Zgłoszenia dokonuje firma przejmująca kontrolę

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) przedstawił wyjaśnienia w sprawie kryteriów i procedury zgłaszania zamiaru koncentracji. Ich celem jest zwiększenie pewności prawnej przedsiębiorców, zarówno co do ustalenia istnienia obowiązku zgłoszenia, jak i kwestii związanych z postępowaniami antymonopolowymi w sprawach koncentracji.

Obowiązek zgłoszenia prezesowi UOKiK stosuje się do zamiarów koncentracji przedsiębiorców, którzy spełniają określone warunki dotyczące - generalnie - osiąganych obrotów.

Zgłoszenia zamiaru koncentracji dokonują wyłącznie jej aktywni uczestnicy, tzn. ci, którzy łączą się, przejmują kontrolę, nabywają mienie, tworzą nowego przedsiębiorcę. Wyłącznie ci przedsiębiorcy mają status strony w postępowaniu przed prezesem UOKiK. Bierni uczestnicy koncentracji, tzn. ci, nad którymi przejmowana jest kontrola albo którzy zbywają mienie (przedmiot transakcji), nie mają praw strony w takim postępowaniu. Tym samym nie są zawiadamiani o wszczęciu postępowania antymonopolowego w sprawie koncentracji, nie są informowani o jego przebiegu, nie są adresatami decyzji prezesa UOKiK ani nie przysługują im środki odwoławcze.

Należy jednak podkreślić, że informacje na temat prowadzonych postępowań antymonopolowych w sprawach koncentracji są na bieżąco zamieszczane na stronie internetowej UOKiK (www.uokik.gov.pl).

Także decyzje w sprawach koncentracji publikowane są na stronie internetowej urzędu.

Podmioty zobowiązane do dokonania zgłoszenia zamiaru koncentracji, czyli strony postępowania w sprawie koncentracji, określone są w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów (u.o.k.k.).

W przypadku koncentracji polegającej na połączeniu dwóch lub więcej samodzielnych przedsiębiorców (art. 13 ust. 2 pkt 1 u.o.k.k.), zgłoszenia jej zamiaru powinni dokonać wszyscy łączący się przedsiębiorcy (art. 94 ust. 2 pkt 1 u.o.k.k.). Zasada ta obowiązuje bez względu na sposób połączenia (inkorporacja albo fuzja).

W przypadku koncentracji polegającej na przejęciu - przez nabycie lub objęcie akcji, innych papierów wartościowych, udziałów lub w jakikolwiek inny sposób - bezpośredniej lub pośredniej kontroli nad co najmniej jednym przedsiębiorcą przez co najmniej jednego przedsiębiorcę (art. 13 ust. 2 pkt 2 u.o.k.k.) zgłoszenia jej zamiaru powinien dokonać przedsiębiorca przejmujący kontrolę (art. 94 ust. 2 pkt 2 u.o.k.k.). Zazwyczaj jest to jeden przedsiębiorca. Inaczej będzie jednak w sytuacji przejęcia tzw. współkontroli przez dwóch lub więcej przedsiębiorców.

Jak wyjaśnił UOKiK, jeżeli np. przedsiębiorca A oraz przedsiębiorca B nabywają udziały/akcje dające im po 50 proc. głosów w organach spółki C, zgłoszenia zamiaru koncentracji powinni dokonać wszyscy przedsiębiorcy, którzy sprawować będą współkontrolę, tzn. zarówno przedsiębiorca A, jak i przedsiębiorca B. Jeżeli jednak przedsiębiorca, który sprawuje wyłączną kontrolę, wyzbywa się jej częściowo na rzecz innego przedsiębiorcy, w efekcie czego wspólnie sprawować będą kontrolę, (nastąpi tzw. zmiana w jakości kontroli, np. przedsiębiorca A posiada udziały dające mu 100 proc. głosów w organach spółki C i następnie zbywa na rzecz przedsiębiorcy B udziały dające 50 proc. głosów w tej spółce), obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji spoczywa wyłącznie na przedsiębiorcy, który przejmuje wspólną kontrolę. Przedsiębiorca, który wcześniej sprawował wyłączną kontrolę, nie ma obowiązku zgłaszania zamiaru takiej koncentracji. Nie ma również obowiązku zgłaszania zamiaru koncentracji przedsiębiorca sprawujący współkontrolę w sytuacji, kiedy zmienia się przedsiębiorca, z którym tą współkontrolę sprawuje. Obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji w takiej sytuacji ciąży natomiast na przedsiębiorcy, który zamierza przystąpić do współkontroli. Np. przedsiębiorca A oraz przedsiębiorca B kontrolują spółkę C, posiadając udziały/akcje dające im po 50 proc. głosów w organach tej spółki. Przedsiębiorca B zamierza jednak sprzedać swój pakiet udziałów/akcji przedsiębiorcy D. W takiej sytuacji obowiązek zgłoszenia ciąży wyłącznie na przedsiębiorcy D.

