Jakie składki i podatek, gdy płatnikiem pracownik z Polski, a pracodawcą firma z Czech

ODPOWIEDŹ

@RY1@i02/2017/163/i02.2017.163.033000200.801.jpg@RY2@

Izabela Nowacka ekspert od wynagrodzeń

Osoba zatrudniona może wykonywać wobec ZUS obowiązki płatnika składek na podstawie umowy zawartej z firmą zagraniczną, dla której pracuje w Polsce. Pracownik podlega opodatkowaniu w Polsce, ale miesięczne zaliczki na podatek dochodowy oblicza i wpłaca samodzielnie. Czeski zakład pracy nie jest ich płatnikiem do polskiego urzędu skarbowego.

Obowiązujące przepisy unijne pozwalają zagranicznemu pracodawcy niemającemu w Polsce siedziby ani przedstawicielstwa scedować obowiązki wobec ZUS na pracownika, który staje się płatnikiem składek. Obsługiwany jest przez właściwy z uwagi na swoje miejsce zamieszkania oddział (inspektorat) ZUS. Pracownik - płatnik składek będący obywatelem Polski posługuje się w tym celu osobistym numerem NIP.

Pracownik pełniący rolę płatnika zaczyna od wypełnienia obowiązku zgłoszeniowego. Polega on na zgłoszeniu się do właściwej miejscowo jednostki ZUS:

wz kopią zawartej z pracodawcą zagranicznym umowy o przejęciu obowiązków płatnika,

wz kopią decyzji o nadaniu NIP.

Oprócz tego wypełnia i składa dwa formularze w terminie 7 dni od nawiązania stosunku pracy: ZUS ZUA oraz ZUS ZAA, w których jako dane identyfikacyjne płatnika (blok II) podaje swój NIP, PESEL, nazwisko i imię.

Zgłoszenie następuje ze specjalnym kodem tytułu ubezpieczenia dla tej grupy ubezpieczonych - płatników składek. Ten kod to 01 25xx oznaczający pracownika podlegającego ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu opłacającego składki na własne ubezpieczenia w przypadku określonym w art. 109 rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz. WE z 1972 r. L 74, s. 1 ze zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, s. 83), zwanego dalej rozporządzeniem Rady (EWG) nr 574/72 albo w art. 21 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE z 2009 r. L 284, s. 1 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE) nr 987/2009.

Na składanym formularzu ZUS ZAA pełniący obowiązki płatnika pracownik zgłasza dodatkowo adres podmiotu zagranicznego, z którym zawarł umowę o przejęciu obowiązków płatnika składek.

Jakie dokumenty

Pracownik pełniący rolę płatnika składek ma obowiązek składać za każdy miesiąc:

wdeklarację ZUS DRA lub

wdeklarację ZUS DRA z dołączonym do niej raportem ZUS RCA oraz ewentualnym ZUS RSA w razie okoliczności takiej, jak np. choroba czy urlop bezpłatny.

Ponadto przy rozliczaniu składek powinien przestrzegać następujących zasad:

wjeżeli w danym miesiącu nie występowały żadne przerwy, które podlegają zgłoszeniu do ZUS, rozliczenie należnych składek następuje tylko w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA;

wza miesiąc, w którym ubezpieczony nie uzyskał przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składek i nie występowały żadne przerwy podlegające zgłoszeniu do ZUS, składa się zerową deklarację ZUS DRA;

wjeżeli w danym miesiącu wystąpiły przerwy, które podlegają zgłoszeniu (np. choroba), do ZUS należy przekazać oprócz deklaracji ZUS DRA odpowiednie raporty, tj. ZUS RCA, ZUS RSA;

wgdy ubezpieczony otrzyma wynagrodzenie już po dniu, w którym ustał dla niego tytuł do ubezpieczeń, za miesiąc, w którym osoba ta otrzymała wynagrodzenie, komplet składanych dokumentów rozliczeniowych powinien się składać z:

- deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA i rozliczonych należnych składek;

- dołączonego do niej raportu ZUS RCA, z wpisanym w polu "kod tytułu ubezpieczenia" kodem 30 00 XX oraz prawidłowo wypełnionymi polami dotyczącymi podstawy wymiaru składek i składkami na poszczególne ubezpieczenia.

Dokumenty trzeba składać i należne składki opłacać w terminie do 15. dnia następnego miesiąca za dany miesiąc. Pracownik realizujący obowiązki ubezpieczeniowe na podstawie umowy zawartej z pracodawcą zagranicznym z państwa UE przekazuje dokumenty w formie papierowej (wypełniony formularz lub wydruk z programu Płatnik).

W przypadku ustania obowiązku ubezpieczeń pracownik pełniący obowiązki płatnika składek musi złożyć następujące formularze:

wZUS ZWPA - w celu wyrejestrowania się jako płatnik składek,

wZUS ZWUA - w celu wyrejestrowania się jako osoba ubezpieczona.

Firma sama opłaca składki

Pracodawca zagraniczny niemający w Polsce siedziby ani przedstawicielstwa, mający siedzibę w kraju będącym członkiem UE, może sam przyjąć na siebie ciężar zadań płatnika składek. Wtedy obsługiwany będzie wyłącznie przez I Oddział ZUS w Warszawie i musi uzyskać identyfikator NIP. O jego nadanie zwraca się do naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Warszawie.

Obowiązkiem pracodawcy zagranicznego jest zgłoszenie się (lub za pośrednictwem upoważnionej osoby) do I Oddziału ZUS w Warszawie z kopią decyzji o nadaniu NIP oraz wypełnionym formularzem zgłoszenia płatnika składek, odpowiednio:

wZUS ZPA - gdy jest osobą prawną, wpisując jako dane identyfikacyjne NIP oraz nazwę skróconą,

wZUS ZFA - gdy jest osobą fizyczną, wpisując jako dane identyfikacyjne NIP, nazwisko i imię (lub nazwę skróconą), serię i numer paszportu (wpisując ciąg maksymalnie 9 pierwszych cyfr i liter).

W przypadku gdy podmiot zagraniczny lub osoba fizyczna zostaną zarejestrowani w Polsce przez właściwy urząd skarbowy jako podatnicy VAT UE, w danych identyfikacyjnych wykazywanych w dokumentach ubezpieczeniowych oraz płatniczych należy podawać NIP bez symbolu PL. Zgłoszenie płatnika składek powinno zostać złożone w terminie 7 dni od daty zatrudnienia pierwszej obejmowanej ubezpieczeniem osoby. Obok zgłoszenia płatnika pracodawca zagraniczny dokonuje imiennego zgłoszenia zatrudnionych pracowników na formularzu ZUS ZUA. Podaje w nim:

wdane identyfikacyjne pracownika, w tym PESEL,

wdane identyfikacyjne pracodawcy (dane ze zgłoszenia płatnika).

Płatnik jest zobowiązany do rozliczania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i ich opłacania za każdy miesiąc rozliczeniowy w terminie do 15. dnia następnego miesiąca. W tym samym terminie składa:

wZUS DRA, ZUS RCA oraz

wZUS RSA (przy rozliczaniu wypłaconych świadczeń lub zgłaszaniu przerw w opłacaniu składek).

Gdy płatności są dokonywane z zagranicy, powinny być kierowane na rachunki ZUS umiejscowione w głównym oddziale walutowo-dewizowym NBP.

Pracodawcy zagraniczni, którzy rozliczają składki za nie więcej niż pięć osób, mogą przekazywać dokumenty rozliczeniowe w formie papierowej (wypełniony formularz lub wydruk z programu Płatnik). Pozostali muszą to robić drogą teletransmisji, ZUS nie kwestionuje jednak dokumentów rozliczeniowych w formie papierowej.

