Trudniej zmienić kontrakt o zamówienie publiczne

prawnik z Grupy Doradczej Sienna, były dyrektor Departamentu Analiz i Kontroli Urzędu Zamówień Publicznych

- Zasadą prawa zamówień publicznych jest to, że zobowiązanie wynikające z umowy odpowiada złożonej ofercie, a ta odpowiada specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Z tego powodu istnieją szczególne regulacje w zakresie zmiany umowy. Od nowelizacji z 4 września umowy w sprawie zamówienia publicznego mogą być zmieniane tylko, jeżeli w ogłoszeniu lub w specyfikacji zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany i określił jej warunki. Zamawiający może więc, zwłaszcza w przypadku umów wieloletnich lub o skomplikowanym przedmiocie, wprowadzić do specyfikacji katalog okoliczności, które będą umożliwiały wprowadzenie zmian do umowy. Mogą to być także okoliczności niezależne od stron o nadzwyczajnym charakterze.

Za każdym razem należy jednak pamiętać o określeniu warunków takiej zmiany umowy, czyli jak w danych okolicznościach umowa może się zmienić. Katalog takich okoliczności jednak nie rodzi zobowiązania stron do wprowadzenia zmiany. Tak jak w przypadku każdej umowy - również umowa w sprawie zamówienia publicznego może być zmieniona przez strony jedynie przez zgodne wyrażenie ich woli. Natomiast jeżeli w ogóle takiego katalogu nie ma lub strony chcą wprowadzić zmiany, które nie były przewidziane lub nie zostały określone warunki zmiany - zmiana umowy przez strony nie jest możliwa - nawet w okolicznościach nadzwyczajnych. Będą natomiast miały zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o możliwości innego oznaczenia sposobu wykonania zobowiązania, wysokości świadczenia lub rozwiązania umowy z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków przez sąd (art. 357¹ kodeksu cywilnego).

- Umowy w sprawie zamówienia publicznego są poddane ogólnym przepisom kodeksu cywilnego, z wyjątkami wynikającymi wprost z ustawy - Prawo zamówień publicznych. Przepisy art. 491-494 k.c. regulują instytucję odstąpienia od umowy wzajemnej w przypadku zwłoki dłużnika. Jeżeli więc jedna ze stron pozostaje w zwłoce ze spełnieniem swojego świadczenia, drugiej przysługują uprawnienia określone w k.c. - w tym dotyczące tzw. odstąpienia ustawowego. Przy zawarciu każdej umowy - w tym także umowy w sprawie zamówienia publicznego - strony mogą wprowadzić dodatkowe zastrzeżenia, że w ciągu oznaczonego terminu jednej ze stron lub obu wolno od umowy odstąpić (odstąpienie umowne art. 395 k.c.). Wreszcie, zgodnie z art. 145 ustawy - Prawo zamówień publicznych, zamawiający może odstąpić od umowy, jeżeli nastąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy.

- Umowa w sprawie zamówienia publicznego, tak jak każda umowa, może być rozwiązana za zgodą obu jej stron. Nie można jednak żadnej ze stron zmusić do jej rozwiązania. Przypadek rozwiązania umowy w taki sposób w zamówieniach publicznych zachodzi niezwykle rzadko - racjonalnie gospodarujący zamawiający po to prowadzi przetarg, żeby uzyskać potrzebne mu dostawy usługi czy roboty budowlane. Z drugiej strony mamy wykonawcę, który złożył ofertę, zobowiązał się do wykonania zamówienia i jest zainteresowany jego realizacją. Jeżeli jedna ze stron nie wykonuje swojego zobowiązania, to istnieje cały szereg instrumentów prawnych, które regulują taką sytuację, a rozwiązanie umowy nie jest korzystne.