Nie każdy pracownik może podejmować działalność

Coraz powszechniejsze staje się uzyskiwanie przez pracowników dochodów z kilku źródeł. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę prowadziła dodatkowo działalność gospodarczą oraz była związana umową zlecenia nawet z więcej niż jednym zleceniodawcą. Przeszkodą w podejmowaniu takiej dodatkowej działalności przez pracownika może być treść samej wiążącej go umowy o pracę (np. umowa zakazująca konkurencji) bądź też charakteru zatrudnienia, w którym pracownik pozostaje.

W przypadku gdy działalność gospodarcza samozatrudnionego jest zbliżona do tej, którą wykonuje jako pracownik, a dodatkowo wiąże się np. z wykorzystaniem informacji bądź materiałów, które pracownik zobowiązany jest nie ujawniać, to w myśl orzeczenia Sądu Najwyższego z 18 czerwca 2007 r., II PK 338/06 będzie on naruszeniem pracowniczego obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy (art. 100 par. 2 pkt 4 k.p.) mogącego stanowić przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę.

Zakazem związanym właśnie ze szczególnym charakterem zatrudnienia, wyłączającym w zasadzie podejmowanie wszelkiej działalności dodatkowej, może być np. treść art. 51 ustawy o służbie cywilnej, zgodnie z którym członek korpusu służby cywilnej nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia bez pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu ani wykonywać czynności lub zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy lub podważających zaufanie do służby cywilnej. Zgodnie z par. 2 urzędnik służby cywilnej nie może podejmować zajęć zarobkowych bez pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu.

Istotnym zagadnieniem jest również wzajemne godzenie przez samozatrudnionego obowiązków wynikających ze stosunku pracowniczego ze zobowiązaniami wobec zleceniodawców w aspekcie wykorzystywania czasu pracy na prowadzenie działalności dodatkowej. Zgodnie z art. 100 kodeksu pracy pracownik zobowiązany jest wykonywać pracę w sposób sumienny i staranny. Wykorzystywanie czasu pracy do realizowania zleceń przez samozatrudnionego może skończyć się dla niego wypowiedzeniem umowy lub nawet zwolnieniem dyscyplinarnym.

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli ubezpieczony spełnia jednocześnie warunki do objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym z kilku tytułów (w tym z tytułu umowy o pracę), podstawą ubezpieczenia społecznego jest stosunek pracy.

Pracownik zatrudniony na umowie o pracę podlega wszystkim ubezpieczeniom, natomiast umowa cywilnoprawna rodzi obowiązek opłacania składek tylko wówczas, gdy wynagrodzenie z pracy w przeliczeniu na jeden miesiąc niższe jest od minimalnego.

Wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (M.P. z dnia 25 lipca 2008 r.), wynosi od 1 stycznia 2009 - 1276 zł. Samozatrudniony obowiązany jest natomiast opłacać składkę zdrowotną z obu tytułów, tzn. oddzielnie z tytułu umowy o pracę oraz dodatkowo z tytułu świadczenia usług na podstawie umowy cywilnoprawnej.