Samorząd musi zaspokajać potrzeby lokalowe na swoim terenie

Jednym z podstawowych zadań każdej gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkaniowych osób zamieszkujących na jej terenie. Samorządy nie mają jednak pieniędzy na budowę nowych mieszkań komunalnych i socjalnych, a także na utrzymanie bieżących zasobów mieszkaniowych. Problemem są też lokatorzy, którzy nie płacą czynszów, a przez to uszczuplają środki gmin przeznaczone na utrzymanie zasobu mieszkaniowego.

Raz na pięć lat

W celu realizacji zadań związanych z zaspokajaniem potrzeb lokalowych mieszkańców rada gminy ma obowiązek podjąć dwie uchwały. Pierwsza to wieloletni program gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy, a druga to uchwała określająca zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu gminy. Wieloletni program powinien zostać opracowany na co najmniej pięć kolejnych lat i przedstawiać konkretne prognozy i analizy. Zgodnie z art. 13 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2000 roku o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 17, poz. 95 z późn. zm.) ogłasza się go w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Termin ogłoszenia programu nie został określony w przepisach, ale uchwała z tym programem obowiązuje po upływie 14 dni od jej ogłoszenia.

Wieloletni program powinien zawierać przede wszystkim ocenę stanu zasobu mieszkaniowego oraz prognozy dotyczące jego planowanego powiększania. Muszą się w nim znaleźć analiza potrzeb i plan remontów poszczególnych budynków z podziałem na kolejne lata, w których miałyby być realizowane inwestycje. Radni powinni się w nim odnieść także do kwestii sprzedaży wybranych lokali komunalnych i zastosowania bonifikat dla nabywających je lokatorów. W planie tym określa się również zasady polityki czynszowej, którą będzie następnie realizował wójt, burmistrz lub prezydent miasta, oraz sposób zarządzania zasobem mieszkaniowym. Wreszcie uchwała powinna zawierać kalkulację wydatków na bieżącą eksploatację budynków i wynajmowanych lokali, na remonty, zarządzanie nieruchomościami wspólnymi, a także na inwestycje, które mają na celu pozyskanie nowych nieruchomości. Radni nie mogą pomijać jakichkolwiek elementów, które muszą być zawarte w tym dokumencie. Brak któregokolwiek z nich może doprowadzić do uznania tej uchwały w trybie nadzorczym przez wojewodę za niezgodną z prawem.

Zasady wynajmu

Poza wieloletnim programem rada gminy powinna również podjąć uchwałę określającą zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Uchwała ta podejmowana jest na dowolny okres - to gmina decyduje, czy obowiązuje ona np. na rok czy pięć lat. Jeżeli jednak rada będzie chciała zmienić zasady wynajmu lokali będących w jej zasobie, to musi podjąć nową uchwałę w tej sprawie. Uchwała ta ogłaszana jest w wojewódzkim dzienniku urzędowym i tak jak w przypadku wieloletniego programu obowiązuje po upływie 14 dni od jej ogłoszenia. W dokumencie tym muszą zostać określone w szczególności różnego rodzaju kryteria, które będą uprawniały daną osobę do korzystania z lokali komunalnych oraz procedura związana z oddawaniem mieszkań w wynajem.

Podejmując uchwałę określającą zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, rada gminy musi w niej określić przesłanki przedmiotowe, którymi są warunki zamieszkiwania i wysokość dochodu osiąganego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się o przyznanie mieszkania. Rada nie może ustalać kryteriów stosowanych do osób pozostających w trudnych warunkach mieszkaniowych i materialnych w taki sposób, aby niektóre z tych osób zostały automatycznie całkowicie wykluczone z procedury selekcji kandydatów do umów najmu jeszcze przed rozpoczęciem tej procedury. Trzeba również pamiętać, że ustawa o ochronie praw lokatorów nie upoważnia rady gminy do uchwalenia kryterium minimum dochodowego. Przykładowo rada nie może określić, że lokal komunalny mogą wynająć jedynie rodziny, których dochód na jednego członka to przynajmniej 70 proc. średniego wynagrodzenia.

Rada gminy nie może także wprowadzać warunku odpowiednio długiego zameldowania na pobyt stały na terenie gminy. Nie może też wykluczać z kręgu potencjalnych najemców osób, które aktualnie są najemcami mieszkań komunalnych, spółdzielczych albo właścicielami lokali lub budynków. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie przesądza bowiem o tym, że po stronie członka wspólnoty samorządowej nie istnieje przesłanka niezaspokojonej potrzeby mieszkaniowej. [Przykład 1]

Sama uchwała to za mało

Choć przyjęcie przez gminy odpowiednich uchwał jest ważne, bowiem pozwala strategicznie planować politykę mieszkaniową i ją realizować, to jednak samodzielnie nie spowoduje, że potrzeby mieszkaniowe mieszkańców zostaną zaspokojone. W związku z tym każda gmina powinna stworzyć i posiadać własny zasób mieszkaniowy - tzw. mieszkania komunalne. Są one wynajmowane osobom, których nie stać na zakup własnego lokalu, według zasad określonych w gminnej uchwale w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Umowy najmu z takimi osobami mogą być podpisywane wyłącznie na czas nieoznaczony.

Dożywotni najem lokali komunalnych stwarza jednak wiele problemów. Jak wskazują sami samorządowcy, doprowadza to często do absurdalnych sytuacji. Kondycja finansowa rodzin, którym są wynajmowane lokale z zasobów komunalnych, często poprawia się z upływem czasu, a gmina nie ma podstaw prawnych do wypowiedzenia umowy ze względu na zwiększone dochody lokatora. Zdarza się, że rodziny rzeczywiście potrzebujące mieszkania czekają latami na wolne lokum, podczas gdy ci, których stać na własne M, korzystają z gminnych nieruchomości z dotowanymi czynszami. Między innymi z tego względu Ministerstwo Transportu przygotowało projekt nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów (projekt z 16 czerwca 2011 r., http://bip.transport.gov.pl/pl/bip/projekty aktow prawnych/projekty ustaw/ustawy mieszkalnictwo i gospodarka komunalna/opraw/px 21062011uoplrm.pdf). Zgodnie z nim po śmierci najemcy, który ma tytuł prawny do lokalu, umowa najmu nie będzie automatycznie przechodziła na członków rodziny zmarłego najemcy. Jeżeli ich dochody i sytuacja majątkowa nie będą upoważniały ich do zajmowania mieszkania komunalnego, to gmina nie podpisze z nimi umowy i będą one musiały wyprowadzić się z zajmowanego mieszkania. Dodatkowo gmina w trakcie obowiązywania umowy najmu mieszkania komunalnego będzie też mogła weryfikować sytuację materialną rodziny i jeżeli okaże się, że uległa ona poprawie, to będzie mogła rozwiązać z taką rodziną umowę najmu i zobowiązać ją do opuszczenia mieszkania komunalnego. Na razie jest to jednak projekt i nie wiadomo, kiedy stanie się obowiązującym prawem.

Wiele gmin, głównie z powodów finansowych, ma dziś poważne kłopoty ze stworzeniem odpowiedniego zasobu mieszkań komunalnych. Lokalne władze powinny przede wszystkim pamiętać, że obowiązek posiadania mieszkań komunalnych nie oznacza, że gmina musi od razu wybudować nowe bloki. Biorąc pod uwagę problemy finansowe większości polskich gmin, byłoby to praktycznie niemożliwe. Gmina może jednak wynajmować lokale od innych właścicieli i podnajmować je osobom, które osiągają niskie dochody. W takim przypadku gmina może pobierać od takich osób niższy czynsz, niż sama płaci właścicielowi mieszkań.

Dla najuboższych

W swoim zasobie każda gmina musi wydzielić część lokali, które przeznaczy na wynajem jako lokale socjalne. Takie lokale najczęściej mają niższy standard niż lokale komunalne. Wynajem lokali socjalnych następuje zawsze na czas oznaczony, po upływie którego można go przedłużyć, zawierając umowę na następny okres, jeżeli najemca nadal znajduje się w sytuacji uzasadniającej jej zawarcie.

