krajowa rada sądownictwa

Sędziowie w stanie spoczynku będą mogli nie tylko zostać wizytatorami, ale także pełnić funkcję rzecznika dyscyplinarnego ministra sprawiedliwości. Taki przepis pojawił się w najnowszej wersji projektu zmian w prawie o ustroju sądów powszechnych.

Powołanie przez Prezydenta Karola Nawrockiego sędziego Zbigniewa Kapińskiego na urząd Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego stawia pytanie nie tyle o osobę, ile o sposób myślenia o państwie, prawie i wspólnocie narodowej.

Krajowa Rada Sądownictwa w odnowionym składzie już niedługo rozpocznie pracę. Tak przynajmniej wynika z zapowiedzi tych jej członków, którzy wzięli udział w środowej konferencji prasowej. Towarzyszył im minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, który w środę mówił o „wielkim dniu”. Wcześniej, tuż po tym, jak Sejm wybrał 15 nowych sędziów do KRS, minister nie krył satysfakcji. Podkreślał, że będzie to „pierwszy taki organ”, który będzie „w całości odbudowany” i w którym „będzie przywrócona praworządność”. Czy jednak rządzący już dziś mają podstawy do tego, aby ogłaszać sukces?

Przewodnicząca Krajowej Rady Sądownictwa złożyła rezygnację ze stanowiska. Sędzia Dagmara Pawełczyk-Woicka o swojej decyzji poinformowała za pośrednictwem mediów społecznościowych.

Po raz pierwszy od ośmiu lat sędziowie mieli wpływ na skład Krajowej Rady Sądownictwa. Choć pojawiają się głosy, że i tak był on iluzoryczny.

Donald Tusk i Jarosław Kaczyński przez lata ustawiali życie publiczne wokół własnego konfliktu. Dziś coraz wyraźniej widać, że ich czas dobiega końca, a pytanie brzmi nie tylko, kto przyjdzie po nich, lecz także, czy państwo wytrzyma moment przejścia.

Praktycznie nie ma szans na jednoczesne wprowadzenie jednolitego statusu prokuratorów oraz sędziów. Zgodnie z deklaracjami prace nad projektem dotyczącym tych drugich mają się zakończyć do końca tego roku.

Wybór sędziowskich członków KRS przez Sejm w oparciu o rekomendacje środowiska sędziowskiego jest rozwiązaniem właściwym, ale doraźnym. Trwałe zakończenie logiki wzajemnej delegitymizacji wymaga wypracowania kompromisu. Jego kształt powinien wykluczyć na przyszłość nominacje partyjne i związane z nimi ryzyko klientelizmu, a z drugiej strony obawy dotyczące nadmiernej autonomizacji środowiska sędziowskiego.

Plebiscyt sędziów w sprawie KRS nie był ani wyborami, ani prawyborami — tylko testem kondycji środowiska. Frekwencja i wyniki pokazują więcej niż same liczby: ujawniają podziały, oportunizm i ograniczenia systemu, który wciąż czeka na naprawę.

Najwięcej głosów w sądach powszechnych zebrali kandydaci do KRS z listy popieranej m.in. przez stowarzyszenia Iustitia i Themis. Na razie nie wiadomo, jaka była frekwencja, jednak nieoficjalnie mówi się o 60 proc.

Prace nad projektem zmian w prawie o ustroju sądów powszechnych, które mają przywrócić samorządność sędziowską, trwają już ponad rok. W drugiej połowie marca Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło jego nową wersję. Pewne rozwiązania w niej zawarte spotkały się z krytyką.

Pod ocenę środowiska podda się 60 sędziów, którzy zgłosili swoje kandydatury do marszałka Sejmu. Niektórzy wbrew swojej woli – ze strony wielu kandydatów związanych ze stowarzyszeniem Sędziowie RP oraz Prawnicy dla Polski słychać bowiem, że nie chcą brać udziału w tej procedurze.

Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności części przepisów, na mocy których wybrani mają być nowi sędziowie do KRS. To próba uniemożliwienia wymiany składu Rady, której kadencja kończy się w maju tego roku.

Kto naprawdę zdecyduje o składzie KRS – sędziowie czy politycy? Planowane „opiniowanie” kandydatów budzi poważne wątpliwości konstytucyjne i może okazać się jedynie fasadą dla decyzji Sejmu, pogłębiając chaos i polityczną polaryzację w wymiarze sprawiedliwości.

Oficjalnie znamy już 60 kandydatów, którzy chcą zasiąść w Krajowej Radzie Sądownictwa. Teraz zdanie na ich temat wyrazić ma środowisko. Pojawiają się jednak wątpliwości, czy proces, w którym do tego dojdzie, będzie transparentny.