nauka

Polecam książkę Lulu Miller „Dlaczego ryby nie istnieją” opowiadającą o pierwszym rektorze Uniwersytetu Stanforda. To oryginalna historia o stracie i odnalezieniu siebie. A także o kulcie siły, władzy i rasowego suprematyzmu.

Bakterie, które mamy w jelitach, sterują naszym zdrowiem na różne sposoby. Zespół prof. Tomasza Wypycha, kierownika Pracowni Badań Mikrobiomu w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN odkrył, że opiekują się nami w szczególny sposób wysyłając „sekretne liściki” do płuc. Publikacja na ten temat ukazała się niedawno w „Signal Transduction and Targeted Therapy”, prestiżowym czasopiśmie naukowym z grupy „Nature".

Odkrycie nowej klasy planet pozasłonecznych – planet swobodnych - ogłosili niedawno na łamach prestiżowego „Science” polscy naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego UW. O tych niezwykłych obiektach, samotnie przemierzających kosmos w „Eurece – odkryciu tygodnia” opowiada dr hab. Radosław Poleski, prof. UW.

W polskim środowisku akademickim zawrzało. Proponowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zmiany w systemie ewaluacji wywołały falę krytyki, która wykracza poza techniczne parametry punktacji. Naukowcy piszą o niskich pensjach i podkopywaniu polskiej nauki na arenie międzynarodowej.

Mini-mózgi, czyli organoidy lub asembloidy, to sztuczne biologiczne konstrukcje wykorzystujące ludzkie tkanki. W tygodniku „Science” ukazała się praca na temat etycznych kwestii wykorzystania tego typu mini-organów w badaniach. Czy mini-mózgi mają świadomość w „Eurece – odkryciu tygodnia” odpowiada prof. Jacek Jaworski z Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej, prezes Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego.

Możliwe, że miały w tym swój udział. Przede wszystkim jednak francuską armię wracającą z Moskwy pokonały choroby wywołane przez mikroby - Salmonella enterica i Borrelia recurrentis – przekonują na łamach „Current Biology” naukowcy pod wodzą dr Nicolasa Rascovana z Instytutu Pasteura w Paryżu. O tym, co naprawdę mogło się wydarzyć zimą 1812 r. w podkaście „Eureka - odkrycie tygodnia” opowiada dr Maria Joanna Turos, doktor nauk medycznych, etyk i filozof z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Zaczęło się od rozmów, a potem przyszły emocje. W Japonii kobieta wzięła symboliczny ślub z chatbotem, a takich relacji przybywa na całym świecie. Tymczasem filozof z Cambridge ostrzega: nie wiemy, czy AI może być świadoma – i być może nigdy się tego nie dowiemy. Problem w tym, że ludzie już zaczynają zachowywać się tak, jakby już była.

Rozwój gospodarczy w czasie zmiany klimatu. – Konsumujemy więcej niż sto lat temu, a w tym czasie planeta nie urosła ani o centymetr. To jest prosta rzecz, którą da się wytłumaczyć dziecku: niekończący się wzrost bazujący na skończonych zasobach jest niemożliwy – mówi ekspert dr Zbigniew Bohdanowicz.

Dr Wojciech Karczewski, dyrektor Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA), opowiada o działaniach, które przyciągają do Polski zdolnych naukowców. Jak instytucja ułatwia uczelniom wyższym współpracę międzynarodową.

Nauka zaczyna się od zadawania pytań, od bycia ciekawym. Ale żeby te pytania w ogóle mogły paść, trzeba stworzyć środowisko, w którym pracownicy czują się bezpiecznie. Nauka i tworzenie rozwiązań to proces bardzo metodyczny, wymagający dyscypliny i odpowiedzialności. Oczywiście są osoby genialne, ale wielkie odkrycia nie zawsze powstają dzięki geniuszowi – mówi dr Adriana Kiędzierska-Mencfeld, prezes Rezon Bio.

Bycie laureatem Nagrody Nobla – szczególnie w kontaktach ze sceptycznymi osobami – często wręcz szkodzi, bo jestem wtedy tym, przeciwko któremu się buntują. Wolę więc być po prostu człowiekiem - mówi prof. Brian Schmidt, laureat Nagrody Nobla z fizyki w 2011 r.

Tuż przed świętami Sąd Najwyższy ma orzec, czy „ofiary” likwidacji gimnazjów mogą liczyć na odszkodowanie. Zdaniem ekspertów sprawa powinna być przestrogą dla rządzących.

Żeby współpraca nauki i biznesu przynosiła efekty, obie strony muszą wykazywać inicjatywę – przekonuje prof. Maria Mrówczyńska. Wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego była gościem studia „DGP” podczas I Narodowego Kongresu „Nauka dla biznesu”.

W „Maniaku” pisarz Benjamín Labatut opowiada o człowieku, który nie mógł przestać myśleć. Problem w tym, że był myślicielem tyleż fenomenalnym i niezwykle mądrym, ile niebezpiecznym, ponieważ nie stawiał swojemu myśleniu żadnych granic. Najprościej chyba powiedzieć, że John von Neumann był figurą prometejską, ale to i tak nie wyczerpuje zagadnienia.

Podczas ceremonii wręczenia medali Alberta de Jaeger’a polskiej edycji konkursu Prix Galien, twórca Polpharmy Rezon Bio - biotechnologicznej spółki, został uhonorowany nagrodą Prix Galien Polska za zbudowanie rodzimego ekosystemu biofarmaceutycznego. Kapituła konkursu doceniła wieloletnie działania Jerzego Staraka prowadzące do stałego wzmacniania krajowych kompetencji w produkcji leków, rozwoju polskiej biotechnologii w zakresie opracowania oraz wytwarzania leków biologicznych i rozwoju badań naukowych.

O potencjale polskiej nauki oraz współpracy uczelni i ośrodków badawczych z biznesem mówi prof. Maria Mrówczyńska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego