Jak zatrudnić stażystę skierowanego do firmy przez urząd pracy

Staż odbywany przez bezrobotnego na podstawie skierowania z powiatowego urzędu pracy stanowi dość popularną formę aktywizacji zawodowej osób będących bez pracy. W trakcie stażu osoba bezrobotna ma możliwość zdobycia doświadczenia zawodowego co zwiększa jej szanse na znalezienie pracy. Ma również zapewnione źródło dochodu w postaci stypendium. Zalety organizowania w zakładzie stażu widzą też pracodawcy: w przypadku zatrudnienia stażysty są zwolnieni z licznych obowiązków związanych z zatrudnieniem pracowników, w tym wypłaty wynagrodzenia.

Staż organizowany dla bezrobotnych jest dobrym sposobem sprawdzenia kandydata na przyszłego pracownika. Pracodawcy mogą powierzać mu określone zadania i czynności bez nawiązywania z nim stosunku pracy. Korzyści mają też sami stażyści. Osoba skierowana na staż, choć nie pozostaje w stosunku pracy z pracodawcą, nabywa u niego praktyczne umiejętności do wykonywania określonej pracy. Dla wielu młodych ludzi forma ta stanowi pierwsze doświadczenie zawodowe.

Aktualnie ze stażu trwającego przez okres nieprzekraczający sześciu miesięcy mogą korzystać wszystkie osoby znajdujące się w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy. Chodzi tu m.in. o długotrwale bezrobotnych a także o bezrobotnych:

● powyżej 50 roku życia,

● bez kwalifikacji zawodowych, bez doświadczenia zawodowego lub bez wykształcenia średniego,

● samotnie wychowujących co najmniej jedno dziecko do 18 roku życia,

● niepełnosprawnych.

Z preferencji korzystają natomiast osoby do 25 roku życia, dla których staż może wynosić do 12 miesięcy. Dotyczy to także bezrobotnych, którzy nie ukończyli 27 roku życia w okresie 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie lub innym dokumencie poświadczającym ukończenie szkoły wyższej.

Status stażysty jest inny niż pracownika, ale w pewnych kwestiach ustawodawca nakazał traktować ich tak samo. Dotyczy to w szczególności obowiązków pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca jest zobowiązany zapewnić stażyście profilaktyczną ochronę zdrowia w zakresie przewidzianym dla pracowników. Na tych samych zasadach co pracowników pracodawca musi także przeszkolić bezrobotnego w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych. Ponadto ma on obowiązek przydzielić mu odzież i obuwie robocze, środki ochrony indywidualnej oraz niezbędne środki higieny osobistej, jak również bezpłatne napoje i posiłki profilaktyczne. Także w powyższym zakresie jest on zobowiązany kierować się zasadami ustalonymi dla pracowników.

Staż odbywany u pracodawcy nie wymaga zawarcia umowy o pracę ani też prowadzenia dokumentacji pracowniczej. Pracodawca zawiera natomiast w tym celu umowę ze starostą, w imieniu którego działa zwykle dyrektor właściwego powiatowego urzędu pracy. Pracodawca nie musi także formułować typowego zakresu czynności, zakres taki określa w programie będącym integralną częścią umowy zawartej ze starostą.

Przy ustalaniu programu dla stażysty powinny być brane pod uwagę jego predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, poziom wykształcenia oraz dotychczasowe kwalifikacje zawodowe. Pracodawca powinien też wyznaczyć opiekuna stażysty. Ma także obowiązek zaznajomić bezrobotnego z programem stażu oraz z jego obowiązkami i uprawnieniami, a także z obowiązującym regulaminem pracy, względnie innym aktami zakładowymi mającymi znaczenie w zakresie wykonywania przez niego czynności objętych programem stażu. Takimi dokumentami mogą być różnego rodzaju instrukcje, np. z zakresu bhp, obsługi maszyn czy bezpieczeństwa informatycznego.

Bezrobotny wykonuje czynności w wymiarze czasu obowiązującym pracownika zatrudnionego na danym stanowisku. Stażysta ma także obowiązek stosować się do poleceń pracodawcy i opiekuna, o ile nie są one sprzeczne z prawem.

Pracodawca nie musi natomiast ewidencjonować czasu pracy stażysty. Nie wypłaca on także bezrobotnemu żadnych świadczeń, w tym także przysługujących za czas choroby. Konsekwentnie jest on też zwolniony ze sporządzania dokumentów z tym związanych. Pracodawca ma jednak obowiązek przygotować dokumentację wypadkową oraz ustalić okoliczności i przyczyny w karcie wypadku w razie, gdy bezrobotny uległ wypadkowi przy pracy. Z reguły dostarcza on także urzędowi pracy dokument potwierdzający odbywanie stażu zgodnie z przyjętym programem (listę obecności).

Poza tym pracodawca ma obowiązek bezzwłocznego, nie później jednak niż w ciągu siedmiu dni, informowania powiatowego urzędu pracy o przerwaniu przez bezrobotnego odbywania stażu, a także o każdym dniu jego nieusprawiedliwionej nieobecności lub o innych zdarzeniach istotnych dla realizacji programu. Pracodawca jest też zobligowany do wydania opinii o odbyciu stażu niezwłocznie po jego ukończeniu.

To, że w ramach stażu nie dochodzi do nawiązania stosunku pracy z pracodawcą, oznacza, że bezrobotny nie nabywa uprawnień pracowniczych, w tym prawa do urlopu wypoczynkowego. Przysługują mu jednak, na podstawie odrębnych przepisów, dwa dni wolne za każde 30 dni odbywania stażu. Uprawnienie to przypomina w swej konstrukcji kodeksowe prawo do pierwszego urlopu wypoczynkowego, który pracownik nabywa sukcesywnie po przepracowaniu każdego miesiąca. Zwolnienie przysługujące w trakcie stażu nie jest jednak urlopem wypoczynkowym w rozumieniu kodeksu pracy, mimo że tej nazwy często używa się w języku potocznym.

Przepisy prawa w aktualnym brzmieniu nie pozostawiają wątpliwości, w jaki sposób rozliczyć dni wolne przysługujące stażyście skierowanemu przez urząd pracy za ostatni miesiąc stażu. Dotychczasowa treść przepisów nie była bowiem zbyt precyzyjna i budziła pewne wątpliwości. Aktualnie zasady są jasne. Za ostatni miesiąc odbywania stażu pracodawca jest obowiązany udzielić dni wolnych przed upływem terminu jego zakończenia.

Czas pobierania stypendium w okresie stażu wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych. Poza tym okres ten uwzględnia się w okresach składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Czasu odbywania stażu nie wlicza się jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego oraz stażu pracy określonego w odrębnych przepisach, wymaganego do wykonywania niektórych zawodów, jak również do okresów wymaganych do nabycia prawa i długości okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Staż podlega zaś zaliczeniu do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego.