Czy akcjonariusz jest uprawniony do głosowania odmiennie z różnych posiadanych akcji

@RY1@i02/2011/235/i02.2011.235.21500060b.802.jpg@RY2@

Konrad Zubrzycki, associate w Kancelarii KSP Legal & Tax Advice

Zgodnie z art. 411³ kodeksu spółek handlowych akcjonariusz może głosować odmiennie z każdej z posiadanych akcji. Jest to tzw. split voting. Instytucja ta w sposób jednoznaczny została wprowadzona do polskiego systemu prawa nowelizacją kodeksu spółek handlowych z 5 grudnia 2008 r. (weszła w życie 3 sierpnia 2009 r.). Niemniej jednak instytucja ta jeszcze przed nowelizacją była akceptowana przez większość doktryny prawnej. Stanowisko takie opierało się na założeniu, że prawo głosu jest prawem związanym z akcją, a nie z akcjonariuszem. Art. 411³ k.s.h. stanowi, że akcjonariusz może głosować odmiennie z każdej z posiadanych akcji. Obecnie nie ulega wątpliwości, że akcjonariusz jest uprawniony do głosowania w sposób jednolity, jak również może podjąć decyzję o częściowym popieraniu uchwały przy jednoczesnym częściowym głosowaniu przeciw i powstrzymaniu się od głosowania. Decyzja co do sposobu oddawania głosów została w całości oddana w ręce akcjonariusza. Akcjonariusz w zależności od celu, jaki chce osiągnąć, jak również od obowiązujących w spółce powiązań obligacyjnych, jest uprawniony do skorzystania z instytucji split votingu.

Podnoszony przez przeciwników regulacji argument natury celowościowej, że głosowanie jednocześnie "za" i "przeciw" jest nieracjonalne, nie jest do końca oczywisty. Istnieją sytuacje, gdy właśnie takie działanie jest praktyczne i w całości uzasadnione.

Split voting ma w szczególności duże zastosowanie w przypadku powiernictwa wykorzystywanego powszechnie na rynkach kapitałowych. Powiernik w stosunku zewnętrznym zajmuje pozycję wykonującego należne mu prawa oraz ciążące na nim obowiązki, ale na mocy łączącego go z powierzającym stosunkiem obligacyjnym nakazane jest mu lub zakazane czynienie w określony sposób użytku z przysługującej mu w ramach jego prawa podmiotowego kompetencji. Instytucja powiernictwa ma zastosowanie przy pośrednim nabywaniu akcji spółki przy wykorzystaniu instrumentu finansowego, jakim są kwity depozytowe. W roli powiernika występuje bank depozytariusz, który nabywa akcje spółki. To jedynie bank w stosunku do spółki posiada status akcjonariusza uprawnionego do wykonywania prawa głosu. Natomiast między bankiem a inwestorem istnieje stosunek obligacyjny, w ramach którego inwestor nabywa kwity depozytowe emitowane przez bank. Kwity te inkorporują prawa do akcji spółki. W ramach wskazanej umowy bank zobowiązuje się w stosunku do swych inwestorów do reprezentowania ich interesów w spółce. Bank jest akcjonariuszem działającym w imieniu własnym, ale na rachunek swych inwestorów - nabywców kwitów. Inwestorzy ci mogą mieć różne, często sprzeczne ze sobą interesy. W takim wypadku niejednolite głosowanie jest uzasadnione. Na banku spoczywa bowiem kontraktowy obowiązek działania, w tym głosowania, zgodnie z instrukcją otrzymaną od konkretnego powierzającego.

Innym gospodarczym uzasadnieniem instytucji split votingu mogą być umowy wiążące akcjonariusza w zakresie dotyczącym części posiadanych przez niego akcji, które nakazują mu wykonywać prawo głosu w określony sposób. Relacje takie mogą mieć postać m.in. umowy wspólników określającej sposób głosowania, umów ustanawiających prawo pierwokupu, zastawu czy użytkowania akcji. We wskazanych przypadkach strony są uprawnione ustalić, że przez czas wiążącego ich stosunku kontraktowego, akcjonariusz będzie wykonywał prawo głosu zgodnie z instrukcjami drugiej strony umowy. Jednocześnie z akcji nieobjętych wskazanymi umowami akcjonariusz byłby uprawniony do wykonywania prawa głosu w sposób niezależny.

Głosowanie w sposób niejednolity umożliwia również akcjonariuszowi zajęcie neutralnego stanowiska wobec zwolenników oraz przeciwników określonych uchwał. Jeżeli uchwała wymaga uzyskania bezwzględnej większości głosów lub kwalifikowanej większości głosów, głos wstrzymujący się jest równoznaczny z głosem przeciwnym. W przypadku gdy podjęcie uchwały wymaga kworum, brak udziału w głosowaniu sprzyja przeciwnikom uchwały. W takiej sytuacji akcjonariusz, który nie zamierza wspierać ani zwolenników ani przeciwników uchwały, aby pozostać neutralnym, powinien wziąć udział w głosowaniu oraz głosować połową posiadanych głosów za uchwałą, a drugą połową przeciwko niej.

Dopuszczalność niejednolitego głosowania w obecnym stanie prawnym nie jest podawana w wątpliwość. Należy podkreślić, że takie działanie, przy jednoznaczności brzmienia art. 411³ k.s.h. jest nie tylko prawnie skuteczne, ale również strategicznie uzasadnione.

ES

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).