Państwowa Inspekcja Pracy

Ubiegły rok przyniósł kolejny wzrost liczby wykroczeń przeciwko prawom pracownika. Zdaniem ekspertów to odzwierciedla sytuację w polskich firmach

Tak stwierdził Główny Inspektorat Pracy w stanowisku wydanym dla DGP. Uznał również, że skierowanie na takie badania nie będzie konieczne, jeśli umowa z pracownikiem ma być rozwiązana, a on zostanie zwolniony z obowiązku świadczenia pracy

Skargi złożone przez pracowników były powodem ok. 40 proc.* przeprowadzonych przez Państwową Inspekcję Pracy kontroli. Inspektorzy pracy potwierdzili zasadność 32,2% z nich. Natomiast z obszaru skarg dotyczących warunków pracy, za zasadne uznano aż 39,6 proc. zarzutów. Ryzyko wizyty PIP to oczywiście nie jedyny powód, dla którego warto słuchać głosu pracowników, szczególnie w obszarze związanym z ich bezpieczeństwem. 

W umowie koalicyjnej nowa większość rządząca zadeklarowała dofinansowanie Państwowej Inspekcji Pracy, aby zwiększyć efektywność tej instytucji w obronie praw pracowników. To potrzebny krok, jeżeli te pieniądze zostaną wykorzystane na wzmocnienie kadry PIP – zauważają eksperci.

Mandaty za wykroczenia i wyniki ankiety, zgodnie z którą jedna piąta pracowników zatrudnionych w instytucji doświadczyła pogorszenia samopoczucia w związku z sytuacją w pracy – to rezultaty kontroli inspekcji pracy w Biurze Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców.

Jednym z celów nowego rządu może się stać wzmocnienie inspekcji pracy. Związki zawodowe i pracodawcy dostrzegają taką potrzebę, jednak gdy chodzi o wyposażenie PIP w nowe kompetencje – zdania są podzielone.

- Borykamy się z deficytami regulacyjnymi na poziomie krajowym. Nadal nie zostały wdrożone regulacje dotyczące ochrony sygnalistów, zobowiązuje nas do tego unijna dyrektywa, a czas transpozycji już dawno minął – mówi nam dr Joanna Szymonek, współzałożycielka Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu, którą pytamy m.in. o oczekiwania wobec nowego rządu.

Nieuczciwi pracodawcy, którzy nakłaniają pracowników do rezygnacji z pracowniczych planów kapitałowych, mogą spać spokojnie. Inspekcja twierdzi, że do ich kontrolowania i karania nie ma odpowiednich narzędzi. A zwłaszcza nie może żądać dokumentacji dotyczącej tej formy oszczędzania.

Zgłaszanie naruszeń prawa to będzie wyzwanie dla pracowników, pracodawców, a także Państwowej Inspekcji Pracy.

Pracodawcy odmawiają udzielania pracy zdalnej na wniosek uprzywilejowanych pracowników często wbrew przepisom. Państwowa Inspekcja Pracy, choć nie chce, będzie musiała zacząć sprawdzać, czy odpowiedzi pracodawców mają podstawy. Mogą się posypać mandaty.

Inspektorzy pracy nie będą oceniali przyczyn odmowy udzielenia pracy zdalnej uprzywilejowanym pracownikom – wynika ze stanowiska Głównego Inspektoratu Pracy przesłanego do DGP.

Dotychczas mogli sprawdzać jedynie ewidencję osób pracujących w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Rozszerzenie ich uprawnień pozwoli na lepszą ochronę pracowników, co dla pracodawców może oznaczać więcej kontroli w ich firmach

Po latach spadków liczba skarg na pracodawców do PIP znowu zaczęła rosnąć. W 2022 r. zwiększyła się o niemal 12 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Powody? Polski Ład, napływ cudzoziemców, ale też trudne warunki działania dla firm.

Państwowa Inspekcja Pracy domaga się podniesienia kar za nielegalne zatrudnianie cudzoziemców. Pracodawcy na razie mogą jednak być spokojni, bo postulat nie zyskał aprobaty Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, które kończy prace na projektem ustawy o zatrudnianiu cudzoziemców.