Jak samorząd może się bronić przed bezprawnymi działaniami nadzoru

@RY1@i02/2011/163/i02.2011.163.207.007b.001.jpg@RY2@

Joanna Czyż-Zielińska, radca prawny, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział we Wrocławiu

Wojewoda z mocy prawa jest organem nadzoru nad działalnością uchwałodawczą jednostek samorządu terytorialnego. Do jego kompetencji należy badanie uchwał tych organów z zastosowaniem kryterium legalności, tj. pod względem ich zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym.

W przypadku uznania uchwały za sprzeczną z obowiązującym porządkiem prawnym wojewoda wydaje rozstrzygnięcie stwierdzające jej nieważność w całości lub w części. Pojawia się w związku z tym pytanie, w jaki sposób jednostka samorządu terytorialnego może bronić się przed bezprawnymi działaniami nadzorczymi. Wojewoda jest bowiem terenowym organem administracji rządowej w województwie i każda jego decyzja dotycząca wspólnot samorządowych stanowi ingerencję w konstytucyjnie zagwarantowaną niezależność samorządu terytorialnego. Dlatego też jednostkom samorządu terytorialnego zagwarantowano sądową ochronę ich samodzielności przez wprowadzenie do ustaw samorządowych instytucji skargi do sądu administracyjnego. Dzięki temu rozwiązaniu wspólnota samorządowa może z powodu niezgodności z prawem zaskarżyć do sądu administracyjnego rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. Co istotne, sąd administracyjny jest obowiązany wyznaczyć rozprawę w terminie nie później niż 30 dni od dnia wpłynięcia skargi do sądu. Legitymację do wniesienia skargi ma wyłącznie jednostka, której interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Ustawy samorządowe wyłączają dopuszczalność wniesienia skargi przez radnego czy jakikolwiek inny podmiot niż jednostka samorządu terytorialnego, która wydała uchwałę. Dla zainicjowania procesu wniesienia skargi konieczna jest znowu uchwała w sprawie wniesienia tego środka odwoławczego podjęta przez tożsamą jednostkę, która uchwałę wydała, np. przez gminę. Dlatego też zarząd gminy - jako organ wykonawczy, a nie uchwałodawczy - nie jest właściwy do podjęcia uchwały w sprawie wniesienia przez gminę skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze kwestionujące uchwalę gminną. Środek zaskarżenia wnosi natomiast osoba uprawniona do reprezentowania wspólnoty na zewnątrz, to znaczy wójt lub burmistrz (prezydent), starosta lub marszałek województwa.

Podkreślić warto, że instytucja skargi na czynności nadzorcze z jednej strony stanowi gwarancję niezawisłej kontroli sądowej nad rozstrzygnięciami wojewody, z drugiej zaś - realizuje postulat niezależności jednostek samorządu terytorialnego od organów administracji rządowej. Można również postulować uproszczenie kwestii proceduralnych związanych z wniesieniem skargi, w tym m.in. rezygnację z wymogu podejmowania odrębnej uchwały w sprawie wniesienia skargi na rzecz jej bezpośredniego inicjowania przez jednostkę samorządu terytorialnego.

LJ