Sąd polubowny nie rozstrzygnie sporów z upadłą firmą

@RY1@i02/2013/056/i02.2013.056.18300110d.802.jpg@RY2@

Sebastian Ponikowski, radca prawny z kancelarii Baker & McKenzie

Zarówno w przypadku upadłości układowej, jak i likwidacyjnej zapis na sąd polubowny (klauzula arbitrażowa) dokonany przez upadłego traci moc z dniem ogłoszenia upadłości, a toczące się już postępowania ulegają umorzeniu. Tak przewiduje prawo upadłościowe. Rozwiązanie to uzasadnione jest tym, że charakter postępowania upadłościowego wymaga, aby spory z udziałem upadłego były rozstrzygane ściśle z literą prawa (materialnego i procesowego). Chodzi o to, że postępowanie polubowne cechuą znaczna elastyczność i orzekanie na zasadach słuszności. Natomiast z punktu widzenia postępowania upadłościowego cechy te nie są pożądane. Dlatego prawo upadłościowe wyłącza stosowanie arbitrażu.

W dużym stopniu jest to podejście racjonalne. Wątpliwe jest jednak, czy skutki wywołane przez prawo upadłościowe powinny trwać również po zakończeniu postępowania upadłościowego (zawarcie układu) lub sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego (gdy umowa z klauzulą arbitrażową będzie stanowiła jego część). Przepisy prawa upadłościowego nie regulują tej kwestii, ograniczając się do stwierdzenia, że zapis na sąd polubowny traci moc z chwilą ogłoszenia upadłości.

Z orzecznictwa wynika, że utrata mocy jest traktowana przez sądy jako trwała i nieodwracalna. Należy jednak zwrócić uwagę, że po zakończeniu postępowania upadłościowego (lub przeniesieniu umowy z klauzulą arbitrażową na inny podmiot w ramach postępowania upadłościowego) nie ma już potrzeby swoistej ochrony przed orzeczeniami zapadłymi w ramach arbitrażu. Warto więc znaleźć kompromis między koniecznością ochrony masy upadłości a zasadą, że umów należy dotrzymywać. Dlatego słuszny wydaje się postulat, aby klauzula arbitrażowa (na gruncie prawa upadłościowego) nie wygasała trwale, ale traciła jedynie moc na czas trwania postępowania upadłościowego.

Not. KT