Unia bankowa zapewni bezpieczeństwo i stabilność finansową

W ciągu ostatnich dwóch lat Polska aktywnie uczestniczyła także w pracach nad utworzeniem unii bankowej, projektu obejmującego jednolity mechanizm nadzoru oraz jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków. Ma to służyć zapewnieniu bezpieczeństwa i stabilności europejskiego sektora bankowego oraz bezpieczeństwa odbiorców usług finansowych, w tym klientów polskich banków.

Tworzone regulacje zmierzają do zapewnienia skutecznego nadzoru nad bankami działającymi w UE oraz przesunięcia finansowej odpowiedzialności za pojawiające się w nich problemy (łącznie z bankructwem) z podatników na właścicieli i wierzycieli oraz specjalnie tworzony wspólnotowy fundusz, docelowo finansowany solidarnie ze składek wszystkich banków. Zwrócono na to uwagę w raporcie: 10 lat Polski w Unii Europejskiej z perspektywy Ministerstwa Finansów.

Jak podkreślono, przed podjęciem decyzji o przystąpieniu do unii bankowej poprzez nawiązanie bliskiej współpracy z Europejskim Bankiem Centralnym Polska musi mieć jednak pewność, że jednolite rozwiązania będą dla nas bezpieczne pod kątem systemu nadzorczego, bankowego oraz finansów publicznych. Dzięki aktywnemu zaangażowaniu naszego kraju w prace nad unią przyjęte zostały rozwiązania, które w odpowiedni sposób zabezpieczają interesy Polski w trakcie, gdy pozostaje ona poza strefą euro, jak i później, gdyby zdecydowała się na przystąpienie do jednolitego nadzoru jeszcze przed wejściem do strefy euro - zapewniono w raporcie.

Filary nowych rozwiązań

Jak doszło do powstania unii bankowej, można się dowiedzieć z informacji opublikowanej przez Sejm. Otóż koncepcja utworzenia zintegrowanych ram finansowych (tzw. unii bankowej) została przedstawiona na nieformalnym posiedzeniu Rady Europejskiej w maju 2012 r. Na szczycie Rady Europejskiej w dniach 28-29 czerwca 2012 zaprezentowano sprawozdanie "W kierunku faktycznej unii gospodarczej i walutowej". Określa ono cztery filary przyszłej unii: zintegrowane ramy finansowe, budżetowe, polityki gospodarczej oraz zapewnienie niezbędnej demokratycznej legitymacji. Ten ostatni element oznacza ścisłe zaangażowanie Parlamentu Europejskiego i parlamentów narodowych. Zintegrowane ramy finansowe, obejmujące wszystkie państwa członkowskie, mają się składać z następujących elementów: jednolitego europejskiego systemu nadzoru bankowego, europejskiego systemu gwarantowania depozytów oraz europejskiego systemu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków.

12 września 2012 komisja przedstawiła plan działania na rzecz unii bankowej oraz dwa projekty rozporządzeń. Dotyczą one jednolitego mechanizmu nadzorczego dla banków w strefie euro z kluczowymi uprawnieniami Europejskiego Banku Centralnego. Komisja wezwała Radę i Parlament Europejski do ich przyjęcia do końca 2012 roku wraz z zaproponowanymi wcześniej projektami dotyczącymi restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz bankowych norm ostrożnościowych i gwarancji dla depozytów.

Parlament Europejski w rezolucji z 13 września 2012 r. podkreślił potrzebę zwiększenia legitymacji demokratycznej w odniesieniu do proponowanej unii bankowej i stwierdził, że zmianie w nadzorze musi towarzyszyć odpowiednie zwiększenie przejrzystości i odpowiedzialności instytucji nadzorujących wobec parlamentu. W związku z tym rozpoczęto negocjacje w sprawie zawarcia porozumienia międzyinstytucjonalnego między PE a EBC w sprawie praktycznych zasad egzekwowania demokratycznej odpowiedzialności i sprawowania nadzoru nad wykonywaniem zadań powierzonych EBC w ramach jednolitego mechanizmu nadzorczego.

Komunikat komisji

Komisja przedstawiła 28 listopada 2012 komunikat: Plan działania na rzecz pogłębionej i rzeczywistej unii gospodarczej i walutowej. Otwarcie debaty europejskiej, która zawiera program działań mających na celu m.in. utworzenie unii bankowej.

Podczas posiedzenia Rady Europejskiej 14-15 marca 2013 r. dokonano podsumowania prac nad pogłębieniem unii gospodarczej i walutowej i uznano, że priorytetem jest zakończenie procesu ustawodawczego dotyczącego jednolitego mechanizmu nadzorczego. Na posiedzeniu Rady Europejskiej w czerwcu 2013 r. potwierdzono, że należy ukończyć tworzenie unii bankowej, gdyż ma to podstawowe znaczenie dla zapewnienia stabilności finansowej. W konkluzjach podkreślono także, że w pełni skuteczny jednolity mechanizm nadzorczy wymaga jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków. Projekt rozporządzenia w tej sprawie komisja przedstawiła 10 lipca 2013 roku.

Jak przypomniano w informacji sejmowej, 26 czerwca 2013 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie i dyrektywę dotyczące wymogów kapitałowych dla banków. W październiku uchwalono rozporządzenia dotyczące jednolitego mechanizmu nadzorczego. Z kolei w listopadzie 2013 r. Parlament Europejski i Europejski Bank Centralny zawarły porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie praktycznych zasad egzekwowania demokratycznej odpowiedzialności i sprawowania nadzoru nad wykonywaniem zadań powierzonych EBC w ramach jednolitego mechanizmu nadzorczego. W grudniu 2013 Parlament Europejski i Rada osiągnęły porozumienie dotyczące dyrektywy w sprawie naprawy, restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz dyrektywy w sprawie systemu gwarantowania depozytów. Parlament Europejski przyjął wspomnianą dyrektywę 15 kwietnia 2014 r. Tego samego dnia PE przyjął w I czytaniu swoje stanowisko w odniesieniu do projektu rozporządzenia ustanawiającego jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków - wynika z informacji udostępnionej przez Sejm.

Po przyjęciu euro

Wprowadzenie euro w Polsce będzie się również wiązało z pełnym uczestnictwem w unii bankowej, która w założeniu ma przerwać powiązania między oceną wiarygodności kredytowej poszczególnych krajów a ocenami wiarygodności banków nadzorowanych przez władze tych krajów. Zwrócono na to uwagę w opracowaniu Biura Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polska pt. "Implikacje reformy instytucjonalnej strefy euro dla procesu wprowadzenia euro w Polsce". Jak podkreślono, wdrożenie rozwiązań dotyczących unii fiskalnej, w zależności od skali i formy tych działań, wiązałoby się ze zwiększeniem stabilności zarówno w strefie euro, jak i w całej UE, a tym samym byłoby korzystne dla polskiej gospodarki.

26 czerwca 2013 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie i dyrektywę dotyczące wymogów kapitałowych dla banków

Kontynuowanie przygotowań

Ze względu na dużą niepewność co do terminu wypełnienia warunków bezpiecznej integracji Polski ze strefą euro obecnie rząd nie określa przewidywanej daty przyjęcia euro. Rząd uznaje jednak za korzystne dla Polski kontynuowanie przygotowań do wprowadzenia euro - podkreślono w dokumencie Rady Ministrów - Wieloletni Plan Finansowy Państwa na lata 2014-2017. Z dokumentu ponadto wynika, że na bieżąco analizowane są zmiany instytucjonalne w strefie euro pod kątem ich konsekwencji dla procesu przygotowań do wprowadzenia euro w Polsce.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl