Czy niepełnosprawnym przysługuje urlop w wyższym wymiarze

Pracownicy niepełnosprawni uprawnieni są do dodatkowego urlopu. Nabycie prawa do tego urlopu uzależnione jest jednak od kilku warunków.

Pierwszym z nich jest zaliczenie takiego pracownika do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Kolejnym wymogiem jest przepracowanie jednego roku po dniu zaliczenia takiej osoby do jednego z tych stopni niepełnosprawności.

Wymiar dodatkowego urlopu wynosi 10 dni. Prawa do dodatkowych 10 dni urlopu pracownik niepełnosprawny nie nabędzie tylko wtedy, gdy ze względu na uprawnienie wynikające z odrębnych przepisów przysługuje mu inny dodatkowy urlop lub posiada on prawo do wyższego niż 26 dni urlopu.

Pewne wątpliwości u pracodawcy wzbudzić mógł natomiast fakt, iż zatrudniani przez niego pracownicy nie domagali się udzielenia przysługującego im urlopu w naturze. Jak wynika jednak z wyroku Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2005 r. (II PK 339/04, OSNP 2006/9-10/150), prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zaliczonemu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, chociażby nie wystąpił do pracodawcy o przyznanie takiego urlopu. Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż ani kodeks pracy, ani inne przepisy ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji nie uzależniają prawa do urlopu wypoczynkowego od wniosku osoby do urlopu uprawnionej. Prawo do urlopu, w tym urlopu dodatkowego, powstaje bowiem z mocy prawa i pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu. Co więcej, nawet nieuzyskanie przez pracodawcę wiadomości o przysługującym pracownikowi z mocy prawa prawie do dodatkowego urlopu wypoczynkowego może oznaczać najwyżej tyle, że pracodawcy nie można zarzucić zawinionego niewykonywania zobowiązania do udzielenia urlopu zgodnie z przepisami prawa pracy.

Brak winy pracodawcy nie unicestwia natomiast samego prawa pracowników do urlopu wypoczynkowego.

Jeżeli przesłanką prawa do ekwiwalentu pieniężnego jest niewykorzystanie przysługującego urlopu z powodu rozwiązania stosunku pracy, to pracownicy, którzy nie wykorzystali urlopu w naturze, zasadnie domagają się wypłacenia im ekwiwalentu.

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 171 par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Art. 19 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.).