Zmiana struktury kapitałowej wymaga wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego

@RY1@i02/2012/011/i02.2012.011.21500070b.803.jpg@RY2@

Andrzej Złoch, adwokat

Podstawą działalności spółki jest jej umowa. Zmiana umowy spółki w przypadku, gdy spółka jest już wpisana do rejestru wymaga uchwały wspólników, a skutki wywołuje dopiero w momencie wpisu do rejestru. W sytuacji gdy zmiany umowy dokonuje się przed wpisem do rejestru spółki w organizacji, należy dochować formy aktu notarialnego. Wpis do rejestru ma charakter prawokształtujący. W przypadku gdy zmiana umowy nie jest jeszcze zarejestrowana, a zaistniała potrzeba podjęcia czynności w związku z dokonywaną zmianą, ryzyko związane z dokonywanymi czynnościami obciąża działających. We wszystkich jednak przypadkach do skuteczności czynności konieczny jest wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, a uzależnienie skutku zmiany umowy spółki od innych okoliczności jest sprzeczne z prawem.

Kiedy zmiany są skuteczne

Podwyższenie kapitału zakładowego spółki może nastąpić na podstawie ustaleń zawartych w umowie, a gdy ich brak, w drodze zmiany umowy spółki. Celem takiej czynności jest zmiana struktury kapitałowej, a sam proces podwyższania kapitału zakładowego wiąże się z wniesieniem wkładów pieniężnych lub niepieniężnych. Może to nastąpić we wszystkich fazach spółki, tj. w organizacji, w spółce zarejestrowanej oraz w spółce w likwidacji, choć w ostatnim przypadku jest to sprzeczne z celem spółki w likwidacji.

W stosunku do osób trzecich oraz pomiędzy wspólnikami podwyższenie kapitału zakładowego wywołuje skutek z chwilą jego rejestracji. Sądem właściwym do zgłoszenia zmiany jest sąd rejestrowy, czyli sąd rejonowy - sąd gospodarczy, właściwy ze względu na siedzibę spółki. Obowiązuje sześciomiesięczny termin zgłoszenia zmiany do rejestru, a jeśli nie zostanie ona zgłoszona w wyznaczonym czasie, nie wywoła zamierzonych skutków prawnych.

Dodatkowe formalności

Przy zmianie umowy spółki wymaga się obecności notariusza oraz zaprotokołowania uchwały w formie aktu notarialnego. W przypadku trybu zmiany umowy konieczne jest podjęcie uchwały większością 2/3 głosów. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości 3/4.

Przepisy nie zawierają nakazu umieszczania w uchwale o podwyższeniu kapitału zakładowego postanowienia określającego datę, od której w podziale zysku uczestniczą nowe udziały. Wprowadzenie takich postanowień jest jednak skuteczne, a do ich ważności wystarczy zachowanie formy wymaganej przez ustawę. Forma uchwały następuje poprzez powzięcie uchwały w tym zakresie. Może być ona podjęta zarówno na zgromadzeniu wspólników, jak i poza posiedzeniem. Oświadczenia poszczególnych wspólników można zawrzeć w jednym lub w kilku aktach notarialnych. Należy jedynie pamiętać, by w owych aktach zawierających oświadczenia o objęciu działów suma wartości nominalnych objętych działów była zgodna z wielkością podwyższenia kapitału zakładowego.

Uprawnieni do objęcia udziałów

Prawo pierwszeństwa odnosi się do udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym. Można je wyłączyć w drodze zmiany umowy spółki. Zgodnie z art. 246 par. 3 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) wymagana jest wówczas zgoda wspólnika, którego dotyczy wyłączenie prawa pierwszeństwa. Należy również pamiętać, że objęcie udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym jest prawem, a nie obowiązkiem, w związku z czym wspólnik nie musi ich obejmować. W przypadku gdy wspólnicy nie skorzystali z tego prawa, zarząd spółki może zaoferować objęcie udziałów wspólnikom, którzy już skorzystali z prawa pierwszeństwa, a także dowolnie wybranym osobom.

Prawo pierwszeństwa realizuje się poprzez złożenie oświadczenia woli. Powinno to nastąpić w ciągu miesiąca od dnia wezwania wspólnika przez spółkę. Należy zaznaczyć, że wezwania powinny być wysłane do wspólników jednocześnie - w przeciwnym razie może zostać naruszony art. 20 k.s.h. o traktowaniu wspólników jednakowo w takich samych okolicznościach.

Jak wynika z art. 258 par. 2 k.s.h. oświadczenie dotychczasowego wspólnika o objęciu nowego udziału bądź udziałów lub o podwyższeniu wartości istniejącego udziału bądź udziałów wymaga formy aktu notarialnego. Przepis ten reguluje tym samym zasady odnoszące się do pierwszeństwa w przypadku, gdy wspólnik posiada co najwyżej jeden udział. Możliwe jest wówczas podwyższenie kapitału zakładowego poprzez podwyższenie wartości jednego udziału i objęcie podwyżki, co również wymaga dochowania formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności dokonanego oświadczenia.

Z orzecznictwa

Uchwała wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o podwyższeniu kapitału zakładowego przez zmianę umowy spółki nie wymaga jednomyślności.

z 3 grudnia 2008 r., V CSK 283/08, OSNC 2009/12/170, M.Prawn. 2009/13/721-722

Uwaga

Wpis podwyższenia kapitału zakładowego jest dokonywany na wniosek złożony na formularzu KRS-Z3 wraz z wymaganymi załącznikami. Opłata za złożenie wniosku wynosi 250 zł

ES

Podstawa prawna

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).