Ściągawka: dotacje, pożyczki i poręczenia, czyli gdzie szukać dofinansowania

Czytelnik napisał: "Ciągle słyszę o płynących do Polski szerokim strumieniem miliardach euro. Tymczasem żadne nabory nie są prowadzone. Sytuacja ma się zmienić dopiero pod sam koniec roku, czyli na jakiekolwiek wsparcie można liczyć dopiero w 2015 roku.

Odwiedziłem kilka instytucji w swoim mieście (stolica województwa w zachodniej Polsce). Za każdym razem słyszałem, że nabory już zostały zakończone. Między innymi w urzędzie pracy poinformowano mnie, że ostatnich dotacji udzielano w pierwszej połowie czerwca. Instytucja przy urzędzie marszałkowskim na swojej stronie informowała jedynie o nieaktualnych programach, dlatego postanowiłem odwiedzić ją osobiście. W kilkupiętrowym budynku była jedna osoba, która nie umiała podać daty jakichkolwiek naborów na dotacje. Otrzymałem ulotkę z ofertą pożyczek dla firm i właściwie na tym doradztwo specjalisty z urzędu się zakończyło.

Niezniechęcony lokalnymi niepowodzeniami postanowiłem sprawdzić programy ogólnopolskie na stronie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Muszę przyznać, że sporym zaskoczeniem były informacje o kilkunastu działaniach, które w większości zakończyły się jeszcze w pierwszym kwartale roku. Postanowiłem się skontaktować bezpośrednio z PARP i w odpowiedzi na e-mail otrzymałem podobną odpowiedź, jak w przypadku urzędów działających w moim mieście, tj. że dotacji brak.

W efekcie jestem pechowcem, jak 200 tys. studentów i absolwentów innych szkół, którzy weszli na rynek pracy. A duża grupa spośród nas chciała założyć firmy, licząc na wsparcie, jakie oferowane było przez ostatnie lata".

Rzeczywiście, obecnie, kiedy nie ma jeszcze środków z funduszy unijnych z perspektywy finansowej na lata 2014-2020, przedsiębiorcy nie mają wielu źródeł finansowania.

Polski rząd dopiero negocjuje szczegóły podziału środków w ramach poszczególnych programów operacyjnych z Komisją Europejską i rozmowy te zakończą się najwcześniej w październiku. Realnie nowych konkursów skierowanych do małych i średnich przedsiębiorstw, ale także dotacji na założenie własnej działalności w urzędach pracy, możemy się spodziewać rzeczywiście na początku 2015 roku.

Są jednak inne możliwości pozyskania kapitału. Obecnie dla osób myślących o założeniu własnej działalności oraz firm mikro, małych i średnich dostępne są przede wszystkim kredyty i pożyczki z poręczeniem finansowanym ze środków Komisji Europejskiej oraz krajowych.

Dziś krótka ściągawka, gdzie można się ubiegać o wsparcie. Źródła finansowania podzieliliśmy na trzy grupy:

1. Fundusze unijne, a w ramach tego pieniądze ze starej i nowej perspektywy. Ta ostatnia to pieniądze do wzięcia w kraju i bezpośrednio w Brukseli;

2. Programy rządowe;

3. Rynek kapitałowy.

Do każdej z tych grup przypisaliśmy konkretne programy oferujące pieniądze na biznes. Wskazujemy, do kogo są kierowane, na co i ile można dostać, gdzie składać wnioski i jakie są wady i zalety programów. Mamy nadzieję, że nasza ściągawka okaże się pomocna.

@RY1@i02/2014/140/i02.2014.140.215000400.810.jpg@RY2@

Progres

To program Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Jego budżet to 250 mln euro. Pieniędzmi zarządza Europejski Fundusz Inwestycyjny.

● Mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające poniżej 10 osób, prowadzące działalność nie dłużej niż 12 miesięcy.

● Osoby planujące założenie własnej działalności gospodarczej.

● Bezrobotni.

● Osoby mające problem z uzyskaniem standardowego kredytu, np. z powodu niewystarczających zabezpieczeń.

● BIZ Bank: www.bizbank.pl

● Krakowska Inicjatywa Mikro: www.inicjatywamikro.pl

● Kredyty i pożyczki z bezpłatną gwarancją UE do 25 tys. euro (ok. 100 tys. zł).

O pieniądze mogą się ubiegać osoby startujące w biznesie bez historii finansowej.

● Pożyczki i kredyty są w ofercie jedynie dwóch instytucji i to niedużych, co oznacza, że dostęp do ich oddziałów na terenie kraju jest bardzo ograniczony.

● To instytucje pośredniczące decydują, w jakiej wysokości kredytu/pożyczki faktycznie udzielą.

@RY1@i02/2014/140/i02.2014.140.215000400.811.jpg@RY2@

CIP

To program Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Pieniędzmi zarządza Europejski Fundusz Inwestycyjny.

Mikro i małe firmy.

Poręczenia kredytów i leasingu.

● Raiffeisen Leasing od września zamierza uruchomić nową ofertę gwarancji leasingowych skierowaną specjalnie do mikroprzedsiębiorstw. Spółka zdecydowała, że gwarancje będzie wykorzystywała wyłącznie do wspierania mikroprzedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 10 osób i mających roczny obrót lub sumę bilansową poniżej 2 mln euro. Czas trwania umowy leasingowej nie będzie mógł przekroczyć 5 lat, a wartość przedmiotu powierzonego przedsiębiorcy w leasing nie może przekroczyć 104 tys. zł. Leasingiem z gwarancją EFI mają być finansowane maszyny i urządzenia, sprzęt budowlany i konstrukcyjny, IT, meble, wózki widłowe.

● Pekao SA, który z EFI ma umowy na poręczenia kredytów inwestycyjnych, oprócz niższych kosztów obiecuje sfinansowanie do 85 proc. wartości przedsięwzięcia klienta. Przedsiębiorca musi mieć wkład własny na poziomie 15 proc. (w przypadku kredytów bez poręczeń - 20 proc.).

● EFL proponuje zdecydowane obniżenie kosztów leasingu przedsiębiorcom, którzy zatrudnią przynajmniej jedną osobę w wieku 15-24 lata lub zaoferują staże zawodowe.

Instytucja finansowa musi wykazać, że dzięki otrzymanym gwarancjom daje klientowi ofertę znacznie lepszą, niż gdyby ją otrzymał bez tego zabezpieczenia.

● Z pieniędzy nie można finansować firm, które nie mają zdolności kredytowej, a jedynie takie, które nie mają wystarczających zabezpieczeń lub działają na rynku zbyt krótko, by być wiarygodnymi partnerami (np. start-upy).

● Tylko nieliczne instytucje finansowe mają takie finansowanie w swojej ofercie.

@RY1@i02/2014/140/i02.2014.140.215000400.812.jpg@RY2@

JEREMIE

Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises - wspólne europejskie zasoby dla MSP. Pieniądze pochodzą ze środków Komisji Europejskiej oraz funduszy krajowych.

Pieniądze dostępne są w sześciu regionach Polski. BGK jest menedżerem sześciu funduszy powierniczych:

● Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego (o wartości 405,73 mln zł),

● Łódzkiego Regionalnego Funduszu Powierniczego (188,63 mln zł),

● Pomorskiego Regionalnego Funduszu Powierniczego (287,39 mln zł),

● Wielkopolskiego Regionalnego Funduszu Powierniczego (501,30 mln zł),

● Zachodniopomorskiego Regionalnego Funduszu Powierniczego (280,00 mln zł),

● Mazowieckiego Regionalnego Funduszu Powierniczego (61,50 mln zł).

Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP), w tym:

● te, które mają utrudniony dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania,

● podmioty rozpoczynające działalność, start-upy (w tym również absolwenci),

● podmioty niemające historii kredytowej,

● podmioty nieposiadające zabezpieczeń o wystarczającej wartości.

