Umowa o pracę zawarta z Polakiem musi być sporządzona w języku polskim

W przypadku, gdy stroną umowy, której wykonanie ma nastąpić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, był podmiot polski, umowę należy sporządzić w języku polskim. Warunek ten wynikał z art. 8 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim, w pierwotnym jego brzmieniu.

Umowa sporządzona w języku polskim mogła mieć jednak wersję lub nawet kilka wersji obcojęzycznych - w takim przypadku podstawą wykładni umowy była wersja polskojęzyczna, ale tylko wtedy, gdy strony inaczej nie postanowiły.

Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 września 2005 r. (K 38/04) art. 8 ust. 2 i 3 przywołanej wyżej ustawy o języku polskim 30 czerwca 2006 r. utracił moc obowiązującą. Przepis ten zezwalał przedsiębiorcom (w tym również pracodawcom) na sporządzanie umów o pracę w dowolnym języku. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tych przepisów z Konstytucją, wskazując w szczególności, iż nie zapewniały one należytej ochrony konsumentów oraz osób świadczących pracę przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Trybunał zakwestionował w tym przypadku rozwiązania dopuszczające równoległe funkcjonowanie w obrocie pracowniczym innych niż polskie wersji językowych dokumentów oraz fakt, iż przy zgodzie stron umowy o pracę wersja obcojęzyczna mogła być podstawą wykładni wszelkich dokumentów pracowniczych.

Mimo iż swobodny wybór języka umowy mógłby co prawda wynikać z zasady swobody umów, podpartej dodatkowo konstytucyjną zasadą wolności oraz wolności gospodarczej, to jednak Trybunał Konstytucyjny uznał, że poszanowanie zasady wolności umów nigdy nie przybierało wartości absolutnej i na gruncie wszystkich systemów prawnych zawsze napotykało na ograniczenia wynikające z reguł moralnych, obyczajowych, porządku publicznego, bezpieczeństwa prawnego oraz potrzeby ochrony praw słabszego uczestnika obrotu. Jako argument zasadniczy podniesiono ten, zgodnie z którym współczesny rynek pracy w naszym kraju jest, ze względu na istniejącą sytuację gospodarczą, przede wszystkim rynkiem pracodawcy. W takich warunkach pracownik może być łatwo poddawany presji wyrażenia zgody na wszelkie klauzule umowne narzucane mu przez pracodawcę (również te dotyczące mocy prawnej obcojęzycznych wersji umowy o pracę), ponieważ brak akceptacji takich klauzul będzie niejednokrotnie równoznaczny z utratą szansy na otrzymanie zatrudnienia. Stąd też do obowiązków ustawodawcy należy wszelkie ograniczanie potencjalnego nawet ryzyka kształtowania niekorzystnych dla pracownika warunków umowy o pracę, które stanowiłyby prostą konsekwencję wykorzystywania przez pracodawcę pozycji silniejszej.

Mając na uwadze konieczność wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego ustawą z 27 sierpnia 2009 r., dokonano zmian w treści przepisu art. 8 ustawy o języku polskim. Ustawa zmieniająca podpisana została przez Prezydenta RP, 18 września. Czeka na publikację w Dzienniku Ustaw.

W nowelizacji przyjęto, iż zgodnie z wcześniej funkcjonującymi już rozwiązaniami, wszelkie dokumenty z zakresu prawa pracy sporządzane winny być w języku polskim. Jednocześnie wykluczono w ogóle możliwość wykładni dokumentów związanych ze stosunkiem pracy na podstawie ich obcojęzycznych wersji, jeśli tylko osoba świadcząca pracę jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto obywatelom państw obcych przydano uprawnienie do żądania sporządzenia umowy o pracę wyłącznie w języku polskim lub też w języku obcym, ale w takim tylko, którym włada ta osoba. Tym samym wyłączona została dotychczasowa możliwość sporządzenia dla osoby niebędącej obywatelem RP umowy o pracę w języku obcym nieznanym tej osobie.

Analizując powyższe stwierdzić należy, iż charakter przedmiotowych zmian w całej rozciągłości wypełnia dyspozycję Trybunału Konstytucyjnego co do konieczności przyjęcia uregulowań, które zapobiegać będą wprowadzaniu w błąd pracownika poprzez wykorzystywanie nieznajomości języka obcego oraz eliminować będą problemy związane z wykładnią umowy o pracę dokonywaną przez organy stosujące prawo.

Artur Paszkowski

gp@infor.pl

Art. 8, art. 15 ust. 2 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. nr 90, poz. 999 z późn. zm.).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 września 2005 r. (K 38/04, Dz.U. z 2005 r. nr 186, poz. 1567).