W domu dziecka wychowawca będzie realizował plan pomocy dla 5 dzieci, a w ośrodku interwencyjnym maksymalnie dla 10

Interwencyjne ośrodki preadopcyjne, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne oraz placówki opiekuńczo-wychowawcze to jednostki instytucjonalnej pieczy zastępczej, które mogą być zakładane i prowadzone na podstawie ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 887 z późn. zm.). Szczegółowe zasady dotyczące trybu kierowania, standardu oraz organizacji opieki w tych jednostkach zostały określone w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej, które obowiązuje od 1 stycznia.

Skierowanie od starosty

Nowe przepisy wskazują, że to powiat właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka wydaje decyzję o skierowaniu go do placówki. Jeżeli nie ma on odpowiedniej instytucji lub brakuje w niej miejsc, zwraca się z wnioskiem do innego powiatu o przyjęcie podopiecznego. Z kolei do placówki regionalnej i interwencyjnego ośrodka kieruje samorząd województwa, ale w tej sytuacji niezbędny jest też wniosek właściwego powiatu. W przypadku dziecka cudzoziemców decyzję w tej sprawie wydaje ten powiat, w którym ono przebywa.

Do skierowania powinna być dołączona dokumentacja dotycząca dziecka. W szczególności jest to odpis aktu urodzenia (gdy jest ono sierotą również odpisy aktów zgonu zmarłych rodziców), orzeczenie sądu o umieszczeniu w placówce, dokumentację o stanie zdrowia (np. kartę szczepień), dokumenty szkolne (świadectwa szkolne) oraz informacje o prowadzonej pracy z rodziną podopiecznego i jej rezultatach.

Diagnoza dziecka

Po przyjęciu małoletniego do placówki opiekuńczo-wychowawczej oraz placówki regionalnej powinna być niezwłocznie sporządzona przez psychologa lub pedagoga diagnoza psychofizyczna podopiecznego. Następnie powinna ona być przekazana do wychowawcy kierującego procesem wychowania dziecka, który we współpracy z asystentem rodziny biologicznej wychowanka opracowuje dla niego plan pomocy. Ma on wyznaczać cel pracy z dzieckiem, uwzględniający np. umieszczenie go w rodzinie zastępczej lub przysposabiającej, przygotowania do usamodzielnienia. Taki plan ma być modyfikowany w zależności od zmieniającej się sytuacji podopiecznego lub jego rodziny, ale nie może to być rzadziej niż:

● raz na trzy miesiące, jeżeli małoletni przebywa w ośrodku interwencyjnym

● raz na pół roku, jeżeli wychowanek jest umieszczony w domu dziecka lub placówce regionalnej

Ponadto jeden wychowawca może kierować procesem wychowawczym nie więcej niż 5 podopiecznych w domu dziecka oraz regionalnej placówce, a w ośrodku interwencyjnym - nie więcej niż 10.

Organizacja opieki

Wymienione wyżej rozporządzenie określa też liczbę pracowników zajmujących się bezpośrednio podopiecznymi, jaka powinna być zapewniona w placówkach. W przypadku zajęć opiekuńczych i wychowawczych pod opieką jednego wychowawcy w domu dziecka lub regionalnej placówce może przebywać nie więcej niż 14 dzieci. Z kolei gdy zajęcia są prowadzone przez pedagoga, psychologa albo osobę prowadzącą terapię może to być maksymalnie 6 wychowanków. Natomiast w interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym te proporcje wynoszą odpowiednio troje i jeden podopieczny.

Inne wymogi obowiązują w trakcie opieki sprawowanej w nocy. Wówczas w placówce opiekuńczo-wychowawczej wystarczy jedna osoba. Na początku ten wymóg będzie dotyczył tylko nowo zakładanych domów dziecka, które mogą mieć nie więcej niż 14 podopiecznych. Natomiast w związku z tym, że jeszcze do końca 2020 roku domy dziecka działające przed 1 stycznia bieżącego roku mogą liczyć maksymalnie 30 dzieci, w godzinach nocnych opiekę będą sprawować co najmniej dwie osoby pracujące z podopiecznymi, w tym jedna z nich będzie musiała być wychowawcą. Ponadto przepisy wskazują, że osoby te, niezależnie od typu placówki, są zobowiązane co najmniej trzy razy w ciągu nocy przeprowadzać obchód.

Prawa podopiecznych

Przepisy rozporządzenia wskazują też, co musi zapewnić dziecku miejsce opieki, w którym zostało umieszczone. Jest to, m.in.: wyżywienie dostosowane do jego potrzeb, np. religijnych, dostęp do opieki zdrowotnej i zaopatrzenie w produkty lecznicze oraz do zajęć wychowawczych, kompensacyjnych, terapeutycznych i rewalidacyjnych. Podopieczny powinien też być wyposażony przez placówkę w odzież, obuwie, bieliznę, zabawki odpowiednie do jego wieku, środki higieny osobistej oraz podręczniki i pomoce szkolne.

Wychowanek ma też prawo do kieszonkowego, wynoszącego od 10 zł do 80 zł miesięcznie (jest to kwota stanowiąca od 1 proc. do 8 proc. kwoty wskazanej w art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy). Z kolei w zakresie nauki dodatkowe obowiązki placówki polegają na zapewnieniu mu możliwości pobierania jej w szkołach poza domem dziecka lub w systemie nauczania indywidualnego. Instytucje te mają też zapewnić skierowanym do nich podopiecznym pomoc w nauce, np. przy odrabianiu lekcji, opłacanie pobytu w bursie, internacie lub pokrycie kosztów dojazdu.

Warunki mieszkalne

● pokoje mieszkalne, nie większe niż pięcioosobowe, o powierzchni zapewniającej przechowywanie rzeczy osobistych

● łazienki z miejscem do prania i suszenia rzeczy (przepisy nie wskazują, ilu podopiecznych ma przypadać na jedno takie pomieszczenie)

● miejsce do nauki

● miejsce do przygotowywania posiłków

● wspólną przestrzeń służącą do spotkań i wypoczynku

Ponadto w sytuacji gdy małoletnia wychowanka jest w ciąży musi mieć zapewnione warunki właściwe do swojego stanu oraz stałą opiekę psychologiczną i ginekologiczno-położniczą

Ważne

Do działających w momencie wejścia w życie nowej ustawy (tj. 1 stycznia 2012 r.) placówek opiekuńczo-wychowawczych jeszcze do końca 2012 r. będą stosowane dotychczasowe przepisy

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Par 2 - 5, par. 8 - 12, par. 14 - 16, par. 18 oraz par. 20 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dz.U. nr 292, poz. 1720).