Gmina może podpisać umowę najmu takiego lokalu z osobą, która nie ma tytułu prawnego do żadnego lokalu i gdy dochody gospodarstwa domowego takiej osoby nie przekraczają wysokości określonej w uchwale podjętej przez radę gminy. W związku z tym jeżeli ktoś zamieszka w lokalu socjalnym, a następnie uzyska tytuł prawny do innego mieszkania, to gmina może wypowiedzieć mu najem lokalu socjalnego bez zachowania terminu wypowiedzenia. Prawo do lokalu socjalnego nie przysługuje osobie, która samowolnie zajmuje lokal i wobec której sąd nakazał opróżnienie go, chyba że przyznanie lokalu socjalnego byłoby w świetle zasad współżycia społecznego szczególnie usprawiedliwione.

Lokale socjalne przeznaczone są dla najbiedniejszych mieszkańców. W związku z tym czynsze w takich mieszkaniach powinny być bardzo niskie. Nie mogą one przekraczać połowy stawki najniższego czynszu obowiązującego w gminnym zasobie mieszkaniowym.

Łatwiejsza eksmisja do pomieszczeń tymczasowych

Od 16 listopada 2011 r. gminy mają łatwiej pod względem gospodarowania swoim zasobem mieszkań komunalnych i socjalnych. Tego dnia weszła bowiem w życie nowelizacja ustawy o ochronie praw lokatorów, której przepisy zwalniają gminy z obowiązku dostarczania mieszkań socjalnych osobom eksmitowanym z dotychczas zajmowanych lokali. Osoby te mogą być obecnie eksmitowane do pomieszczeń tymczasowych. Aby zatem było to możliwe, każda gmina w swoich zasobach powinna mieć takie pomieszczenia. Jeśli więc gmina nie stworzyła takiego zasobu, to powinna jak najszybciej naprawić to niedociągnięcie.

Do pomieszczeń tymczasowych kierowane są osoby, wobec których wszczęto egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, w którym orzeczono obowiązek opróżnienia lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, bez prawa do lokalu socjalnego lub zamiennego. Umowę najmu z takimi eksmitowanymi osobami gmina może zawrzeć jedynie na czas oznaczony, nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż sześć miesięcy.

Prawo do tymczasowego pomieszczenia nie przysługuje jednak osobie, jeżeli została ona eksmitowana z powodu stosowania przemocy w rodzinie lub z powodu rażącego lub uporczywego wykraczania przeciwko porządkowi domowemu albo niewłaściwego zachowania czyniącego uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku. Pomieszczenia tymczasowego nie dostanie też osoba, która została eksmitowana, bo wcześniejsze mieszkanie zajmowała bez tytułu prawnego. Takie osoby mogą być eksmitowane bezpośrednio do noclegowni lub domów dla bezdomnych. [Przykład 2]

Wysokość czynszów

Niestety nawet posiadanie wystarczającej liczby mieszkań komunalnych, socjalnych czy pomieszczeń tymczasowych nie rozwiązuje wszystkich problemów z zalegającymi z czynszem najemcami czy wymagającymi natychmiastowych remontów kamienicami. Władze gminy powinny więc właściwie decydować, komu i na jakich zasadach wynajmować mieszkania komunalne, jak ustalić stawki czynszu, by stać było na nie najemców i jednocześnie by zapewniały one wystarczający przychód.

Zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów wysokość czynszu ustalanego w mieszkaniach komunalnych może wynosić 3 proc. wartości odtworzeniowej lokalu w skali roku. Wartość odtworzeniową lokalu stanowi iloczyn jego powierzchni użytkowej i wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 mkw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłaszanego przez poszczególnych wojewodów.

Gmina ustala stawki czynszu za 1 mkw. powierzchni użytkowej lokali, z uwzględnieniem czynników podwyższających lub obniżających ich wartość użytkową. Na wysokość czynszu wpływa w szczególności położenie budynku, położenie lokalu w budynku, wyposażenie budynku i lokalu w urządzenia techniczne i instalacje oraz ich stan. Równie ważny jest ogólny stan techniczny budynku. Dlatego też gminy powinny przyjmować zróżnicowane stawki czynszu w zależności od indywidualnych cech danego lokalu.

Stawki czynszu w lokalach komunalnych ustala organ wykonawczy jednostki, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Czynsz powinien obejmować m.in.: podatek od nieruchomości, koszty administrowania, koszty konserwacji, utrzymania technicznego budynku, koszty utrzymania zieleni oraz wszystkich pomieszczeń wspólnego użytkowania. Najemca lokalu komunalnego powinien zostać ponadto zobowiązany do uiszczania związanych z eksploatacją mieszkania opłat niezależnych od właściciela, tj. opłat za dostawę energii, gazu, wody oraz odbiór ścieków, odpadów i nieczystości.

Stawki czynszu są uchwalane na podstawie uchwały rady w sprawie przyjęcia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy. Pożądane jest prowadzenie polityki czynszowej zmierzającej do ustalania czynszów na poziomie pozwalającym na utrzymanie mieszkań i budynków w stanie niepogorszonym i na stopniową likwidację wieloletnich zaniedbań w sferze remontów. Może się to wiązać z koniecznością wprowadzenia podwyżek czynszów w najbliższych latach.

Lokale komunalne najczęściej zajmują najemcy niezamożni, których nie stać byłoby na zapłatę czynszu porównywalnego do tego, jaki pobierają prywatni właściciele mieszkań. Dlatego gminy mogą na wniosek najemcy o niskich dochodach i w oparciu o postanowienia uchwały rady gminy dotyczącej zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu stosować określone obniżki czynszu naliczonego według obowiązujących stawek. Kwota obniżki powinna być zróżnicowana w zależności od wysokości dochodu gospodarstwa domowego lokatora. Obniżki można dokonać jednorazowo na okres 12 miesięcy. Gdy uzasadnia to utrzymujący się niski dochód gospodarstwa domowego, gmina może udzielać obniżek na kolejne okresy 12-miesięczne. Obniżka czynszu z tytułu uzyskiwanych dochodów nie wyklucza przy tym możliwości ubiegania się o dodatek mieszkaniowy.

Przepisy pozwalają też gminom na podwyższanie stawek czynszu, np. po to, by zmniejszyć zaległości remontowe i pozwolić na prawidłowe utrzymanie stanu technicznego nieruchomości komunalnych. Termin pisemnego wypowiedzenia wysokości czynszu najemcy lokalu komunalnego wynosi trzy miesiące (chyba że strony w umowie ustalą termin dłuższy), a podwyżki czynszu nie mogą być dokonywane częściej niż co sześć miesięcy. Natomiast każda podwyżka, w wyniku której wysokość czynszu przekroczy albo następuje z poziomu wyższego niż 3 proc. wartości odtworzeniowej, może nastąpić tylko w uzasadnionych przypadkach.

W ciągu dwóch miesięcy od dnia otrzymania wypowiedzenia lokator może odmówić na piśmie przyjęcia podwyżki ze skutkiem rozwiązania stosunku najmu albo zakwestionować podwyżkę w sądzie. Udowodnienie zasadności podwyżki będzie wówczas ciążyć na gminie.

Prawo do dodatku

Osoby najmniej zarabiające bardzo często nie są w stanie ponosić pełnych kosztów związanych z opłacaniem czynszu za zajmowany przez siebie lokal. Dlatego też gminy mają obowiązek je wspierać poprzez wypłacanie im dodatku mieszkaniowego. Jest on świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę, mającym na celu dofinansowanie do wydatków mieszkaniowych ponoszonych w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Pomoc ta przysługuje jedynie najbiedniejszym mieszkańcom gminy i jedynie w przypadkach ściśle określonych przez ustawę z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734 z późn. zm.). Przyznanie dodatku zależy m.in. od wysokości dochodów rodziny, a także powierzchni zajmowanego przez nią mieszkania. Dodatek mieszkaniowy przyznawany jest na podstawie decyzji administracyjnej wójta, burmistrza lub prezydenta miasta wydawanej w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku. Gmina przyznaje dodatek zawsze na okres sześciu miesięcy. Pieniądze wypłacane są z budżetu gminy, na terenie której położony jest lokal.