● Kredyty, pożyczki, poręczenia.

● Finansowanie działalności gospodarczej w zakresie budowy, rozbudowy lub rozszerzania działalności gospodarczej, w tym na:

- finansowanie inwestycji polegających m.in. na zakupie, budowie lub modernizacji obiektów produkcyjno-usługowo-handlowych,

- tworzenie nowych miejsc pracy,

- wdrażanie nowych rozwiązań technicznych lub technologicznych, zakup wyposażenia w maszyny, urządzenia, aparaty, w tym także zakup środków transportu bezpośrednio związanych z celem realizowanego przedsięwzięcia,

- oraz inne cele gospodarcze przyczyniające się do rozwoju MSP.

● Oferta nie jest jednolita, zarówno wysokość kredytu/pożyczki, poręczenia, jak i oprocentowanie, opłaty i prowizje mogą się znacząco różnić pomiędzy regionami.

● Fundusze pożyczkowe i banki na Mazowszu w ramach Jeremie oferują np.: pożyczki w wysokości do 250 tys. zł, okres finansowania - maksymalnie 60 miesięcy, oprocentowanie na zasadach rynkowych - od 4,5 proc. p.a., na zasadach de minimis - od 2 proc. p.a.

● Poręczenia o wartości do 80 proc. kwoty kredytu/pożyczki, wysokość kredytu/pożyczki do 500 tys. zł, okres poręczenia - maksymalnie 75 miesięcy (6 lat i 1 kwartał), ale nie dłużej niż 6 miesięcy od daty wygaśnięcia kredytu/pożyczki.

O pieniądze mogą się ubiegać osoby startujące w biznesie, niemające historii finansowej.

Dostępne są tylko w sześciu regionach, na niejednolitych warunkach.

http://www.jeremie.com.pl/

@RY1@i02/2014/140/i02.2014.140.215000400.813.jpg@RY2@

Gwarancja de Minimis

Gwarancja de Minimis to rządowy program wspierania mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Dysponentem środków jest BGK, który podpisuje umowy z bankami udzielającymi kredytów dla firm. Gwarancja de minimis jest formą zabezpieczenia, jakiego udziela rząd na wypadek, gdyby kredytobiorca nie spłacił kredytu w terminie określonym w umowie kredytowej. Daje zatem bankowi udzielającemu kredytu pewność jego spłaty, więc chętniej udziela on kredytu przedsiębiorcom, którzy nie posiadają odpowiednio wysokiego zabezpieczenia, by uzyskać tradycyjny kredyt komercyjny. Jeśli kredytobiorca nie będzie mógł oddać kredytu z własnych środków, to spłaty dokona gwarant. W takiej sytuacji dalsze rozliczenia będą prowadzone pomiędzy gwarantem a przedsiębiorcą. Przedsiębiorca będzie zobowiązany zwrócić wypłaconą z gwarancji kwotę wraz z odsetkami.

Łączna wartość pomocy de minimis dla jednego przedsiębiorcy w okresie 3 kolejnych lat podatkowych nie może przekroczyć równowartości 200 tys. euro (lub 100 tys. euro dla podmiotu działającego w sektorze transportu drogowego towarów).

Gwarancja de minimis jest przeznaczona dla kredytobiorców, którzy m.in. :

● mają zdolność kredytową (ocenianą zgodnie z procedurą banku kredytującego),

● nie figurują w Bankowym Rejestrze Niesolidnych Klientów lub w bazach BIK,

● w okresie 3 miesięcy przed datą złożenia wniosku o kredyt z gwarancją de minimis nie posiadali zadłużenia przeterminowanego pow. 30 dni w kwocie przekraczającej 500 zł ani zobowiązania kredytowego zakwalifikowanego jako należność zagrożona oraz wypowiedzianego zobowiązania kredytowego przez bank kredytujący,

● nie są zobowiązani do zwrotu pomocy publicznej,

● należą do sektora mikro, małych lub średnich przedsiębiorstw.

Gwarancje kredytów obrotowych i inwestycyjnych:

Dla kredytów obrotowych:

● gwarancja de minimis jest udzielana maksymalnie na okres 27 miesięcy, zabezpiecza do 60 proc. kwoty kredytu, jest zabezpieczona wekslem własnym in blanco przedsiębiorcy, stawka prowizji za udzieloną gwarancję wynosi 0,5 proc. kwoty gwarancji w stosunku rocznym;

● środki z kredytu obrotowego mogą być wykorzystywane na bieżące finansowanie działalności gospodarczej, np. zapłacenie faktur za towary i usługi, uregulowanie podatków, składek ZUS i innych zobowiązań, finansowanie celów rozwojowych przedsiębiorstwa, spłatę kredytu obrotowego w innym banku;

● kredyt obrotowy może być udzielony jako kredyt w rachunku bieżącym, jako linia kredytowa lub jako zwykły kredyt do pokrycia jednorazowych wydatków.

Dla kredytów inwestycyjnych:

● gwarancja de minimis jest udzielana maksymalnie na okres 99 miesięcy, zabezpiecza do 60 proc. kwoty kredytu, jest zabezpieczona wekslem własnym in blanco przedsiębiorcy, stawka prowizji za udzieloną gwarancję wynosi 0,5 proc. kwoty gwarancji w stosunku rocznym;

● środki mogą być przeznaczane na finansowanie przedsięwzięć inwestycyjnych, np.: budowę, rozbudowę, nadbudowę czy modernizację obiektów związanych z działalnością gospodarczą, zakup samochodów, maszyn, urządzeń.

W bankach, które podpisały umowy z BGK (m.in. PKO BP, mBank, ING BSK, Banki Spółdzielcze i BPS, Banki Spółdzielcze i SGB-Bank, BOŚ, Raiffeisen Bank, Getin Noble Bank).

● Przejrzyste procedury.

● Dostępne w całej Polsce.

● Kwota gwarancji nie może przekroczyć 3,5 mln zł.

● Oferta niedostępna dla start-upów.

www.deminimis.gov.pl

@RY1@i02/2014/140/i02.2014.140.215000400.814.jpg@RY2@

Fundusze pożyczkowe

W Polsce działa 50 funduszy pożyczkowych. Dysponują one pieniędzmi pochodzącymi ze środków UE, a przekazanymi im przez marszałków województw.

Na pożyczki dla mikro, małych i średnich firm działających na terenie danego regionu. Niektóre fundusze finansują również start-upy. Niektóre pożyczają pieniądze bezrobotnym na założenie własnej działalności.

Na cele związane z rozwojem działalności firmy:

● zakup maszyn i urządzeń,

● zakup surowców i towarów handlowych,

● inwestycje.

Przykładowa oferta Fundacji Promocji Gospodarczej Regionu Krakowskiego: dla absolwentów lub osób bezrobotnych do 25. roku życia na rozpoczęcie działalności gospodarczej - oprocentowanie stałe w wysokości 0,5 stopy kredytu redyskontowego (obecnie 2,25 proc.), dla pozostałych podmiotów - 0,7 stopy kredytu redyskontowego (obecnie 3,15 proc.); od kwoty pożyczki pobierana jest jednorazowa prowizja w wysokości 4 proc.; maksymalna kwota pożyczki: 120 tys. zł, maksymalny okres kredytowania - 60 miesięcy, spłata w ratach miesięcznych równych kapitałowo przy malejących odsetkach, maksymalny okres karencji w spłatach rat kapitałowych - 6 miesięcy; wkład własny: minimum 20 proc. wkładu własnego w planowane przedsięwzięcie, konieczne zabezpieczenie spłaty pożyczki w formie poręczenia osób trzecich lub inne zaakceptowane przez FRP.

● Niskie oprocentowanie pożyczek.

● Dostęp do finansowania dla osób bezrobotnych i start-upów.

● Fundusze działają w każdym regionie kraju.

● Brak jednolitej oferty (każdy fundusz udziela pożyczek na własnych warunkach).

● Słaby dostęp do informacji o ofertach.

http://www.pzfp.pl/

@RY1@i02/2014/140/i02.2014.140.215000400.815.jpg@RY2@

Fundusze seed capital

Inaczej zwane funduszami kapitału zalążkowego. Dysponują środkami własnymi oraz z UE (pozyskują je w ramach konkursów od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości). PARP wsparła do tej pory kapitałowo ponad 70 funduszy.

Fundusze inwestują w spółki posiadające innowacyjny projekt, który dzięki temu będą mogły osiągnąć trwały i dynamiczny rozwój oraz wzrost wartości rynkowej. Są źródłem kapitału dla młodej lub dopiero zakładanej spółki, która nie jest w stanie pozyskać kredytu bankowego ze względu na brak zabezpieczeń i brak historii kredytowej, a pozyskanie środków z rynku giełdowego nie jest możliwe ze względu na relatywnie niewielką kwotę potrzebnego kapitału.

Fundusze mogą dokonywać inwestycji w mikro, małe i średnie firmy, znajdujące się we wczesnej fazie rozwoju, czyli takie, które opracowują nowy produkt lub usługę albo sprzedają je w niewielkiej skali nieprzynoszącej jeszcze zysków. Fundusze dokonują inwestycji głównie poprzez objęcie udziałów lub akcji finansowanej spółki. Maksymalna wielkość inwestycji wynosi 1 mln euro (nieco ponad 4 mln zł). Zazwyczaj inwestują w horyzoncie od 3 do 7 lat.

● Dostęp do kapitału jest tani.

● Inwestor udziela również często wsparcia merytorycznego.

● Właściciel traci kontrolę nad częścią firmy.

● Właściciel musi konsultować swoje plany i czekać na akceptację niektórych działań.

● Fundusz po określonym czasie wycofuje się ze spółki, co oznacza, że nie wiadomo, kto będzie kolejnym jej inwestorem.

● Fundusze angażują się tylko w innowacyjne firmy.

Więcej informacji: www.parp.gov.pl

@RY1@i02/2014/140/i02.2014.140.215000400.816.jpg@RY2@

Horyzont 2020

Jest to największy w historii unijny program ramowy na rzecz badań naukowych i innowacji z budżetem sięgającym 80 mld euro. W perspektywie na lata 2014-2020 pierwszy raz w historii wydzielono z tej puli ok. 9 mld euro na wsparcie w formie dotacji dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Program już wystartował i ogłaszane są kolejne konkursy, jednak po pieniądze należy aplikować bezpośrednio do Brukseli.

Dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, które planują inwestycje z zakresu ujętych w priorytetach UE: Wiodącej pozycji w przemyśle i wyzwaniach społecznych.

● 64 konkursy tematyczne w dwóch priorytetach na lata 2014-2015 ogłoszono już w 2013 r. Wnioski o dofinansowanie należy złożyć elektronicznie (wyłącznie tą drogą) na stronie portalu Participant Portal: http://ec.europa.eu/research/participants/portal.

● Budżet do podziału dla MSP: w priorytecie Wiodąca pozycja w przemyśle - ok. 1,8 mld euro. Konkursy dotyczą następujących grup tematycznych: technologie informacyjne i telekomunikacyjne, przestrzeń kosmiczna, dostęp do instrumentów finansowania ryzyka, nanotechnologie, biotechnologie, zaawansowane materiały i produkcja, innowacje w MSP. Budżet priorytetu Wyzwania społeczne to 2,8 mld euro.

● Inwestycja i dofinansowanie podzielone są na trzy fazy:

- I. Studia wykonalności. Dofinansowanie wynosi 70 proc. kosztów kwalifikowanych, maks. 50 tys. euro w formie ryczałtu.

- II. Działania badawcze. Dofinansowanie wynosi 70 proc. kosztów kwalifikowanych, a w uzasadnionych przypadkach 100 proc. Przeciętne dofinansowanie mieści się w przedziale 0,5-2,5 mln euro.

- III. Wdrożenie. W tej fazie nie przewiduje się dofinansowania w postaci dotacji, ale pośrednie przez fundusze podwyższonego ryzyka.

● Pierwszy raz w historii MSP nie muszą po te środki startować w konsorcjach.

● Obieg dokumentów odbywa się drogą elektroniczną, dotyczy to też rozliczenia kolejnych etapów inwestycji.

● Od momentu zamknięcia konkursu do decyzji o przyznaniu lub nieprzyznaniu dotacji nie może upłynąć więcej niż 8 miesięcy.

● Bardzo wiele zakresów tematycznych konkursów.

● Procedura jest skomplikowana.

● Brak wszystkich niezbędnych informacji w jednym miejscu.

● Bardzo precyzyjnie określone są tematy konkursu, nie pozwalają na żadne odstępstwa.

Participant Portal: http://ec.europa.eu/research/participants/portal

@RY1@i02/2014/140/i02.2014.140.215000400.817.jpg@RY2@

NewConnect

Metodą na pozyskanie kapitału dla małej firmy może być debiut na giełdzie. Dla małych i średnich firm właściwym rynkiem obrotu akcjami jest rynek NewConnect. To alternatywny system obrotu akcjami, prowadzony poza rynkiem regulowanym przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie, finansujący rozwój małych i średnich przedsiębiorstw o wysokim potencjale wzrostu. Nazywany z tego powodu małą giełdą. Ruszył w 2007 r. To propozycja dla firm zbyt małych, by wejść na dużą giełdę. Oferuje bardziej liberalne wymogi formalne i obowiązki informacyjne, a co za tym idzie - tańsze pozyskanie kapitału. W Europie funkcjonują podobne platformy, np. rynek AIM w Londynie czy First North w ramach skandynawskie grupy OMX.

● Dla małych i średnich firm, o dużej dynamice wzrostu, poszukujących kapitału rzędu od kilkuset tysięcy do kilkudziesięciu milionów złotych, z wizją rozwoju, reprezentujących sektory innowacyjne, oparte przede wszystkim na aktywach niematerialnych (np. IT, media elektroniczne, telekomunikacja, biotechnologie, ochrona środowiska, energia alternatywna, nowoczesne usługi).

● Dla spółek akcyjnych lub komandytowo-akcyjnych.

● Minimalna kwota kapitału własnego emitenta to 500 tys. zł.

● Minimalna wartość nominalna 1 akcji nie może być niższa niż 0,10 zł.

● Nie może być ograniczeń zbywalności akcji.

● Spółka nie może być w upadłości ani w likwidacji.

● Spółka powinna korzystać z autoryzowanego doradcy.

● Minimum 15 proc. akcji musi być w posiadaniu co najmniej 10 akcjonariuszy.

● Spółka musi przygotować dokument informacyjny o sposobie objęcia akcji, przy akcjach aportowych z ostatnich dwóch lat opis aportu z wyceną, życiorysy członków władz spółki.

● Spółka może pozyskać kapitał w drodze: 1) oferty prywatnej skierowanej maksymalnie do 149 osób; 2) oferty publicznej (ale wówczas podlega takim samym procedurom, jakie są stosowane na rynku regulowanym - musi sporządzić prospekt emisyjny i otrzymać zgodę Komisji Nadzoru Finansowego).

● Dużo łatwiejsze są procedury wejścia na NewConnect niż na rynek regulowany.

● Dobry pomysł na przetestowanie procedur, współpracy z inwestorami, dla spółek, które myślą o wejściu na rynek regulowany GPW w Warszawie.

● Skomplikowany proces.

● Stosunkowo wysokie koszty.

www.newconnect.pl

@RY1@i02/2014/140/i02.2014.140.215000400.818.jpg@RY2@

Źródła finansowania dla małych i średnich firm

Beata Tomaszkiewicz

beata.tomaszkiewicz@infor.pl