W jaki sposób zatrudniony może ustalić istnienie stosunku pracy
Nasza firma zatrudniała spawacza na budowie. Nie zawarliśmy umowy na piśmie, ale przychodził on codziennie do pracy i pracował przez 8 godzin pod kierownictwem majstra. Trwało to 6 miesięcy. Gdy szef firmy poinformował go, że już nie ma dla niego pracy, ten zażądał wydania mu świadectwa pracy i wypłaty ekwiwalentu za urlop. Gdy firma odmówiła, wystąpił z powództwem do sądu pracy. Równocześnie jednak toczyło się postępowanie przed sądem karnym przeciwko szefowi firmy, który został oskarżony o to, że nie zabezpieczył odpowiednio terenu budowy, a w szczególności nie zastosował odpowiednich środków zabezpieczających pracowników (w tym tego spawacza) przed upadkiem z wysokości, czym naraził ich na niebezpieczeństwo utraty życia, tj. o przestępstwo z art. 220 k.k. Sąd karny skazał szefa firmy za to przestępstwo. Czy po uprawomocnieniu się tego wyroku sąd pracy będzie związany ustaleniami sądu karnego i uzna, że spawacz ten był zatrudniony na podstawie stosunku pracy?
Sąd pracy będzie związany ustaleniem zawartym w wyroku skazującym i z pewnością uwzględni powództwo tego spawacza. Pracownik może bowiem uzyskać ustalenie istnienia stosunku pracy nie tylko w procesie przed sądem pracy, ale także i w wyniku sprawy karnej toczącej się przeciwko pracodawcy.
Kodeks postępowania cywilnego określa wpływ wyroku sądu karnego na rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu cywilnym (także z zakresu prawa pracy). Z art. 11 k.p.c. wynika bowiem, że sąd pracy jest związany ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Związanie to oznacza niedopuszczalność dokonywania przez sąd pracy odmiennych ustaleń niż dokonane w wyroku karnym i stanowi odstępstwo od zasady swobodnej oceny dowodów. Celem tej regulacji jest uniknięcie wydania na podstawie tych samych okoliczności faktycznych różnych orzeczeń przez sąd cywilny i karny, a także konieczności przeprowadzania po raz kolejny (raz w postępowaniu karnym, drugi raz - w cywilnym) tych samych dowodów.
Sąd pracy związany jest ustaleniami dotyczącymi popełnienia przestępstwa, a więc okolicznościami składającymi się na jego stan faktyczny, tj. osobą sprawcy, przedmiotem przestępstwa oraz czynem przypisanym oskarżonemu, które znajdują się w sentencji wyroku sądu karnego. Jeśli więc sąd karny wyda prawomocny wyrok skazujący, w którym ustali też istnienie stosunku pracy, to wyrok ten będzie wiązał sąd pracy ( np. w sprawie o wynagrodzenie lub o wydanie świadectwa pracy). Sąd ten nie będzie więc mógł wówczas poczynić innych ustaleń i stwierdzić, że strony nie łączyła umowa o pracę, lecz np. umowa-zlecenie lub umowa o dzieło.
Jeśli w sądzie pracodawca został skazany za to, że będąc odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnił tego obowiązku i przez to naraził pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, to wyrok taki będzie także przesądzał, że strony łączył stosunek pracy. Podobnie wypowiadał się Sąd Najwyższy w uchwale z 15 grudnia 2005 r. (I KZP 34/05, OSNKW 2006/1/2), a także w postanowieniu z 13 kwietnia 2005 r. (III KK 23/05, OSNKW 2005/7-8/69) stwierdzając, że pracownikiem w rozumieniu art. 220 par.1 k.k. jest osoba określona w art. 2 k.p.
@RY1@i02/2011/232/i02.2011.232.21700120a.802.jpg@RY2@
Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach
Ryszard Sadlik
sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach
Art. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Art. 220 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu