Kadry i płace

Od 8 lipca 2026 r. PIP zyskała nowe uprawnienia do kwestionowania pozornych umów cywilnoprawnych. Dlatego firmy powinny przeprowadzić audyt nie tylko treści kontraktów, lecz także sposobu organizacji współpracy.

Przepisy prawa pracy pozostawiają pracownikowi określony zakres uprawnień, ale co do zasady nie pozwalają mu swobodnie narzucać okresu urlopu wypoczynkowego wyłącznie z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych. Wyjątki zostały wyraźnie wskazane w kodeksie pracy i dotyczą jedynie ściśle określonych sytuacji.

Nie każda absencja uzasadnia zatrudnienie nowej osoby, a wybór sposobu zapewnienia ciągłości pracy zależy przede wszystkim od czasu trwania i charakteru nieobecności. Pracodawca może skorzystać z różnych rozwiązań, jednak każde z nich wiąże się z odmiennymi konsekwencjami organizacyjnymi i prawnymi.

Placówki zdrowia mogą być spokojne. Choć na kontraktach cywilnoprawnych pracuje ponad połowa lekarzy, PIP nie zapuka do ich drzwi w celu kontroli. Jest jednak jedno ale.

Daniel Reck: Porozumienia między pracodawcami dotyczące wynagrodzeń, rekrutacji albo benefitów nie są zwykłą sprawą kadrową. Mogą zostać ocenione jak naruszenie prawa konkurencji, także wtedy gdy nigdy nie przybrały formy pisemnej umowy.

Przy ustalaniu wynagrodzenia za miesiąc, w którym pracownik korzysta jednocześnie z urlopu wypoczynkowego i zwolnienia na poszukiwanie pracy, należy odrębnie rozliczyć składniki stałe i zmienne. Szczególne znaczenie ma sposób ustalenia podstawy dla premii i innych zmiennych elementów wynagrodzenia, ponieważ w obu przypadkach obowiązują odmienne zasady.

Osoba wykonująca kontrakt o charakterze umowy zlecenia może dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego, jeśli ubezpieczenia emerytalne i rentowe z niego są obowiązkowe. Jeżeli podleganie ubezpieczeniu chorobowemu nie jest możliwe, oznacza to brak prawa do zasiłku w razie choroby lub konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny.

Wybraliśmy sześć – naszym zdaniem – najistotniejszych orzeczeń z ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy rozstrzygnął w nich m.in. o zasadach kwalifikowania umów o dzieło, ustalaniu właściwego ustawodawstwa przy delegowaniu pracowników za granicę, możliwości ponownego ubiegania się o świadczenia z ZUS czy o dopuszczalności podziału umowy zlecenia między powiązane podmioty.

Wcześniejsze efektywne prowadzenie działalności gospodarczej i odpowiednio wysokie przychody pozwalające na podwyższenie składek ubezpieczeniowych dają prawo do uzyskania przez przedsiębiorczynię-matkę odpowiednio wysokich świadczeń chorobowych i macierzyńskich.