Samorządy sporządzają bilans według starego wzoru

Podstawowym sprawozdaniem finansowym jednostki samorządu terytorialnego (dalej: JST), obok sprawozdań budżetowych, jest bilans z wykonania budżetu JST. Sporządza się go według wzoru zawartego w załączniku nr 4 do rozporządzenia z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości. Podpisują go członkowie zarządu i skarbnik.

Sporządzając bilans z wykonania budżetu JST za 2010 r., należy mieć na uwadze, że włączenie środków unijnych do dochodów JST powoduje wykazywanie w bilansie z wykonania budżetu tych środków łącznie z innymi środkami budżetu JST. Ponadto trzeba pamiętać, że jednostki miały obowiązek dostosować prowadzenie rachunkowości w zakresie wykonania budżetu środków europejskich do zmienionych przepisów w terminie 3 miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia z 5 lipca 2010 r., a więc do końca października 2010 r. Wyjątkiem są jedynie programy i projekty, o których mowa w art. 112 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych. W takim przypadku do dnia ich zakończenia i rozliczenia jednostki mogą stosować zasady ewidencji określone w dotychczasowych przepisach z odpowiednim dostosowaniem numeracji kont.

W zakres środków pieniężnych (pozycja I) wykazywanych w bilansie wchodzą środki pieniężne budżetu, środki pieniężne funduszy pomocowych oraz pozostałe środki pieniężne.

Środki pieniężne budżetu to środki pozyskane z tytułu gromadzonych dochodów na podstawie stosownych regulacji prawnych. W przypadku JST są to dochody określone w ustawie o dochodach.

Budżety JST mogą być uzupełniane środkami pozyskanymi z funduszy pomocowych Unii Europejskiej na dofinansowanie różnego rodzaju projektów, jak też pożyczek zaciągniętych z budżetu państwa na finansowanie zadań realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu UE. Środki te podlegają wykazaniu na odrębnych rachunkach bankowych.

Inne środki pieniężne obejmują środki pieniężne w drodze, tj. środki pieniężne otrzymane z innych budżetów, kwot wpłaconych przez inkasentów za pośrednictwem poczty z tytułu dochodów budżetowych.

Stosownie do przyjętej techniki księgowania w JST ewidencji tych środków można dokonywać bieżąco lub wyłącznie na przełomie okresów sprawozdawczych. Do tej ewidencji służy konto 140 - Inne środki pieniężne.

Na koncie 140 ujmuje się w szczególności:

● środki otrzymane z innych budżetów, w przypadku gdy środki te zostały przekazane w poprzednim okresie sprawozdawczym i są objęte wyciągiem bankowym z datą następnego okresu sprawozdawczego,

● kwoty wpłacane przez inkasentów za pośrednictwem poczty lub bezpośrednio do banku z tytułu dochodów budżetowych, w wypadku potwierdzenia wpłaty przez bank w następnym okresie sprawozdawczym,

● przelewy dochodów budżetowych zrealizowanych przez bank płatnika w okresie sprawozdawczym i objętych wyciągami bankowymi z rachunku bieżącego budżetu w następnym okresie sprawozdawczym.

Pozycja II bilansu obejmuje należności i rozliczenia, które prezentowane są w podziale na:

● należności finansowe krótko- i długoterminowe,

● należności od budżetów,

● pozostałe należności i rozliczenia.

Należności wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego określane są mianem krótkoterminowych. Jeżeli jednak termin zwrotu należności przekracza 12 miesięcy od dnia bilansowego, zalicza się je do należności długoterminowych.

Należności długoterminowe powstają w wyniku długotrwałych rozliczeń z budżetem z tytułu mienia likwidowanych i prywatyzowanych albo sprzedawanych przedsiębiorstw i należności z tytułu sprzedanych nieruchomości zabezpieczonych hipoteką, jak również należności z tytułu udzielonych pożyczek długoterminowych.

Do ewidencji należności finansowych, w tym z tytułu udzielonych pożyczek, służy konto 250 - Należności finansowe.

Należności od budżetów przedstawiają stan rozliczeń dochodów budżetowych realizowanych przez urzędy skarbowe na rzecz JST. Są to także dochody tych jednostek z tytułu udziału w podatkach dochodowych od osób fizycznych.

Rozrachunki z innymi budżetami ewidencjonowane są w JST na koncie 224 - Rozrachunki budżetu. Są to w szczególności:

● rozliczenia dochodów budżetowych realizowanych przez urzędy skarbowe na rzecz budżetu,

● rozrachunki z tytułu udziałów w dochodach innych budżetów,

● rozrachunki z tytułu dotacji i subwencji,

● rozrachunki z tytułu dochodów pobranych na rzecz budżetu państwa.

Grupa pozostałych należności i rozliczeń obejmuje stan dochodów budżetowych zrealizowanych przez jednostki budżetowe i objęte sprawozdaniami budżetowymi, a które nie zostały przekazane na konto 133 - Rachunek budżetu.

Inne aktywa (pozycja III) stanowią wydatki przypadające na przyszłe okresy, czyli rozliczenia międzyokresowe czynne.

Zobowiązania (pozycja I) stanowią wynikający z przeszłych zdarzeń obowiązek wykonania świadczeń o wiarygodnie określonej wartości, które spowodują wykorzystanie już posiadanych lub przyszłych aktywów jednostki.

W bilansie dzieli się je na:

● finansowe (krótko- i długoterminowe),

● wobec budżetów,

● pozostałe zobowiązania.

Zobowiązania finansowe dotyczą wydania aktywów finansowych albo wymiany instrumentów finansowych z inną jednostką na niekorzystnych warunkach.

W sytuacji JST zobowiązania te mogą dotyczyć kredytów bankowych, zaciągniętych pożyczek oraz wyemitowanych papierów wartościowych (instrumentów finansowych).

Ewidencję zobowiązań zaliczonych do finansowych, z wyjątkiem kredytów bankowych, a w szczególności z tytułu zaciągniętych pożyczek i wyemitowanych instrumentów finansowych, prowadzi się na koncie 260 - Zobowiązania finansowe.

Zobowiązania wobec budżetów obejmują dochody związane z realizacją zadań zleconych z zakresu administracji rządowej oraz niewykorzystane dotacje na te zadania.

W grupie pozostałych zobowiązań może wystąpić m.in. równowartość środków pobranych od wykonawców robót jako zabezpieczenie należytego ich wykonania.

Aktywa netto (pozycja II) to aktywa jednostki pomniejszone o zobowiązania odpowiadające wartościowo funduszowi własnemu.

W przypadku aktywów netto budżetu jest to wynik wykonania budżetu, którym może być deficyt lub nadwyżka.

Aktywa netto ustala się poprzez ujęcie sald wyrażających nadwyżkę (+) lub niedobór (-) wykonania budżetu, w szczególności:

1. nadwyżkę budżetu wskazującą na osiągnięcie wyższych dochodów niż wydatków budżetu, ustaloną na koncie 961 - Niedobór lub nadwyżka budżetu,

2. niedobór budżetu stanowiący ujemną różnicę pomiędzy dochodami a wydatkami, ustalony na koncie 961 - Niedobór lub nadwyżka budżetu,

3. niewykonane wydatki zatwierdzone do realizacji w latach następnych, ustalone na koncie 903 - Niewykonane wydatki,

4. wynik na funduszach pomocowych będący różnicą między dochodami a wydatkami zrealizowanymi z tych funduszy, ustalony na koncie 967 - Fundusze pomocowe,

5. wynik na operacjach niekasowych obejmujący umorzenie zaciągniętych i udzielonych pożyczek i kredytów, różnice kursowe z tytułu kredytów w walutach obcych, ustalony na koncie 962 - Wynik na pozostałych operacjach,

6. rezerwę na niewygasające wydatki, ustaloną na koncie 904 - Niewygasające wydatki,

7. fundusze pomocowe obejmujące wartość salda konta 967 - Fundusze pomocowe (bez pozycji nr 4),

8. środki z prywatyzacji, ustalone na koncie 968 - Prywatyzacja,

9. skumulowaną nadwyżkę lub niedobór na zasobach budżetu, odwzorowujący skumulowane nadwyżki lub niedobory budżetu z lat ubiegłych, ustalona na koncie 960 - Skumulowana nadwyżka lub niedobór na zasobach budżetu.

W pozycji III bilansu, jakimi są inne pasywa, ujmuje się m.in. środki z prywatyzacji w kwocie stanowiącej różnicę między przychodami i rozchodami oraz rozliczenia międzyokresowe przychodów, np. otrzymane dotacje lub subwencje oświatowe dotyczące następnego roku budżetowego.

Należy pamiętać, że pod bilansem z wykonania budżetu zamieszcza się informacje uzupełniające w odniesieniu do: udzielonych gwarancji i poręczeń, otrzymanych gwarancji i poręczeń oraz innych informacji istotnych dla rzetelności i przejrzystości budżetu.

Małgorzata Pelc

specjalista z zakresu finansów publicznych

Rozporządzenie ministra minansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych (Dz.U. nr 142, poz. 1020 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów konta dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 128, poz. 861).