Właściwy polski fiskus

Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Zasadę tę należy jednak stosować z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Zgodnie z art. 14 umowy polsko-czeskiej wynagrodzenia, pensje i inne podobne świadczenia uzyskane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w umawiającym się państwie (tj. w Polsce) w związku z wykonywaniem pracy najemnej podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie, chyba że praca wykonywana jest w drugim umawiającym się państwie (w Czechach). Wtedy dochody te mogą być opodatkowane u nim. Wynika z tego, że wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wykonywanej w Polsce wypłacane przez czeskiego pracodawcę osobie zamieszkałej w Polsce podlega opodatkowaniu wyłącznie w naszym kraju. Jednak nie ma tu zastosowania art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa podatkowa), który ustanawia zakład pracy jako płatnika zaliczek z tytułu stosunku pracy. W tym przypadku podatnik powinien postępować zgodnie z art. 44 ust. 1a pkt 1 ustawy podatkowej. Stanowi on, że podatnicy osiągający dochody bez pośrednictwa płatników ze stosunku pracy z zagranicy są zobowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Miesięczną zaliczkę w wysokości 18 proc. (bez stosowania miesięcznej kwoty zmniejszającej podatek) oblicza się od dochodu, za który uważane są uzyskane w ciągu miesiąca przychody po odliczeniu miesięcznych pracowniczych kosztów uzyskania oraz zapłaconych w danym miesiącu składek na ubezpieczenie społeczne. Przy obliczaniu zaliczki podatnik może stosować wyższą, bo 32-proc. stawkę podatkową. Zaliczkę tak obliczoną zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne (7,75 proc.) zapłaconej w danym miesiącu ze środków podatnika.

Miesięczną zaliczkę wpłaca się w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskano dochód, a za grudzień - w terminie złożenia zeznania podatkowego, czyli do 30 kwietnia roku następnego.

Nie ma obowiązku składania żadnych miesięcznych deklaracji podatkowych. Po zakończeniu roku podatkowego podatnik składa zeznanie roczne (PIT-36).

Warto również podkreślić, że przychód w walucie obcej należy przeliczyć na złote według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania tego przychodu.

Jeżeli płatnikiem składek jest pracownik, to pracodawca zagraniczny jest zobowiązany przekazać mu pełną kwotę wynagrodzenia (brutto) oraz składki społeczne w swojej części i na Fundusz Pracy, które jako pracodawca jest zobowiązany finansować. Z otrzymanej sumy pracownik powinien opłacić składki oraz naliczyć i przekazać do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kwotę zaliczki PIT.

Ile do wypłaty w lipcu

Umowa między stronami przewiduje przejęcie obowiązków płatnika składek przez pracownika. 14 lipca pracownik opłacił do ZUS składki za czerwiec w kwocie:

● 872,20 zł - ubezpieczenia społeczne,

● 494,06 zł - ubezpieczenie zdrowotne (do odliczenia od zaliczki na podatek dochodowy: 425,44 zł).

Wynagrodzenie za lipiec pracownik otrzymał 31 lipca. 28 lipca kurs średni euro w NBP wyniósł 4,2617 zł, czyli pracownik zarobił 6392,55 zł (1500 euro x 4,2617 zł). Zaliczka na podatek za lipiec płatna do 21 sierpnia (20 sierpnia to dzień wolny) wynosi:

● 6392,55 zł - 111,25 zł - 872,20 zł (składki zapłacone w lipcu) = 5409,10 zł; po zaokrągleniu 5409 zł - dochód,

● 5409 zł x 18 proc. = 973,62 zł - zaliczka na podatek,

● 973,62 zł - 425,44 zł (składka zdrowotna opłacona w lipcu - 7,75 proc.) = 548 zł - zaliczka na podatek do zapłaty po zaokrągleniu do pełnych złotych.

Składki należne od wynagrodzenia za lipiec zapłacone 16 sierpnia (15 sierpnia to dzień wolny od pracy) będą do odliczenia w sierpniu. Należy bowiem pamiętać, że odliczeniu podlegają składki zapłacone w danym miesiącu (czyli za miesiąc poprzedni), a nie potrącone przez płatnika, tak jak ma to miejsce w standardowych obliczeniach zaliczek. ⒸⓅ

AB

Izabela Nowacka

ekspert od wynagrodzeń

Podstawa prawna

Art. 3 ust. 1, art. 4a, art. 11a ust. 1, art. 26 ust. 1 pkt 2, art. 27b, art. 44 ust. 1a, ust. 3a, ust. 3c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.).

Art. 14 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu sporządzonej w Warszawie 13 września 2011 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 991 ze zm.).