Co z dłużnikami

Dużym problemem są lokatorzy, którzy w ogóle nie płacą czynszów za zajmowane przez siebie mieszkania. Gminy nie powinny jednak doprowadzać do sytuacji, w której zadłużenie będzie dynamicznie rosło. W pierwszej kolejności gmina musi ustalić przyczynę zadłużenia i jeśli jest ona uzasadniona, bo np. najemca stracił pracę, to może zaproponować rozłożenie zaległości na raty. Tym, których nie będzie z pewnością stać nawet na ich spłatę lub tzw. dłużnikom z wyboru, można z kolei zaproponować mieszkania o niższym koszcie eksploatacyjnym.

Jeżeli lokator nie będzie realizował umowy zawartej z gminą i nie będzie chciał w ratach spłacić swojego zadłużenia i dodatkowo odmawia przeprowadzenia się do mieszkania z niższymi opłatami eksploatacyjnymi, to gmina powinna skierować pozew do sądu w celu egzekucji należności lub wydania orzeczenia o eksmisji z lokalu.

Jeżeli w wyroku eksmisyjnym sąd orzeknie, że dana osoba nie ma prawa do lokalu socjalnego, to gmina będzie mogła ją eksmitować do pomieszczenia tymczasowego i podpisać z nią krótką umowę najmu - maksymalnie na sześć miesięcy. Nawet jednak, jeżeli w wyroku sąd zdecyduje, że dana osoba ma prawo do mieszkania socjalnego, to wyrok sądu i tak przyniesie gminie duże korzyści. Zadłużony lokator będzie bowiem musiał przeprowadzić się do mieszkania socjalnego o niższym standardzie. Gmina nie pozbędzie się wprawdzie lokatora, ale zwolni się mieszkanie komunalne o lepszym standardzie, które będzie można przyznać lokatorowi uiszczającemu regularnie opłaty czynszowe.

Sprzedaż z bonifikatą

Istotnym elementem w polityce mieszkaniowej gmin jest sprzedaż lokali znajdujących się w jej zasobach. Często bowiem opłaca się zbyć nieruchomość i odciążyć budżet samorządu od kosztów utrzymania nierentownych nieruchomości, nawet jeśli sprzedaż wiąże się z udzieleniem sporej bonifikaty.

O tym, czy mieszkanie jest na sprzedaż, decyduje sama gmina i zazwyczaj to ona sama występuje do najemcy z propozycją wykupu lokalu. Najemca, który zdecyduje się wykupić mieszkanie, może liczyć na bonifikatę w cenie lokalu oraz rozłożenie jej na raty do 10 lat. Wysokość bonifikaty może wynosić od kilkunastu do 99 proc. ceny mieszkania. Odpowiednią uchwałę w tej sprawie podejmuje rada gminy. Może ona także uzależnić wysokość ulgi od tego, czy nabywca zamierza zapłacić za lokal jednorazowo czy ratalnie, jak również od tego, czy nieruchomości będą sprzedawane pojedynczo czy zbiorowo. Do kupna lokalu uprawnieni są wyłącznie najemcy, którzy posiadają tytuł prawny do lokalu i nie zalegają z żadnymi opłatami.

Państwo powinno pomagać

Państwo ma instrumenty prawne pozwalające na wspieranie rozwoju gminnego budownictwa mieszkaniowego. Uprawniony w tym zakresie jest przede wszystkim wojewoda. W odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, może on w drodze zarządzenia, zwolnić z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe. W odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, uprawnienia takie ma rada lub sejmik, które swoje decyzje w tym zakresie podejmują w drodze uchwały. Dodatkowo organy te, w przypadku sprzedaży nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w drodze bezprzetargowej, mogą udzielić stosownej bonifikaty od wartości nieruchomości dla nabywcy, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana na cele mieszkaniowe.

