Przejęcie kontroli najczęstszą formą koncentracji

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyjaśnił kwestie związane ze zgłaszaniem przez przedsiębiorców zamiaru koncentracji. Jak podkreślono, wyjaśnienia nie mają charakteru prawnie wiążącego. Niemniej jednak ich opublikowanie należy interpretować w ten sposób, że w sprawach dotyczących koncentracji prezes urzędu stosuje się do nich (www.uokik.gov.pl).

Przejęcie kontroli jest najczęstszą formą koncentracji zgłaszaną prezesowi UOKiK. Definicję przejęcia kontroli zawiera art. 4 pkt 4 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (u.o.k.k). W myśl tego przepisu przez przejęcie kontroli należy rozumieć wszelkie formy bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców, w szczególności:

● dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego), także na podstawie porozumień z innymi osobami,

● uprawnienie do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu lub rady nadzorczej innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego), także na podstawie porozumień z innymi osobami,

● powstanie sytuacji, w której członkowie zarządu jednego przedsiębiorcy lub rady nadzorczej stanowią więcej niż połowę członków zarządu innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego),

● dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów w spółce osobowej zależnej albo na walnym zgromadzeniu spółdzielni zależnej, także na podstawie porozumień z innymi osobami,

● prawo do całego lub części mienia innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego),

● umowę przewidującą zarządzanie innym przedsiębiorcą (przedsiębiorcą zależnym) lub przekazywanie zysku przez takiego przedsiębiorcę.

Powyższe przykłady są najczęstszymi sytuacjami, w jakich dochodzi do przejęcia kontroli. Katalog ten nie jest jednak katalogiem zamkniętym. W związku z tym z przejęciem kontroli będziemy mieli do czynienia zawsze wtedy, gdy jeden z przedsiębiorców staje się przedsiębiorcą zależnym w stosunku do innego przedsiębiorcy (innych przedsiębiorców).

Przykładowe sytuacje, w jakich najczęściej dochodzi do przejęcia kontroli, wskazuje także art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy. Będzie to np. nabycie lub objęcie akcji, innych papierów wartościowych lub udziałów. Powyższy katalog jest również katalogiem otwartym i do przejęcia kontroli może dojść także w jakikolwiek inny sposób niż wymieniony w tym przepisie. Przykładowo do przejęcia kontroli może doprowadzić przyznanie uprawnień jednemu lub większej liczbie przedsiębiorców, które to uprawnienia dają możliwość decydowania lub współdecydowania o kluczowych strategicznych sprawach dla działalności biznesowej innego przedsiębiorcy, dotyczących w szczególności takich kwestii jak budżet, plan gospodarczy, znaczące inwestycje oraz powoływanie członków organów przedsiębiorcy.

O przejęciu kontroli decydować będą zarówno okoliczności prawne (np. posiadanie udziałów w ilości dającej prawo do ponad 50 proc. głosów w organach innego przedsiębiorcy lub prawa weta przy podejmowaniu decyzji o kluczowym znaczeniu dla strategicznych działań biznesowych), jak i faktyczne (np. posiadanie znacznego pakietu udziałów niedającego prawa do ponad 50 proc. głosów w organach innego przedsiębiorcy, ale np. do 40 proc. przy istotnym rozproszeniu głosów pozostałych wspólników).

W praktyce w przypadku spółek kapitałowych do przejęcia kontroli dochodzi najczęściej w wyniku przejęcia wyłącznego lub większościowego pakietu akcji lub udziałów, dającego możliwość wywierania decydującego wpływu na decyzje podejmowane przez tę spółkę.

Przejęcie kontroli może nastąpić również w wyniku zawarcia umowy pomiędzy przedsiębiorcami, która przewiduje konieczność uzyskania zgody przedsiębiorcy na podjęcie decyzji o kluczowym znaczeniu dla strategicznych działań biznesowych kontrolowanego przedsiębiorcy.

Obowiązek zgłoszenia prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stosuje się do zamiarów koncentracji przedsiębiorców, którzy spełniają określone warunki dotyczące - generalnie - osiąganych obrotów

Przejęcie kontroli może nastąpić w sposób bezpośredni (samodzielnie) lub w sposób pośredni (za pośrednictwem podmiotów zależnych). Podział na bezpośrednie i pośrednie przejęcie kontroli ma wpływ na zidentyfikowanie przedsiębiorcy zobowiązanego do zgłoszenia zamiaru koncentracji. Co do zasady obowiązek zgłoszenia ciąży bowiem na przedsiębiorcy bezpośrednio przejmującym kontrolę. Wyjątek stanowi przejęcie kontroli za pośrednictwem tzw. wehikułów korporacyjnych - wyjaśnił Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. art. 4, 13 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 z późn. zm.).