"Źródło" wystartuje z dwumiesięcznym opóźnieniem

Od 1 stycznia 2015 r. miał ruszyć System Rejestrów Państwowych (dalej: SRP) stworzony w ramach programu pl. ID. Z założenia ma on obsługiwać ewidencję ludności, dowody osobiste i rejestrację stanu cywilnego. Z informacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych podanej 4 grudnia 2014 r. wynika, że resort podjął decyzję o przesunięciu wdrożenia tego systemu o dwa miesiące, co będzie wymagało przesunięcia wejścia w życie dwóch ustaw. Przyczyną są problemy z działaniem aplikacji "Źródło", która obsługuje SRP. Oznacza to, że odroczony zostanie do 1 marca 2015 r. termin wejścia w życie ustaw: z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz.U. nr 167, poz. 1131 ze zm.) i z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. nr 217, poz. 1427 ze zm.). Natomiast nowa ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego, procedowana w Sejmie, wejdzie w życie 1 stycznia 2015 r. Jak tłumaczy MSW, akt ten przewiduje 6-miesięczny okres przejściowy. Urzędy stanu cywilnego przez ten okres będą mogły pracować na tych samych zasadach co do tej pory. Mimo wdrożenia nowego systemu ustawa zapewnia bowiem równoległe funkcjonowanie dotychczasowych aplikacji.

Agenda do zadań specjalnych

Program pl.ID stworzony został przez powołaną przez ministra spraw wewnętrznych w 2010 roku wyspecjalizowaną agendę do realizacji projektów informatycznych, czyli Centralny Ośrodek Informatyki (COI).

Od początku proces ten napotykał najróżniejsze problemy, dlaczego po raz trzeci przesuwany jest moment wejścia w życie regulacji przyjętych przez Sejm w 2010 roku.

Do lutego 2013 r. SRP miał być utworzony w ramach projektu pl.ID - polska ID karta. Gdy okazało się, że jego wdrożenie będzie zbyt kosztowne zastąpiono go programem pl.ID. Obejmuje on swoim zakresem m.in.:

●modernizację infrastruktury centralnej (serwerownie),

●prace na kluczowych rejestrach państwowych MSW, w tym:

modernizację rejestru PESEL,

modernizację Rejestru Dowodów Osobistych (RDO),

budowę Systemu Odznaczeń Państwowych (SOP),

budowę Centralnego Rejestru Sprzeciwów (CRS),

budowę Bazy Usług Stanu Cywilnego (BUSC),

●optymalizację Zintegrowanego Modułu Obsługi Końcowego Użytkownika (ZMOKU),

●dostawę infrastruktury IT do gmin wraz z wdrożeniem,

●modernizację Centrum Personalizacji Dokumentów MSW.

Ma być sprawniej

Głównym celem programu pl.ID jest uproszczenie wewnętrznych procesów IT, co ma znacznie usprawnić codzienną pracę każdego urzędnika w Polsce. Efekty tych zmian to m.in.:

●umożliwienie każdemu urzędnikowi znalezienia wszystkich informacji potrzebnych do sprawnej obsługi obywatela. Wszystko to dzięki gromadzeniu danych w jednym, centralnym systemie,

●usprawnienie codziennych czynności dzięki przebudowie procesów administracyjnych,

●ułatwienie przepływu informacji i dokumentów między poszczególnymi użytkownikami dzięki standaryzacji i integracji procesów administracyjnych w całym kraju.

W ramach projektu pl.ID stworzono SRP. Narzędzie to ma zlikwidować sztuczne rozdzielenie niektórych obowiązków stanowiących logiczną całość między różne organy administracji, jak np. unieważnienie dowodu osobistego po zgonie obywatela. SRP ma scalić te procesy.

Źródło problemu

Narzędziem do edycji oraz przetwarzania danych gromadzonych w Systemie Rejestrów Państwowych jest wspomniana aplikacja "Źródło". Zastąpiła ona krytykowaną przez samorządowców aplikację "ZMOKU", czyli Zintegrowany Moduł Obsługi Końcowego Użytkownika. Ta nigdy nie została uruchomiona.

Atutem "Źródła" ma być uproszczona mechanika, automatycznie wykonująca powiązane ze sobą akcje (np. zameldowanie w nowym miejscu automatycznie wymeldowuje ze starego). Umożliwia też generowanie m.in. list mieszkańców, list wyborczych, informacji o obowiązku szkolnym oraz list na potrzeby Wojskowej Komisji Uzupełnień.

