Nie działajmy automatycznie. Każdy przypadek należy oceniać indywidualnie

Agnieszka Świątek-Druś rzecznik prasowy Urzędu Ochrony Danych Osobowych

Wyłączenie prawa żądania od administratora niezwłocznego usunięcia danych osobowych, o którym mowa w art. 17 ust. 3 lit. a RODO, co do zasady może mieć zastosowanie również w stosunku do administratorów danych, którzy nie prowadzą działalności dziennikarskiej i wydawniczej, w rozumieniu przepisów ustawy z 26 stycznia 1984 r. ‒ Prawo prasowe.

Zgodnie z art. 17 ust. 3 lit. a RODO prawo żądania od administratora danych niezwłocznego usunięcia danych osobowych jest wyłączone w zakresie, w jakim przetwarzanie jest niezbędne do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji. Z treści tego przepisu nie wynika wprost, że wyłączenie to ma zastosowanie jedynie do administratorów danych prowadzących działalność dziennikarską w rozumieniu określonych przepisów krajowych czy też unijnych. Do takich wniosków nie prowadzi również całościowa analiza przepisów RODO pod kątem zarówno systemowym, jak i celowościowym. Tym samym wyłączenie, o którym mowa w tym przepisie, może mieć zastosowanie również do administratorów danych, którzy nie prowadzą działalności dziennikarskiej i wydawniczej w rozumieniu określonych przepisów prawa, zwłaszcza przepisów prawa prasowego.

Niezależnie od tego należy wyraźnie podkreślić, że administrator, odmawiając usunięcia danych osobowych na podstawie art. 17 ust. 3 lit. a RODO, powinien każdorazowo szczegółowo zbadać stan faktyczny i prawny danej sprawy. Przede wszystkim powinien ustalić, w jakim zakresie dalsze przetwarzanie danych w danym przypadku jest niezbędne do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji, a także to, czy przetwarzając dane osobowe (np. za pośrednictwem strony internetowej), nie narusza którejś z zasad określonych w art. 5–11 RODO.

Czy odmowa usunięcia danych na podstawie wspomnianej wyżej przesłanki może dotyczyć materiałów o znaczeniu historycznym? Przykładowo mam na myśli sytuacje, gdy portal informacyjny opisał wydarzenia, które miały znaczenie społeczne, ale po upływie kilku lat straciły na znaczeniu, np. materiały o wszczętym śledztwie, które – jak się później okazało – zostało umorzone, ale w opublikowanym materiale nie ma informacji o umorzeniu?

Każda sytuacja publikowania danych osobowych bądź ich usuwania z zasobów administratora powinna być oceniana indywidualnie. Decydowanie o tym, czy dane osobowe wciąż mogą być udostępnione, czy powinny być usunięte, nie może następować schematycznie (automatycznie) tylko dlatego, że dotyczy materiałów o charakterze historycznym. Administrator musi rozważyć, czy w danym, konkretnym przypadku partykularne interesy jednostki przeważają nad interesem ogółu i prawem do wolności wypowiedzi i informacji.

W niektórych przypadkach odmowa usunięcia danych osobowych zawartych w materiałach historycznych będzie zasadna np. ze względu na to, że materiał o znaczeniu historycznym jest nadal przedmiotem toczącej się debaty publicznej lub osoba, która żąda usunięcia swoich danych osobowych, jest osobą pełniącą funkcję publiczną i jej historyczna działalność może być ważną informacją dla obywateli. Mogą też zdarzyć się sytuacje odwrotne, w których odmowa usunięcia danych osobowych zawartych w materiałach historycznych zostanie uznana za niezasadną, jak np. wówczas, gdy materiały zawierające dane osobowe wnioskującego opisują zdarzenie, które, jak później się okazało, w ogóle nie miało miejsca.

Żeby ocenić, czy w konkretnym przypadku ma zastosowanie wyłączenie prawa żądania niezwłocznego usunięcia danych osobowych, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim stan faktyczny i stan prawny sprawy.

Co zatem należy wziąć pod uwagę, oceniając konkretny przypadek?

Pomocne w tej analizie mogą być przesłanki wskazane w wyroku ETPC z 28 czerwca 2018 r. w sprawie M.L. i W.W. przeciwko Niemcom oraz kryteria wskazane w wytycznych Grupy Roboczej Art. 29 ds. Ochrony Danych z 26 listopada 2014 r. dotyczące wykonania wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Google Spain i Inc. przeciwko Agencia Española de Protección de Datos i Mario Costeja González. Wraz z przesłankami zawartymi w motywach oraz przepisach RODO dotyczących m.in. minimalizacji danych, wyznaczają one pewne kryteria oceny, które pomagają zweryfikować, czy administrator danych osobowych powinien w danej sytuacji usunąć dane osobowe, czy odmówić uwzględnienia żądania ze względu na zaistnienie przesłanki z art. 17 ust. 3 lit. a RODO. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, czy opublikowane informacje są prawdziwe i obiektywnie przedstawione oraz na to, czy interes publiczny przeważa nad interesem partykularnym, w tym należy dokonać m.in. analizy wpływu materiału na kształtowanie opinii publicznej, popularność osób wnioskujących o usunięcie ich danych osobowych, oraz na treść, formę i skutek opublikowania danego materiału. Przesłanki wskazane w wyroku ETPC znajdą szerokie zastosowanie w przeprowadzeniu weryfikacji spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 3 lit. a RODO dotyczącej odmowy usunięcia danych osobowych ze względu na realizację prawa do wolności wypowiedzi i informacji. ©℗

 JP