W przypadku koncentracji polegającej na utworzeniu przez przedsiębiorców wspólnego przedsiębiorcy (art. 13 ust. 2 pkt 3 u.o.k.k.) zgłoszenia powinni dokonać wspólnie wszyscy przedsiębiorcy uczestniczący w takim przedsięwzięciu (art. 94 ust. 2 pkt 3 u.o.k.k.). Oznacza to, że dla ustalenia istnienia obowiązku zgłoszenia tej formy koncentracji nie jest istotne, jak założyciele podzielą między sobą głosy we wspólnym przedsiębiorcy, tzn. iloma głosami będą ostatecznie dysponować. Nawet jeżeli okaże się, że jeden z przedsiębiorców założycieli sprawować będzie wyłączną kontrolę nad wspólnym przedsiębiorcą, obowiązek zgłoszenia będzie spoczywał także na pozostałych założycielach. W przypadku natomiast kiedy w tworzenie wspólnego przedsiębiorcy zaangażowany jest podmiot niebędący przedsiębiorcą, nie ciąży na nim obowiązek zgłoszenia. Obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji dotyczy bowiem wyłącznie przedsiębiorców.

Zasadą jest, że zamiar koncentracji zgłasza przedsiębiorca bezpośrednio w niej uczestniczący. W przypadku jednak gdy koncentracji dokonuje przedsiębiorca dominujący za pośrednictwem co najmniej dwóch przedsiębiorców zależnych, zamiar koncentracji zgłasza przedsiębiorca dominujący (art. 94 ust. 3 u.o.k.k.).

W przypadku koncentracji polegającej na nabyciu przez przedsiębiorcę części mienia innego przedsiębiorcy (całości lub części przedsiębiorstwa) zgłoszenia jej zamiaru powinien dokonać przedsiębiorca nabywający to mienie

W sytuacji kiedy obowiązek zgłoszenia ciąży na więcej niż jednym przedsiębiorcy (łączenie, przejęcie wspólnej kontroli, utworzenie wspólnego przedsiębiorcy, wspólne nabycie mienia przez kilku przedsiębiorców), zobowiązani przedsiębiorcy mogą zgłosić zamiar koncentracji łącznie bądź oddzielnie. Przy czym niezależnie od ilości podmiotów zobowiązanych do zgłoszenia zawsze mamy do czynienia z jednym wnioskiem i jednym postępowaniem. Oczywiście praktycznie uzasadnione jest złożenie jednego, wspólnego wniosku. W przeciwnym przypadku po otrzymaniu zgłoszenia od tylko jednego przedsiębiorcy i po stwierdzeniu, że w tym samym postępowaniu zgłoszenia powinni dokonać także inni przedsiębiorcy, prezes UOKiK czeka na dokonanie zgłoszenia przez pozostałych zobowiązanych przedsiębiorców. Termin na rozpatrzenie koncentracji przez prezesa UOKiK w takiej sytuacji nie biegnie zgodnie z art. 96 ust. 3 u.o.k.k. Podkreślić należy, że w przypadku koncentracji, w której jest więcej niż jedna strona postępowania, uiszczana się jedną opłatę.

Opłata uiszczana jest bowiem od wniosku o wszczęcie postępowania antymonopolowego, a nie od liczby stron postępowania.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 13, 94 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 z późn. zm.).