MSW przeprowadziło wieloetapowe testy. Miały one zweryfikować poprawność funkcjonowania tej nowej aplikacji. Resort chciał mieć pewność, że w jej działaniu nie pojawią się nieprawidłowości, które zakłóciłyby płynną obsługę mieszkańców. Wyniki nie wypadły pomyślnie. Zdecydowanie negatywne były też doświadczenia urzędników. Dlatego podjęto decyzję o przesunięciu o dwa miesiące terminu wdrożenia nowego Systemu Rejestrów Państwowych.

Dowody osobiste

Zanim ruszyły prace nad stworzeniem programu trzeba było uchwalić nowe regulacje. Pierwsza to ustawa z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych O dowodach osobistych (Dz.U. z 2010 r. nr 167 ze zm.). Pierwotnie zakładała ona wydawanie elektronicznych dokumentów tożsamości. Miały one posiadać warstwę elektroniczną, w której zapisane miały być wszystkie dane identyfikacyjne osoby. Dzięki procesorowi obywatel miał mieć możliwość składania bezpiecznego podpisu elektronicznego. Przepisy dotyczące elektronicznej funkcjonalności dowodów zostały jednak uchylone. Regulacja przewiduje utworzenie centralnego referencyjnego Rejestru Dowodów Osobistych, do którego bezpośredni dostęp będą mieli urzędnicy gminni. Jego budowa umożliwi:

●składanie wniosku o wydanie dowodu osobistego w dowolnym urzędzie gminy na terenie kraju, niezależnie od miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o dowód osobisty,

●składanie wniosku o wydanie dowodu osobistego drogą elektroniczną, w wyniku czego obywatel zobowiązany będzie do osobistej wizyty w urzędzie wyłącznie przy odbiorze dowodu osobistego,

●wgląd osobom w zakresie własnych danych przy użyciu środków komunikacji elektronicznej,

●utworzenie wykazu unieważnionych dowodów osobistych, który zawierać będzie serie i numery unieważnionych dokumentów oraz serie i numery błędnie spersonalizowanych lub utraconych blankietów dowodów osobistych.

Ewidencja ludności

Druga regulacja to ustawa z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - O ewidencji ludności (Dz.U. z 2010 nr 217 poz. 1427 ze zm.). Akt ten przewiduje, że od 1 stycznia 2016 r. zniesiony zostanie obowiązek meldunkowy. Termin ten również był kilkakrotnie zmieniany przez ustawodawcę. Nie oznacza to, że miejsce pobytu nie będzie w żaden sposób ewidencjonowane. W zamian zostanie wprowadzony obowiązek zgłoszenia miejsca zamieszkania. Nowa ewidencja ludności ma być w pełni oparta na rejestrze PESEL (czyli Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności), prowadzonym w formie elektronicznej.

Ustawa o ewidencji ludności przewiduje tylko obowiązek zgłoszenia w urzędzie gminy nowego miejsca zamieszkania. Proces wyrejestrowania się z poprzedniego będzie należał już do odpowiedniego organu. Dodatkowo ma być stworzona możliwość rejestracji drogą elektroniczną, a więc bez konieczności osobistego stawiennictwa w urzędzie. Wraz z wejściem w życie ustawy zostanie również zniesiona konieczność rejestracji każdej faktycznej zmiany miejsca zamieszkania (obecnie jest to m.in. zameldowanie się w miejscu pobytu czasowego, związanego np. z pracą poza miejscem stałego zameldowania czy ze studiowaniem).

Akty stanu cywilnego

Trzecią regulacją jest nowa ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego. Została ona uchwalona 28 listopada 2014 r. Obecnie oczekuje na podpis prezydenta. Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2015 r. Zakłada ona, że wszystkie zdarzenia związane ze stanem cywilnym będą ewidencjonowane wyłącznie w systemie teleinformatycznym, a akty w tym zakresie, sporządzone dotychczas w postaci papierowej, będą przenoszone do systemu stopniowo, np. w wyniku dokonania zmian. Ustawa przewiduje nowe zasady prowadzenia rejestracji stanu cywilnego w systemie teleinformatycznym.

Szerzej napiszemy o tym w jednym z najbliższych numerów SiA.