Co stwierdziła NIK

Najwyższa Izba Kontroli opublikowała przed rokiem raport o wynikach kontroli pozyskiwania lokali i pomieszczeń mieszkalnych dla osób najuboższych. Okazało się, że żadna ze skontrolowanych gmin nie zaspokaja potrzeb mieszkańców w 100 proc. Najlepiej wśród skontrolowanych jednostek wypadł Białystok, który zaspokaja to zapotrzebowanie w 72,8 proc. Wśród miast wojewódzkich najsłabiej wypadł w rankingu Szczecin. Kontrolerzy NIK ocenili w nim stopień zaspokojenia potrzeb na 5,3 proc. Średnio największe miasta są w stanie zapewnić lokale socjalne jedynie 17,4 proc. oczekujących.

Najwyższa Izba Kontroli podkreśliła, że sytuacji tej nie są winne wyłącznie gminy. Odpowiedzialność spada również na rząd, który nie przekazał samorządom odpowiednich środków na ten cel.

Większość kontrolowanych gmin uchwaliła wieloletnie programy gospodarowania zasobem mieszkaniowym. Tylko Łódź i Hrubieszów tego obowiązku nie dopełniły. NIK podkreślił, że od 1 maja 2004 r. opracowanie i realizacja strategii jest obowiązkowym zadaniem własnym gmin.

Źródło: informacja NIK o wynikach kontroli pozyskiwania lokali i pomieszczeń mieszkalnych dla najuboższych ze stycznia 2011 r., nr ewid. 179/2010/P/10/151/LLO ; http://www.nik.gov.pl/plik/id,2387,vp,3029.pdf ).

PRZYKŁAD 1

To nie rodzina jest podmiotem uprawnionym

Rada gminy Obryte w woj. mazowieckim podjęła uchwałę określającą zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy mającą obowiązywać w latach 2011 - 2015. Uchwała trafiła w trybie nadzorczym do wojewody mazowieckiego, który zakwestionował legalność zawartych w niej postanowień. Uznał m.in., że postanowienia określające rodziny jako jedynego adresata uchwały rażąco naruszają przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów. Jego zdaniem unormowanie to nie znajduje podstaw w tej ustawie, bo stanowi ona wprost, że zadaniem gminy jest dążenie do zaspokojenia potrzeb lokalowych wszystkich mieszkańców tej jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto zawarta w ustawie definicja gospodarstwa domowego odnosi się zarówno do gospodarstwa jednoosobowego, jak i do prowadzonego wspólnie z małżonkiem i innymi osobami. W konsekwencji, zdaniem wojewody, rada nie może ograniczać kręgu uprawnionych do wynajmowania od gminy lokali wyłącznie do rodzin (LEX-O.4131.3.1.20011.LP).

PRZYKŁAD 2

Skutki wyroku za znęcanie się

Jan Kowalski utracił prawo do zajmowania lokalu przy ul. Pięknej 32 m. 48, bez prawa do mieszkania socjalnego. Powodem eksmisji był wyrok sądu rejonowego skazujący Jana Kowalskiego na karę 2 lat pozbawienia wolności w zawieszeniu na 4 lata za wielokrotne uporczywe znęcanie się nad rodziną. Po wykonaniu wyroku eksmisyjnego gmina nie musi więc zagwarantować Janowi Kowalskiemu mieszkania socjalnego (bo sąd nie przyznał mu do tego prawa), a nawet pomieszczenia tymczasowego, gdyż osoby eksmitowane z powodu stosowania przemocy w rodzinie nie mają do niego prawa. Jan Kowalski może zatem zostać eksmitowany do noclegowni lub domu dla bezdomnych.

Łukasz Mazurek

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 z późn. zm.). Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 z późn. zm.). Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). Ustawa z 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 224, poz. 1342).