Nowe fundusze będą dostępne już od 2 stycznia 2014 roku

Jakie konkretnie środki otrzyma nasz kraj z unijnego budżetu w latach 2014-2020 na realizację polityki spójności?

Polsce przyznano kwotę około 82,5 mld euro na realizację polityki spójności. Dodatkowo Polska otrzyma ponad 200 mln euro na wsparcie bezrobotnej młodzieży. Uzyskaliśmy również 32,1 mld w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (na rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich - red.). W ciągu siedmiu lat wpłynie około 500 mld zł z europejskiego budżetu.

Czy z tego wynika, że staniemy się największym odbiorcą funduszy unijnych w historii Unii Europejskiej?

Zdecydowanie tak. To szansa, ale i zobowiązanie mądrego inwestowania.

Polsce udało się również obronić bardzo ważne zasady, jeżeli chodzi o korzystanie z unijnych funduszy. Jakie to ma znaczenie?

Uważam to za jeden z naszych największych negocjacyjnych sukcesów dotyczących przyznania środków unijnych. Przypomnijmy te zasady. Po pierwsze, zachowano kwalifikowalność VAT, czyli podatek ten będzie mógł być uwzględniany przy rozliczaniu funduszy unijnych. W praktyce oznacza to utrzymanie możliwości jego refundacji. Po drugie aż 85 proc. wartości projektu będzie mogło być finansowane z budżetu Unii Europejskiej. Do reguł polityki spójności udało się wprowadzić wiele zapisów szczególnie ważnych dla Polski. Zarówno możliwość finansowania niezwracanego podatku VAT, co jest szczególnie ważne dla gmin, jak i 85-proc. pułap udziału środków europejskich w całości projektów będzie sprzyjać inwestowaniu.

Zatem z budżetu polityki spójności na lata 2014-2020 Polska ma otrzymać aż 82,5 mld euro. Na co konkretnie będą mogły być przeznaczone te pieniądze?

Będzie je można zainwestować m.in. w innowacyjność, kluczowe połączenia drogowe, w autostrady i drogi ekspresowe, a także w rozwój przedsiębiorczości oraz w transport przyjazny środowisku, w tym w kolej i komunikację publiczną. Ponadto część budżetu polityki spójności będzie można wykorzystać na cyfryzację kraju, a także aktywizację zawodową, wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw, ale także dużych przedsiębiorstw w sferze innowacyjności, technologii informacyjnych.

Czy pieniądze przewidziane w budżecie polityki spójności będzie można przeznaczać na rozwój obszarów wiejskich?

Tak, a ponadto wspólne reguły korzystania z funduszy polityki spójności i funduszu rozwoju obszarów wiejskich znakomicie ułatwią wykorzystanie dobrej kombinacji wszystkich tych środków. Środki z budżetu polityki spójności będzie można wykorzystywać chociażby na działania wspierające rozwój pozarolniczej przedsiębiorczości oraz zwiększające dostęp i coraz powszechniejsze wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych. Dofinansowanie będą mogły również uzyskać inwestycje związane z produkcją i dystrybucją odnawialnych źródeł energii oraz te, które przyczyniają się do zwiększenia efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej. Znaczna część środków polityki spójności trafi na projekty ukierunkowane na zwiększenie aktywizacji zawodowej, walkę z ubóstwem i wyłączeniem społecznym, wyrównywanie szans edukacyjnych. Wspierane będą również kompleksowe projekty na rzecz obszarów ze specyficznymi problemami. To bardzo istotne możliwości uzyskania wsparcia finansowego. Dlatego warto upowszechniać wiedzę na ten temat.

Czy są jakieś nowości, jeżeli chodzi o korzystanie z funduszy, związane z polityką spójności?

Nowością jest możliwość realizacji programów wielofunduszowych w różnych regionach. Z pewnością stwarza to szansę lepszego wykorzystania środków. Wymaga jednocześnie zapoznania się z zasadami stosowania tych rozwiązań. Nowa polityka wsparcia finansowego uwzględnia lepiej niż dotychczas różnorodność terytorialną oraz rozwój lokalny i ma na celu lepsze wykorzystanie środków na poziomie regionalnym, a także stwarza szansę na skuteczniejsze inwestowanie.

Jak będzie wyglądało finansowanie programów regionalnych w ciągu najbliższych siedmiu lat?

Polska zdecydowała się przeznaczyć więcej środków na programy regionalne. Jesteśmy też chyba jedynym państwem członkowskim UE, który ma także stałe programy regionalne. Nieco inaczej wygląda sytuacja w państwach o strukturze federalnej. Zarządzają nimi samorządy, co daje szansę na realizację tych przedsięwzięć, które są najbardziej potrzebne mieszkańcom danego regionu. Zgodnie z zapisami projektu umowy partnerstwa zostanie przeznaczone ponad 30 mld euro na realizację dwufunduszowych regionalnych programów operacyjnych. Także w tym przypadku pojawia się potrzeba popularyzacji wiedzy o nowych możliwościach i zasadach korzystania z funduszy unijnych wśród przedstawicieli samorządów.

Nasz kraj otrzyma zatem ogromne środki unijne. Czy jednak damy radę je efektywnie wykorzystać?

Nie mamy innego wyjścia. To prawda, że uzyskamy rekordowo dużo pieniędzy z unijnego budżetu. Jednak prawdą jest również to, że potrzeby modernizacyjne są ogromne. Unijne wsparcie stwarza niepowtarzalną szansę na rozwój i postęp w wielu dziedzinach. W negocjacjach, które prowadziłam jako przewodnicząca Komisji Rozwoju Regionalnego Parlamentu Europejskiego, udało się także wprowadzić zapisy umożliwiające finansowanie ze środków UE także infrastruktury energetycznej, w tym gazowej. Realizacja takich projektów przyciągnie nowych inwestorów. Wsparcie będą mogły także otrzymać kultura, turystyka i rekreacja. Ponadto z pomocy skorzystają nie tylko małe i średnie firmy, ale również duże przedsiębiorstwa i na bezprecedensową skalę samorządy. Dzięki takiemu wsparciu będziemy mogli rozwijać różnorodne sfery, od których zależy jakość naszego życia. Żeby jednak skutecznie wykorzystać unijne środki, potrzebna jest ogromna mobilizacja nie tylko na szczeblu centralnym, ale również w samorządach. Dlatego od dwóch lat namawiam, aby przygotować projekty i zapoznać się z ostateczną wersją wymagań dotyczących ich finansowania. Praktycznie nowe unijne fundusze będą dostępne już od 2 stycznia 2014 roku. Jednocześnie nie można zapominać o wykorzystaniu funduszy przyznanych Polsce w poprzedniej perspektywie finansowej. Mamy na ich zakończenie jeszcze dwa lata.

@RY1@i02/2013/242/i02.2013.242.21400020a.802.jpg@RY2@

Fot. PE

prof. dr hab. Danuta Hübner

Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski