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, poinformuje pracodawcę o uznaniu wniosku za kompletny i prawidłowo wypełniony albo informuje pracodawcę o stwierdzonych nieprawidłowościach dotyczących wniosku i wzywa do ich usunięcia wraz z pouczeniem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w przypadku ich nieusunięcia.

Zmiany te mają istotne znaczenie dla pracodawcy. Z jednej strony wydłużono do 14 dni termin, w którym PFRON ma obowiązek dokonać wstępnej weryfikacji wniosku i informacji pod względem formalnym i rachunkowym. Z drugiej strony PFRON nie będzie się ograniczał wyłącznie do wysłania wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Po zmianie PFRON będzie musiał albo poinformować prawodawcę o brakach formalnych, albo poinformować go o tym, że wniosek jest kompletny i prawidłowo wypełniony. Jest to ważne, ponieważ ułatwi to ustalanie daty, od której biegnie termin do załatwienia sprawy przez PFRON a w razie niezałatwienia sprawy w tym terminie - nalicza się odsetki (art. 26c ust. 3a ustawy). PFRON nie będzie mógł także być w tym zakresie bezczynny.

Rozwiązanie to jest ważne także dlatego, że usunięcie z wniosku Wn-D oświadczenia o załączeniu informacji o pomocy publicznej pozwoli na przypisanie właściwych skutków niezałączeniu tej informacji. Zgodnie z art. 37 ust. 7 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, do czasu przekazania przez podmiot ubiegający się o pomoc zaświadczeń, oświadczeń lub informacji pomoc nie może być udzielona temu podmiotowi (sprawy nie pozostawia się jednak bez rozpoznania jak w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych stosownie do par. 7 rozporządzenia). Jeżeli pracodawca nie załączy tych dokumentów, a termin rozpatrzenia wniosku upłynie, to będzie np. mógł się odwołać od decyzji określającej wysokość dofinansowania, o której mowa w art. 26c ust. 4 ustawy.

Upływ terminu do załatwienia sprawy przez PFRON będzie dyscyplinował także pracodawcę, dla którego korzystniej będzie złożyć informację o pomocy publicznej przed upływem wspomnianego terminu z uwagi na możliwość szybszego uzyskania dofinansowania.

@RY1@i02/2011/053/i02.2011.053.209.0005.001.jpg@RY2@

Rodzaje orzeczeń dokumentujących niepełnosprawność

@RY1@i02/2011/053/i02.2011.053.209.0005.002.jpg@RY2@

Wartości wskaźnika zróżnicowania dofinansowania

@RY1@i02/2011/053/i02.2011.053.209.0005.003.jpg@RY2@

Luiza Klimkiewicz, specjalista pomocy publicznej

Luiza Klimkiewicz

specjalista pomocy publicznej

Art. 2a, art. 26, art. 26a, art. 26c, art. 28 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., nr 214, poz. 1407 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.).