Niekiedy zakaz konkurencji potrafi zaszkodzić

Przedsiębiorcy nabywający udziały w innych spółkach często chcą być w odpowiedni sposób chronieni, tak aby móc w pełnym wymiarze wykorzystać potencjał gospodarczy nabywanego podmiotu (tzw. targetu). Jednym z typowych środków prawnych służących temu celowi jest wprowadzenie wobec sprzedawcy udziałów zakazu konkurencji polegającego na tym, iż przez określony czas i w danym zakresie nie będzie prowadził działalności konkurencyjnej wobec zbywanego podmiotu. Taka klauzula bywa w pewnych okolicznościach niezbędna dla kupującego, który dzięki temu może przyswoić i wykorzystać know how targetu, pozyskać klientelę, spenetrować rynki i w efekcie odnieść korzyści z nabycia udziałów.

Tego rodzaju klauzule podlegają ocenie z punktu widzenia przepisów prawa ochrony konkurencji zakazujących antykonkurencyjnych porozumień. Świadczy o tym obecna praktyka prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który w "Wyjaśnieniach dotyczących oceny przez Prezesa UOKiK zgłaszanych koncentracji" wskazuje, iż takie dodatkowe postanowienia umowne mogą mieć antykonkurencyjny skutek. W podobnym tonie wypowiada się również Komisja Europejska, która przy okazji jednej z transakcji sprzedaży nakładającej na spółki w niej uczestniczące obustronny zakaz konkurencji na określonych rynkach ukarała je karą pieniężną w łącznej wysokości 79 mln euro za zawarcie nielegalnego porozumienia antykonkurencyjnego.

W tym kontekście należy pamiętać o podstawowej zasadzie, iż klauzula o zakazie konkurencji powinna być w danej sytuacji uzasadniona, co oznacza, że ma być bezpośrednio związana z daną transakcją i konieczna dla jej dokonania. Jak uznaje Komisja Europejska, klauzula jest związana i konieczna, jeżeli jej brak oznaczałby, że transakcji nie można byłoby w ogóle zawrzeć lub można byłoby ją zawrzeć na o wiele bardziej niepewnych warunkach, po znacznie wyższych kosztach, w znacznie dłuższym czasie lub ze znacznie większymi trudnościami. W przypadku zakazu konkurencji sprowadza się to do analizy, w jakim stopniu da się przyjąć, że wprowadzenie takiego zakazu jest niezbędne dla ochrony celu inwestycji, a więc pełnego wykorzystania możliwości i zasobów związanych z nabywanym przedsiębiorstwem.

Warto w tym zakresie trzymać się wytycznych Komisji Europejskiej zawartych w "Komunikacie Komisji w sprawie ograniczeń bezpośrednio związanych i koniecznych dla dokonania koncentracji" (2005-C 56/03). Zgodnie z nimi klauzule o zakazie konkurencji należy tak konstruować, aby ich okres obowiązywania, geograficzny obszar zastosowania, przedmiot i osoby im podlegające nie przekraczały tego, co jest racjonalnie uznane za niezbędne do osiągnięcia celów wynikających z zawarcia transakcji. Klauzule o zakazie konkurencji o znacznie wydłużonym okresie obowiązywania (np. 5 lat), dotyczące obszarów geograficznych innych niż ten, gdzie sprzedawca lub target oferował swoje towary czy usługi, i obejmujące odmienne grupy produktowe lub usługowe, mogą być uznane za antykonkurencyjne i powodować ryzyko wysokich sankcji pieniężnych dla podmiotów je ustanawiających, niezależnie od profilu działalności czy skali i rozmiarów aktywności rynkowej.

Klauzula o zakazie konkurencji powinna być w danej sytuacji uzasadniona, co oznacza, że ma być bezpośrednio związana z daną transakcją i konieczna dla jej dokonania

@RY1@i02/2013/223/i02.2013.223.215000200.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp.k.

Jarosław Fidala

associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp.k.