Państwowa Inspekcja Pracy

Zapewnienie bezpiecznych warunków pracy w okresie pandemii, wynagradzanie pracowników medycznych, outsourcing pracowniczy – to tylko przykładowe tematy, które zdaniem rzecznika praw obywatelskich można uwzględnić w programie działania Państwowej Inspekcji Pracy na 2022 r. oraz na lata 2022–2024.

Osoby zatrudnione w Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), które wykonują czynności kontrolne, od przyszłego roku zyskają dodatkowy urlop. Jeśli legitymują się co najmniej 10-letnim stażem na takim stanowisku, otrzymają dodatkowe sześć dni wypoczynku. Zatrudnionym od co najmniej 20 lat będzie przysługiwać dodatkowe 12 dni wolnego. Takie zmiany przewiduje opublikowana już nowelizacja ustawy o PIP z 8 lipca 2021 r. (Dz.U. poz. 1529).

GIP neguje stanowisko urzędniczki, w którym podaje ona w wątpliwość bezpieczeństwo preparatów przeciwko COVID-19. Twierdzi też, że decyzja dotycząca przyjęcia ochrony jest dobrowolna.

- Pracujemy nad propozycją nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, aby uskutecznić jej działania. Przedstawimy też rekomendacje w sprawie przepisów o pracy zdalnej - mówi Katarzyna Łażewska-Hrycko, główny inspektor pracy

W uzasadnionych przypadkach okręgowy inspektor pracy lub jego zastępca mogą podjąć decyzję o niebadaniu wypadków zaistniałych podczas pracy zdalnej - w szczególności gdy ze wstępnych informacji wynika wprost, że w związku z tymi zdarzeniami nie miało miejsca naruszenie przepisów bhp i uprawnień poszkodowanych do świadczeń. Tak wynika z nowego zarządzenia głównego inspektora pracy, które - zapewne specjalnie z powodu COVID-19 i pracy zdalnej zostało zmienione (zarządzenie nr 3/21 głównego inspektora pracy z 18 stycznia 2021 r.). Istnieje jednak ryzyko, że decyzje okręgowego inspektora pracy lub jego zastępcy będą obarczone ryzykiem błędu. Dodatkowo poszkodowani pracownicy nie będą mogli się od nich odwołać (pozostanie im tylko wniesienie skargi na działanie/zaniechanie organu). Problemem jest również to, że wytyczne GIP nie odnoszą się w równej mierze do telepracowników. Przypomnijmy, że obowiązkiem ustawowym PIP jest badanie wypadków ciężkich, zbiorowych oraz śmiertelnych. W zależności od konkretnego przypadku weryfikacji mogą podlegać również zdarzenia lżejszego kalibru.

Inspektor pracy poinformował pracodawcę o zamiarze przeprowadzenia kontroli zdalnej. Przedsiębiorca wyraził zgodę. Przeprowadzeniu kontroli w takim trybie sprzeciwiła się jednak zakładowa organizacja związkowa. Zarzuciła inspektorowi oraz pracodawcy, że kontrola zdalna nie została skonsultowana ze stroną związkową w ramach współdziałania między inspektorem a związkami zawodowymi w toku wykonywania czynności kontrolnych. Czy związek zawodowy miał prawo kwestionować samodzielne ustalenia między przedsiębiorcą a inspektorem?

Państwowa Inspekcja Pracy zapowiedziała, że w ramach kontroli przeprowadzanych u pracodawców w bieżącym roku sprawdzać będzie przestrzeganie rozwiązań prawnych wprowadzonych przepisami ustawy antykryzysowej. Mając na uwadze tempo zmian oraz związanych z nimi wątpliwości interpretacyjnych, nie można wykluczyć nieprawidłowości w korzystaniu przez pracodawców z dostępnych narzędzi. Na co więc zwrócić uwagę, aby uniknąć negatywnych konsekwencji ze strony PIP?

W przyszłym roku inspekcja pracy sprawdzi m.in., czy firmy chroniły zatrudnionych przed zagrożeniami epidemiologicznymi i jak stosowały przepisy tarczy antykryzysowej. Tradycyjnie zweryfikuje również wypłacanie pensji i zatrudnianie na umowach cywilnoprawnych

Na składanie niektórych oświadczeń w postaci elektronicznej lub dokumentowej nie chcą zgodzić się Polski Fundusz Rozwoju, Państwowa Inspekcja Pracy i część instytucji finansowych. Taki zakaz nie wynika jednak z przepisów. Nie ma również sankcji za niezachowanie formy pisemnej.

Andrzej Kwaliński: Inspektorzy pracy powinni być rozliczani z jakości nadzoru, a nie liczby odwiedzonych firm i wydanych nakazów, mandatów. Ważnym zadaniem jest wsparcie w walce z epidemią. Zleciłem już analizę możliwości badania pracownikom temperatury w miejscu pracy

PROBLEM: Pracodawca zatrudnia dwóch pracowników na stanowiskach informatyków. Jeden już przed epidemią COVID-19 wykonywał zadania w ramach telepracy, drugi zaś – już pod wybuchu epidemii – realizuje swoje obowiązki w ramach pracy zdalnej. W ocenie pracownika wykonującego pracę zdalną pracodawca naruszył przepisy dotyczące prawidłowego organizowania komputerowych stanowisk pracy w zakresie bhp oraz ergonomii. Czy w takiej sytuacji pracownik ma prawo złożyć do Państwowej Inspekcji Pracy skargę, która zainicjuje czynności kontrolne? Pracownik wykonuje przecież pracę w swoim mieszkaniu.

W 2019 r. inspekcja pracy przeprowadziła o 6,9 tys. kontroli mniej niż rok wcześniej. Skuteczność PIP w dochodzeniu uprawnień pracowniczych spada od kilku lat, a firma musi mieć dużego pecha, by trafił do niej inspektor

Inspekcja sprawdzi m.in. zawieranie umów cywilnoprawnych, czas pracy w korporacjach i samorządzie, bezpieczeństwo na budowach. Najnowsze zadania dotyczą PPK i płac dłużników alimentacyjnych.

Czy winny jest nieprecyzyjny zapis obowiązków pracodawcy i ogólnikowość ustawowych sformułowań, czy po prostu niechęć zatrudniających do tych obszarów związanych z zatrudnieniem, które nie przynoszą żadnych zysków? A może po prostu trącący myszką i kojarzący się z dawno minioną epoką język, którym się mówi o tej problematyce? Jedno jest pewne – bezpieczeństwo i higiena pracy to dziedzina, do której pracodawcy podchodzą z wyraźną niechęcią - pisze Oliwia Małecka, szkoleniowiec, ekspert prawa pracy.

Związkowcy krytykują m.in. zasady przyznawania i wysokość nagród kadry zarządzającej PIP. Jej szef uważa, że to niepotrzebne ataki na pracodawcę.

Szefowie departamentów w Głównym Inspektoracie Pracy w ubiegłym roku otrzymali przeciętnie po ok. 40 tys. zł z tytułu nagród. Ich zastępcy – po ok. 34 tys. zł.