294 026 962 zł tyle wynoszą całkowite nakłady inwestycyjne na program pl.ID

Najważniejsze zmiany w czynnościach wykonywanych przez urzędników

● nowym obowiązkiem organu ewidencji ludności będzie pośredniczenie w przyjęciu wniosku o nadanie numeru PESEL dla osoby zobowiązanej do posiadania numeru PESEL, np. na potrzeby stworzenia aktu poświadczenia dziedziczenia - (ustawa z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 188, poz. 1158 ze zm.)

● danych o zameldowaniu dziecka w związku ze sporządzeniem aktu urodzenia. Rejestr zaktualizuje się automatycznie w momencie rejestrowania przez kierownika USC urodzenia oraz miejsca zameldowania noworodka,

● informacji o wymeldowaniu w związku ze sporządzeniem aktu zgonu osoby. Rejestr zaktualizuje się automatycznie w chwili rejestrowania zgonu osoby przez kierownika USC,

● danych o nabyciu lub utracie obywatelstwa polskiego. Informacje te będą aktualizowane bezpośrednio przez wojewodę lub ministra spraw wewnętrznych,

● występować do ministra spraw wewnętrznych o nadanie numeru PESEL w związku z meldowaniem obywateli polskich n ieposiadających tego numeru. Tym samym o pobyt stały lub czasowy w kraju występować będzie kierownik USC, który będzie sporządzał akt urodzenia,

● pośredniczyć w aktualizowaniu rejestru PESEL o dane dotyczące wydania lub unieważnienia dowodu osobistego. Rejestr Dowodów Osobistych wywoła automatyczną aktualizację rejestru PESEL.

Brak

● unieważniać dokumentu w Rejestrze Dowodów Osobistych z powodu utraty obywatelstwa polskiego lub zgonu posiadacza dowodu osobistego. Takie działanie będzie wykonane automatycznie po przekazaniu przez rejestr PESEL informacji o utracie obywatelstwa lub zgonie posiadacza dowodu osobistego,

● wydawać dowodów osobistych z powodu zmiany adresu zameldowania zamieszczonego w tym dokumencie. Taka informacja nie będzie umieszczona na nowym dowodzie.

● kierownik USC będzie występował o nadanie numeru PESEL w związku ze sporządzaniem aktu urodzenia dla osób urodzonych w Polsce. Dane te, po wpisaniu do rejestru stanu cywilnego, będą automatycznie przekazane do rejestru PESEL po wybraniu takiej opcji w systemie teleinformatycznym,

● wraz z wprowadzaniem do rejestru PESEL informacji w związku ze sporządzeniem aktu urodzenia kierownik USC dopisze adres zameldowania. Dane te zaktualizują automatycznie rejestr PESEL,

● nadanie numeru PESEL w przypadku sprostowania daty urodzenia lub zmiany płci. Dane wpisane do rejestru stanu cywilnego przez kierownika USC automatycznie będą przekazane do rejestru PESEL,

● aktualizacja, na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, danych w rejestrze PESEL odnośnie do stanu cywilnego, zawartego małżeństwa czy zgonu osoby posiadającej numer PESEL, dla której nie sporządzono polskiego aktu stanu cywilnego. Aktualizacja będzie wykonywana automatycznie po wprowadzeniu danych do rejestru stanu cywilnego.

● dotyczących zmiany stanu cywilnego,

● o zmianach w aktach stanu cywilnego,

● dotyczących zmiany imienia lub nazwiska dokonanej w trybie administracyjnym,

● niezbędnych do zameldowania dziecka, po sporządzeniu aktu urodzenia dziecka,

● niezbędnych do wymeldowania osoby zmarłej, po sporządzeniu aktu zgonu (w tym i powyższych przypadkach dane wprowadzone do rejestru stanu cywilnego automatycznie zaktualizują rejestr PESEL.

● informować ministra spraw wewnętrznych o zmianie danych z zakresu stanu cywilnego osób niezameldowanych w kraju, którym nadano PESEL. Dane wprowadzone do rejestru stanu cywilnego automatycznie zaktualizują rejestr PESEL,

● powiadamiać wystawcy dowodu osobistego o konieczności unieważnienia go z powodu zmiany danych, będącej efektem aktualizacji informacji w akcie urodzenia lub małżeństwa, a także unieważniać dowodu osobistego z powodu zgonu osoby. Dane wprowadzone do rejestru stanu cywilnego automatycznie zaktualizują rejestr PESEL, który przekaże do Rejestru Dowodów Osobistych informację o konieczności unieważnienia takiego dokumentu. Dowód osobisty zostanie automatycznie unieważniony w Rejestrze Dowodów Osobistych.

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl