Spółki będą kierować się interesem grupy

@RY1@i02/2009/195/i02.2009.195.087.002a.001.jpg@RY2@

Fot. Arch.

prof. Stanisław Sołtysiński, członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, która przygotowała projekt zmian w k.s.h.

członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, która przygotowała projekt zmian w k.s.h.

W projekcie zmian kodeksu spółek handlowych Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego zaproponowała wprowadzenie do kodeksu klauzuli generalnej, uznającej, że spółki dominująca i zależna kierują się nie tylko własnym interesem, lecz również interesem grupy spółek oraz uzasadnionymi interesami wspólników mniejszościowych i wierzycieli spółki zależnej. Projekt zakłada, że należy odróżnić grupę spółek od stosunku dominacji i zależności pomiędzy spółkami, o którym mówi w art. 4 par. 1 pkt 4 k.s.h. Grupa spółek jest kwalifikowanym stosunkiem dominacji i zależności pomiędzy określonymi spółkami tworzącymi grupę spółek, gdyż spółki te kształtują powiązanie organizacyjne, których uczestnicy mają wspólny interes gospodarczy. Grupa spółek jako kategoria prawna odrębna od stosunku dominacji i zależności będzie regulowana w art. 4 par. 1 pkt 5¹ k.s.h.

Ponadto proponowany przepis art. 21¹ par. 1 k.s.h. przewiduje, że zarówno spółka dominująca, jak i spółka zależna uczestniczące w grupie spółek powinny się kierować interesem grupy spółek, niezależnie od tego, że z istoty prawa spółek powinny one kierować interesem własnej spółki. Powoduje to, że ograniczona regulacja prawa holdingowego zawarta w proponowanych art. 21¹-art. 21⁵ k.s.h. nie narusza dotychczasowych przepisów z zakresu stosunku dominacji i zależności, np. takich jak: art. 6 k.s.h. regulujący kwestie ujawnienia powstania stosunku dominacji i zależności pomiędzy spółkami).

Grupa spółek jako kwalifikowany stosunek dominacji i zależności pomiędzy spółkami przez istnienie wspólnego interesu tej grupy nie oznacza - w świetle przyjętej w nowelizacji koncepcji prawa holdingowego - obowiązku powstania sformalizowanej struktury organizacyjnej posiadającej własną nazwę, cel, quasi-organy, regulamin oraz powoływanej przez uczestników grupy spółek bądź zapewniającej przystąpienie do niej innym spółkom. Takie ujęcie tworzyłoby własną podmiotowość grupy spółek, trudną do przyjęcia, ze względu na zasadę numerus clausus typów spółek. Ponadto prowadziłoby ono do pojawienia się nowych, trudnych do rozwiązania w drodze interpretacji problemów prawnych, które obecnie na gruncie praktyki holdingów faktycznych, a nawet holdingów umownych nie występują (np. przenoszenie kompetencji organów jednej spółki do organów innej spółki itd.). Należy też mieć na względzie fakt, że wspomniane ujęcie rozminęłoby się z potrzebami praktyki, nakierowanymi przede wszystkim na regulację holdingów faktycznych, a nie holdingów umownych, a także zmierzałoby do realizacji - odrzuconej w ramach niniejszej nowelizacji - koncepcji pełnej regulacji prawa holdingowego.

Projekt wychodzi naprzeciw problemom praktyki ujawnionym jaskrawo w długoletnim procesie przeciwko byłym członkom zarządu Stoczni Szczecińskiej oskarżonym o działanie na szkodę spółki, którym oskarżyciel zarzucał, że uwzględnianie interesów holdingu nie znajduje uzasadnienia w ustawie. Nowa klauzula generalna nawiązuje do modelu francuskiego, który nie podporządkowuje spółek należących do grupy, poleceniom spółki dominującej w zamian za nałożenie obowiązku odszkodowania na centrum koncernu (model niemiecki), lecz pozostawia doprecyzowanie znaczenia interesu grupy orzecznictwu i doktrynie.

Odróżnienie grupy spółek od zwykłego stosunku dominacji i zależności pomiędzy spółkami uzasadnia przyjętą koncepcję uregulowania prawa grup spółek (prawa holdingowego) w formie odrębnego, nowego działu w ramach Księgi Pierwszej k.s.h. pt. Przepisy ogólne tj. proponowanego Działu IV. Grupy spółek (art. 21¹-art. 21⁵ k.s.h.). Projekt proponuje też uchylenie przepisów art. 7 k.s.h., gdyż w praktyce były one przepisami martwymi.

TS