Kiedy zamawiający poprawi omyłkę

Problem pozostaje aktualny w związku z wydaniem przez Sąd Najwyższy (SN) dwóch orzeczeń, w których stanął on na stanowisku, iż określenie w ofercie ceny brutto z uwzględnieniem nieprawidłowej stawki podatku od towarów i usług stanowi błąd w obliczeniu ceny, jeżeli brak jest ustawowych przesłanek wystąpienia omyłki (por. uchwały SN z 20 października 2011 roku, sygn. akt: III CZP 52/11 i III CZP 53/11). Tym niemniej nadal pozostały pewne wątpliwości w zakresie odróżnienia nieścisłości odnoszących się do wyliczenia VAT stanowiących omyłki podlegające poprawieniu od nieścisłości noszących znamiona błędu w obliczeniu ceny.

Błąd w obliczeniu

Wskazane uchwały Sądu Najwyższego zostały wydane w związku z powstaniem rozbieżności w linii orzeczniczej Krajowej Izby Odwoławczej (KIO) w przedmiocie oceny, czy zastosowanie przez wykonawcę nieprawidłowej stawki VAT przy obliczeniu ceny ofertowej pociąga za sobą powstanie po stronie zamawiającego obowiązku odrzucenia oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6) ustawy pzp czy też ofertę taką należy przyjąć do oceny, po ewentualnym potraktowaniu wadliwej stawki VAT jako omyłki i dokonaniu odpowiedniej korekty ceny, względnie uznaniu treści oferty w zakresie nieprawidłowej stawki podatku VAT jako niepodważalnego oświadczenia wykonawcy, które jakkolwiek pozostaje w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, to nie stwarza podstawy do odrzucenia oferty przez zamawiającego. Sąd Najwyższy opowiedział się za niedopuszczalnością tej ostatniej interpretacji uznając, iż zastosowanie nieprawidłowej stawki podatku VAT stanowi błąd w obliczeniu ceny skutkujący odrzuceniem oferty. Należy więc odrzucić ofertę wykonawcy, który np. obliczył cenę wg stawki 23 proc. podczas gdy przepisy prawa podatkowego nakładają obowiązek podatkowy wg stawki 8 proc. Natomiast odrzuceniu na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2) ustawy pzp będzie podlegała oferta wykonawcy w przypadku, gdy obliczył on cenę w ofercie wg stawki VAT innej niż określona przez zamawiającego w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia.

Omyłka rachunkowa

Oczywista omyłka rachunkowa, to przede wszystkim omyłka matematyczna dająca się poprawić przy zastosowaniu elementarnej wiedzy z zakresu dodawania i mnożenia. Oczywistość omyłki należy zdefiniować jako dającą się zauważyć na pierwszy rzut oka, którą da się poprawić tylko na jeden sposób. W przypadku, gdy możliwe są co najmniej dwa sposoby poprawienia takiej omyłki, z których każdy będzie powodował inny skutek rachunkowy nie można uznać, iż zaistniała oczywista omyłka rachunkowa. Ustawa pzp nakazuje przy poprawianiu oczywistej omyłki uwzględniać konsekwencje rachunkowe dokonywanych zmian, co oznacza, iż dopuszczalny jest wpływ dokonanej korekty na cenę oferty. Jako przykład takiej omyłki należy wskazać sytuację, kiedy pomimo zastosowania prawidłowej stawki VAT zgodnie ze Specyfikacją Istotnych Warunków Zamówienia wyliczona kwota VAT, stanowiąca wynik działania arytmetycznego (iloczynu ceny netto i stawki VAT) będzie nieprawidłowa, co w konsekwencji prowadzić będzie do błędnego wyliczenia ceny brutto (por. wyrok KIO z 1 kwietnia 2010 roku sygn. akt: KIO/UZP 275/10). Ponadto z omyłką będziemy mieli do czynienia w przypadku, gdy nie została w ofercie wykonawcy wyartykułowana wprost cena bez VAT (cena netto), jednak podatek ten zawierał się w wartości przedstawionej w ofercie, na skutek czego cena netto była możliwa do określenia wprost, a zamawiający miał wszelkie informacje umożliwiające jej jednoznaczne ustalenie za pomocą prostego działania matematycznego (por. wyrok KIO z 18 marca 2011 roku, sygn. akt: KIO/UZP 443/11). W tym ostatnim przypadku należy uznać, iż zachodzi inna omyłka polegająca na niezgodności treści oferty z treścią Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia w rozumieniu art. 87 ust. 2 pkt 3) ustawy pzp. We wskazanych przypadkach, na zamawiającym spoczywa obowiązek dokonania korekty zaistniałych uchybień oraz poinformowania wykonawców o tym fakcie, przy czym w drugiej z przedstawionych sytuacji wykonawca może się sprzeciwić dokonaniu korekty oraz nie może ona prowadzić do istotnych zmian w treści oferty.

Stawka nieistniejąca

Wątpliwości może budzić sytuacja, kiedy przy obliczeniu ceny została zastosowana stawka nieistniejąca, np. w wysokości 7 proc. zamiast 8 proc. przy czym zachowana została prawidłowa kwalifikacja zamówienia z punktu widzenia prawnopodatkowego. Należy w tym przypadku rozważyć, czy naruszenie takie kwalifikuje się do poprawy na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 3) ustawy pzp czy też podobnie, jak w przypadku zastosowania obowiązującej, ale niewłaściwej stawki VAT należy ofertę odrzucić. Mając na uwadze, iż cena podawana przez wykonawcę jest ceną brutto, oraz zakładając prawidłową kwalifikację zamówienia przez wykonawcę należy przyjąć, iż uchybienie takie może podlegać poprawieniu na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 3) ustawy pzp.

Wskazane przypadki uchybień dotyczących stawki VAT jako integralnego składnika ceny oferty są jedynie kilkoma z wielu, które pojawiają się w praktyce udzielania zamówień publicznych. Mając na uwadze, iż od właściwej kwalifikacji danego uchybienia zależeć będzie wybór oferty należy postulować daleko posuniętą ostrożność po stronie zamawiających przy ocenie ofert w tym zakresie.

Łukasz Mackiewicz

aplikant radcowski